Кіріспе
Тюдорлар Ирландияны жаулап алған кезде (шамамен 1540-1603), "бағыну және қайта беру" – ирландтық тайпалардың туыстық және кландық байланысқа негізделген билік құрылымын ағылшын құқықтық жүйесіндегі кеш феодалдық жүйеге өзгертуге арналған заңдық механизм болды. Бұл саясаттың мақсаты тайпа басшыларын ағылшын билігіндегі Ирландия Корольдігіне интеграциялау және олардың мүліктік құқықтарын дәстүрлі ирландтық Брехон құқығынан өзгеше, ағылшынның жалпы құқығымен қамтамасыз ету болды. Бұл стратегия Дублин қамалының әкімшілігіндегі тәж шенеуніктерінің жаулау кезінде ирландтық тайпа басшыларын зорлықсыз бағындырудың басты жолы еді. Ақшамен адалдық беру қажеттілігі – бұл күтпеген салдар болды, бұрынғыда еңбек немесе тауарлармен төленген. Осылайша, "бағыну және қайта беру" процесі ирландтар арасында жаңа, бейтаныс қарыздық қатынастарды құрды, және бұл қарыздар әлеуметтік және саяси салдарға алып келді.
Саясат
Англия королі Генрих VIII (1509-1547) Ирландия аралын кеңейту және оның бақылауын нығайту мақсатымен бас тарту және қайтару саясатын жүргізді. Бұл саясат Джеральдиндердің көтерілісінен (1534–1539 жж.) кейін және оның 1541–1542 жж. Ирландия Корольдігін құруы арасындағы жылдары басталды. Генрихтің мәселесі – ирландтық тайпалардың көпшілігі дербес болып, Дублиндегі оның әкімшілігінің бақылауынан тыс қалды. Геллдік басшылар мен кейбір дербес нормандық-ирланд иелері жерлерін патшаға тапсыруға белсенді түрде итермеленді, ал олар патшаға адалдыққа ант берген жағдайда, патша жарғысы бойынша бас жалдау ақысын төлейтін мүлік иелері ретінде қайтадан берілді. Бас тартқандар ағылшын тілінде сөйлеуі, ағылшын үлгісінде киінуі, Тәжге адал болуы, ағылшын заңдары мен әдет-ғұрыптарын сақтауы, Рим-католик шіркеуінен бас тартуы және Генрихтің жаңа Англикан шіркеуіне өтуі де күтілді. Қарсылығында олар шабуылдан қорғалатын болып, жергілікті соттарды ұйымдастырып, Ирландия Парламентіне қатыса алатын еді. "Бас тарту және қайтару" бастамасы 1540 жылдары Ирландияның жаңа ағылшын губернаторы Энтони Сент-Легердің басшылығымен іске қосылды. Ақиқатында, Сент-Легердің идеясы – Гейл Ирландиясының дербес басшыларын Англияның саяси және конституциялық жүйесіне ұқсас бір нәрсеге айналдырып, ассимиляциялау болды, онда монарх алдында әркім теориялық тұрғыдан тең болар еді.
Алғашқы қадамдар
Ол 1530-шы жылдардың соңында сәтті басталды, деп жазды 1914 жылы Джеймс Маккаффри былай деп: "Үш жылдан кейін (1537) Оссоридің Макгиллапатрик (Фитцпатрик) Рим папасының узурпацияланған билігін жоюға, өз аумақтарында ағылшын тілінде сөйлеуге және ұлын ағылшын тілі мен әдет-ғұрпымен тәрбиелеуге адалдықпен уәде берді. Бұл үшін ол жері мен мүлігіне корольдік иелік құқығын алды, Колтилл мен Кастлтон бароны атанды және Лордтар палатасында орын алуға уәде алды, ол 1543 жылы Жоғарғы Оссори бароны атағымен құрметті азамат ретінде тағайындалды. Оффалидің Брайан О'Коннор Фэли және оның қарсыласы Кахир, Баллиан бароны 1538 жылдың наурыз айында бағыныштарын білдірді. Олар Рим папасының билігінен бас тартты, жерлерін патшадан иеленуге және Плейннің көршілерінен алым-салық немесе қара жалдау ақысын алу туралы барлық талаптарынан айныды. Брайан О'Коннор Оффали бароны атанды. Одан кейін Дезмонд графы (1541), МакУильям Берк, Томмондтың О'Брайені, Манус О'Доннелл (1541 жылдың тамызы) және соңында Кон О'Нилл (1542) бағынды. Олардың барлығы, сондай-ақ көптеген кішігірім басшылар мен оларға тәуелді адамдар, Рим папасының билігінен бас тартты, корольден жерлерін қайта иеленді, ағылшын титулдарына үміттене бастады және ақша мен киім-кешек сыйлықтарын қабылдауды ар-ұятсыздық деп санамады. Кон О'Нилл Тирон графы, оның ұлы Мэтью Дунганнон бароны, О'Брайен Томмонд графы, оның туысы Доног Ибрикен бароны, МакУильям Берк Кланрикард графы болды, ал кіші дворяндар арасында рыцарлық атақтар кеңінен таратылды."
"Three years later (1537) MacGillapatrick (Fitzpatrick) of Ossory promised faithfully to abolish the usurped jurisdiction of the Pope, to have the English language spoken in his territories, and to send his son to be brought up with a knowledge of the English language and customs. In return for this he received a royal grant of his land and possessions, was created Baron of Colthill and Castleton, and was promised a seat in the House of Lords, a favour which he obtained in 1543, when he was appointed a peer with the title of Baron of Upper Ossory. Brian O'Conor Faly of Offaly and his rival Cahir, Baron of Ballyane made their submission in March 1538. They renounced the jurisdiction of the Pope, agreed to hold their lands from the king, and to abandon all claims to tribute or black rent from their neighbours of the Pale. Brian O'Connor was created Baron of Offaly. He was followed in his submission by the Earl of Desmond (1541), MacWilliam Burke, O'Brien of Thomond, Manus O'Donnell (August 1541) and finally by Con O'Neill (1542). All these, together with a host of minor chieftains and dependents, renounced the authority of the Pope, accepted re grants of their lands from the king, begged for English titles, and did not think it beneath their dignity to accept gifts of money and robes. Con O'Neill became Earl of Tyrone, his son Matthew Baron of Dungannon, O'Brien Earl of Thomond, his nephew Donogh Baron of Ibricken, MacWilliam Burke Earl of Clanrickard, while knighthoods were distributed freely among the lesser nobles."
Қатысқан клан басшылары
1530-шы жылдардың соңы мен 1540-шы жылдардың басында көптеген белгілі Гелл әулеттері осы жаңа Тюдор саясатын қабылдаудың саяси тиімділігін байқады. 1541 жылы Брайан Ог Мак Гилла Падрик Дублин Парламентіне Барон Верхний Оссори ретінде алғашқы ирланд лорды ретінде келді. Бұл процеске қатысқан басқа да әулеттердің ішінде Тир Эогейннің О’Ниллдері болды, олар 1542 жылдан бастап Ирландия Лордтар Палатасында отырып, Тирон графтары болып жарияланды. 1558 жылы королева Мария қайтыс болғаннан кейін көптеген әулет басшылары католик дінін сақтап қалды, ал 1570 жылы Англия мен Рим арасындағы соңғы жарылыстан кейін олардың жаңа құқықтық мәртебесі конформист шенеуніктердің көзінде бұрынғыдан да күмәнді болды. 1543 жылы Томмондтың О’Брайендері Инчикуин лордтары болып жарияланды. Оның көршісі Донох О’Грейди сол жылы рыцарь атағын алып, жерлері қайтадан берілді. Даун графтығындағы Мак Аунгуса / Магеннис әулеті рыцарь атанды, ал Уиклоудағы О’Бирндер, Уиклоудағы Каванагтар, Баллиан бароны Баллиан лордтары, Донегалдың О’Доннеллдері осы жүйеге қабылданғандардың қатарында болды. О’Доннелл басшысы 1603-07 жылдары Англияның Джеймс I-і тарапынан қысқа мерзімге граф атанды. Кланрикард Берк 1543 жылы граф атағын алды. Горттың О’Шоунессилері мен Корку Лойгде О’Дрисколлалары да рыцарь атанды. Лаоистің Руайри Каох О Морда (Рори О’Мордың әкесі) 1542-43 жылдары жерлерін тапсырып, қайтадан иеленді, бірақ 1545 жылы қайтыс болды. Оның әулеті 1550 жылға қарай жақсы қабалдамады; 1556 жылы Лаоис «Королева округі» деп аталды. Монаган округінің Макмахон сияқты басқа да әулеттер жаңа жүйеге қатыспады. Майо округіндегі «Төменгі МакУильям Бурк» жерлерінің мұрагері Тиббот не Лонг Бурк, және Грэйн О’Мэллидің ұлы 1593 жылға дейін жүйеден тыс қалды; ол 1604 жылы рыцарь атанды және 1627 жылы бірінші виконт Майо болды. Грэйн өзі 1576 жылы өз жерлеріне қатысты жүйені қабылдады, бірақ ол келесі екі онжылдық бойы жерлерін жоғары дәрежеде тәуелсіз басқарды. 1592 жылы Корк округіндегі О’Доновандардың ең үлкен септісінің басшысы Доннел О’Донован өздерінің септ жерлерін тапсыруды ұсынды (Коногор О’Каллаген, Коногор О’Махони және Тейг М’Оуэн Карти де ұқсас ұсыныстар жасады), патент арқылы септ жерлерін жеке өзі қайтарып алу үшін. Елизаветаға берілу 1608 жылға дейін, Джеймс I-ге дейін жүзеге асырылмады; Доннел О’Донован 1615 жылы септ жерлерін жеке меншігі ретінде алды, бірақ ағылшын титулын алмады. Карбери бароны Донован Клан Катайлға, Маккарти Ригге, 1606 жылы септ жерлерін тапсырды, сондай-ақ бұл жүйе бойынша ешқандай титул алмады. Донал Маккарти Мор 1558 жылы рыцарь атанды және 1565 жылы Кланкаре графы болды, бірақ 1597 жылы титулдарынан бас тартты. Маскерридің көрнекті Маккартилері, жеке әулет, кейін 1628 жылы Висконт Маскерри және 1658 жылы Кланкарти графтары болып жарияланды. Ферманагтың Магуайр әулетінің басшысы 1628 жылы Барон Магуайр атанды. 1631 жылы сэр Теренс Демпси виконт Кланмальер болды. Рэндал МакДоннелл 1602 жылы рыцарь атанды, 1603 жылы иеліктері берілді және 1620 жылы Антрим графы атанды.
Ирландия геральдикасына әсері
Ирландия Лордтар палатасына жаңа лордтардың көптеп келуіне және бұрынғы Ирландияның қару-жарағының королінің қайтыс болуына байланысты 1552 жылы Дублин қамалында Ольстер қару-жарағының королі кеңсесі құрылды. Осының нәтижесінде, көптеген ежелгі ирландтық әулеттік шежірелер қамалда тіркеліп, сақталды, кейін Дублин Тринити колледжінде сақталды. Ирландиялық фамилиялардың гербтерінің басым көпшілігі 1552 жылдан бастап немесе одан кейін берілді және қазір Ирландияның Бас Геральды бақылайды.
Геллдік заңмен қайшылық
Геллдік дербфиндік сайлау арқылы патшалық тағайындау әдісі Геллдік құқығында бас беру және қайта иелену жүйесімен қақтығыс тудырды, себебі бұрынғы басшының немесе патшаның алыс туыстары, тіпті шөберелері де дауыс беруге және басшылыққа сайлануға құқылы болды. Көп жағдайда, клан басшысы болуға ондаған адам талапкер болатын. Бұл сөзсіз мәселелерге әкеп соқты, өйткені жаңа саясат бойынша, мұндай адамдар бас беруді және қайта иеленуді қабылдаған туысқандарының ішкі жерешесіне айналуы мүмкін еді. Көбінесе соңғыларының сайланған танайстесі немесе бас әміршінің орынбасары болып, бірінші ұрпақ жүйесі бойынша бас әміршінің баласы оны келесі басшы ретінде ығыстырып тастады. Бұл ішкі жанжалдарға себеп болды, оны Дублиндегі ағылшын шенеуніктері жиі пайдаланып, кланның билігін шектеуге немесе оның жерлерінің бір бөлігін немесе барлығын алуға тырысты. Бұл көптеген жағдайларда бас беру және қайта иелену саясатының сәтсіз аяқталуының басты себебі болды. Кландар арасындағы шиеленістер, 1570 жылдан бастап католиктер мен протестанттар арасындағы діни бөлініс, ықпалды патша шенеуніктерінің араласуы және жаңа жүйені қабылдамаған басқа кландардың үздіксіз шабуылдарынан патшалық қорғаудың болмауы – бұл саясатты көбінесе іске асыру мүмкін емес ететін факторлар болды. 1595–1603, 1641–53 және 1689–91 жылдардағы соғыстарды ескере отырып, 1700 жылға қарай аман қалған кландардың көбі өз жерлерін сақтап қала алмады. Дегенмен, кейбір жағдайларда, мысалы Инчикин әулеті кезінде, бұл жүйе тиімді болды. Бұл – жаңа Ирландия Корольдігін тұрақтандыруға бағытталған, құрамдас және ойлы әрекет болды, сонымен қатар ағылшыздар үшін гэльдік қоғамды, мәдениетті және дәстүр-салтын ағылшынмен ауыстыру құралы болды, бұл жергілікті ирландтық билікті одан әрі әлсіретті.