Кіріспе

Польша мен Кеңес Одағы арасындағы 1932 жылғы шарт Кеңес-Польша шабуылдаспау шарты (Polsko radziecki pakt o nieagresji, Договор о ненападении между СССР и Польшей, транслитерацияланған) – 1932 жылы Польша мен Кеңес Одағының өкілдері қол қойған шабуылдаспау шарты. 1939 жылдың 17 қыркүйегінде Польшаға жасалған Кеңес Одағының басқыншылығы кезінде бұл шарт Кеңес Одағы тарапынан бір жақты бұзылды.

Өмірбаян

Польша-КСРО соғысынан кейін Польша үкіметі Германия мен Кеңес Одағы арасында "тең қашықтықта болу" саясатын ұстанды. Польша саясаткерлерінің көпшілігі, оң және сол қанаттағылардың барлығы, Польша Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері қалыптасқан Франко-Польша әскери одағына негізделгені жөн деп санды, және Германияны немесе Кеңес Одағын қолдамады. Кеңес Одағымен екіжақты қарым-қатынасты жақсарту үшін 1926 жылдың қаңтарында Рига бейбіт шартымен белгіленген шекараларды нығайту мақсатында шабуылға қарсы келісімді дайындау бойынша келіссөздер басталды, бұл Германиямен жасалған ұқсас келісіммен теңдестірілуі тиіс еді. Дегенмен, Германиямен келіссөздер басталған жоқ, ал Польша-КСРО келіссөздері 1927 жылдың маусымында Ұлыбритания Кеңес Одағымен дипломатиялық қатынастарын үзіп, Кеңес өкілі Петр Войков Варшавада қаза тапқан кезде тоқтап қалды. Оның орнына Польша 1928 жылғы Бриан-Келлог пактісіне қосылуға өтініш берді. Польша-КСРО келіссөздері 1931 жылы Мәскеуде қайта басталды. Келісім 1932 жылдың 25 шілдесінде қол қойылды және үш жылға күшіне енді. 1932 жылдың 23 желтоқсанында Варшавада ратификация құжаттары алмастырылды және келісім сол күні күшіне енді. Ол 1933 жылдың 9 қаңтарында Ұлттар Лигасының шарттар жинағына тіркелді. 1934 жылдың 5 мамырында ол өзгеріссіз 1945 жылдың 31 желтоқсанына дейін мерзімі ұзартылды.

Шарттары

Екі тарап екіжақты қарым-қатынаста зорлық-зомбылықтан бас тартуға, мәселелерді келіссөздер арқылы шешуге және бір-біріне қарсы бағытталған қарулы қақтығыстарға немесе одақтастықтарға жол бермеуге келісті.

Салдары

Келісім 1939 жылғы 17 қыркүйекте Кеңес Одағы тарапынан бұзылды, олар Германиямен бірлесіп, Молотов-Риббентроп келісімінің құпия хаттамаларына сәйкес Польшаға шабуыл жасады. Бұл келісім сол кезде Польша дипломатиясының үлкен жетістігі деп есептелді, алайда Германиямен болған соғыс, Версаль шартының бір бөлігінен бас тарту және Франциямен байланыстың әлсіреуі Польшаны қатты әлсіреткен еді. Келісім Польшаның Германиямен келіссөздер жүргізудегі ұстанымын нығайтты, нәтижесінде 18 айдан кейін 1934 жылғы Германия-Польша шабуылдаспау туралы декларациясына қол қойылды.