Кіріспе

HMS Swordfish (61S) – 1930 жылдары Корольдік теңіз күштері үшін салынған S класындағы алғашқы топтағы суасты қайығы. 1932 жылы қолданысқа берілген, ол 61S белгісін алды және 2-ші суасты флотилиясына бекітілді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, «Swordfish» суасты қайығы қателікпен неміс суасты қайығы деп саналды және оның інісі үш торпедамен өте жақыннан өтті. 1940 жылдың 20 сәуірінде ол неміс конвойына шабуыл жасады, бірақ торпедалары нысанаға тимеді. Екі күннен кейін ол тағы бір конвойды көрді, бірақ кемелердің суы аз болғандықтан шабуылға түспеді. 26 сәуір күні таңертең ол ағып келетін миналардан қашу үшін суға батты; біреуі тиді, бірақ жарылмады. Алтыншы соғыс патрулі кезінде «Swordfish» қателікпен британдық ұшақпен бомбаланды, бірақ зақым алмады. «Swordfish» 7 қарашада Портсмуттен шыққаннан кейін он екінші патрулі кезінде жоғалып кетті. Бастапқыда ол Брест маңында неміс эсминецтерімен батырылған деп есептелді, бірақ 1983 жылдың маусымында дайвер Мартин Вудвард Уайт аралынан оның қираған қалдықтарын тапқанда, минаға шағылысып батқаны анықталды. Ол Портсмут портынан бірнеше сағат бұрын ғана шыққан еді және неміс минасына шағылысқан кезде тереңдік сынағынан өткен болуы мүмкін.

Дизайн және сипаттама

S класты су асты кемелері L класының мұрагері ретінде жобаланған және Солтүстік және Балтық теңіздерінде жұмыс істеуге арналған. Су асты кемелерінің жалпы ұзындығы 62 метр, ені 7 метр, орташа суға бату тереңдігі 3 метр болатын. Олар су бетінде және су астында белгілі бір мөлшерде ығыстырылған. S класты су асты кемелерінің экипажы 38 офицер мен қатардағы теңізшілерден тұратын. Олардың максималды суға бату тереңдігі 91 метрді құрады. Су бетінде жүзу үшін кемелер екі дизельдік қозғалтқышпен жабдықталған, әрқайсысы бір жетекті бұралаққа қуат берген. Су астында әр бұралақ электр қозғалтқышымен қозғалған. Олар су бетінде және су астында тиісінше белгілі бір жылдамдыққа жете алды. Су бетіндегі алғашқы партия кемелерінің қашықтығы тиісінше болды, ал су астындағы қашықтығы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, "Свордфиш" 2-ші су асты кемелер бригадасының құрамында болды. 1939 жылдың 23-26 тамызы аралығында 2-ші су асты кемелер бригадасы Дунди және Блайт қалаларындағы соғыс базаларына көшірілді. 1 қыркүйекте, соғыс басталған күні, "Свордфиш" өзінің алғашқы соғыс патрулі үшін Дундиден Норвегияның Ставангер қаласының оңтүстік-батысына бағыт алды. 14 қыркүйекте, Шотландияның Абердин қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 56°22'N, 01°28'W координаталарында, оны өз бауырлас кемесі U-кемесі деп қате санап, үш торпедамен атқан. "Свордфиш" суға сүңгіп, торпедалар өткен кетті. 23 қыркүйекте ол Данияның батысына қарай екінші патрулі үшін Дундиден шықты. Келесі күні "Данди" кемесіне шабуыл жасалғаны туралы хабарланғаннан кейін, оған сол аймақтан алшақтауға бұйырылды және 3 қазан күні Дундиге қайтып оралды. 1939 жылдың 3 қазаны мен 1940 жылдың 13 наурызы аралығында ол Дундиде жөндеуден өтті, содан кейін оқу жаттығуларын жүргізді. 22 наурызда ол порттан шығып, Скагерак бұғазына батыс жақтан жаңа патрульге бағыт алды. Бұл патруль кезінде "Свордфиш" тек бейтарап кемелерді ғана көріп, 8 сәуірде Блайтқа оралды. Алайда, 1983 жылы ол жергілікті суға түсушілердің бірінен табылған, минаның салдарынан кеме қару орнатылған жерінен екіге бөлінген. Ылғалдығы шамамен 46 метр тереңдікте, Wight аралының Сент-Кэтринс-Пойнт түбегінен оңтүстікке қарай 12 шақырымдай жерде жатыр.