Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Montifringilla – Passeridae құс тұқымдасына жататын құстар туысы. Бұл қарлығаштарды қамтитын үш туыстың бірі. Ағылшын және ғылыми атауларынан көрініп тұрғандай, бұл түрлер биік таулы аймақтарда, Оңтүстік Еуразияның тауларында – Пиренейден бастап Гималайға, Тибетке және Батыс Қытайға дейін таралған.
Genus of birds
Montifringilla is a genus of passerine birds in the sparrow family Passeridae. It is one of three genera containing the snowfinches. As the English and scientific names suggest, these are high altitude species, found in the mountain ranges of southern Eurasia, from the Pyrenees east to the Himalayas, Tibet and western China.
Сипаттама
Қарғалдақтар - денелі, мықты конусты мүңкілер, ұзындығы шамамен 16-18 см. Жоғарғы жағы ашық қоңыр, астыңғы жағы ақ, қанаттарында кең ақ жолақтары болады, олар ұшқанда көзге шалынады. Ересек құстардың иегінде немесе көздерінің айналасында қара дақтар болуы мүмкін. Әдетте, аталықтары мен аналықтары бір-біріне ұқсас, бірақ ақ қанатты қарғалдақтың аталығының басы сұр түсті болып келеді. Жас құстар ересектерге қарағанда түссіз болады. Олар жартастан немесе әдемі айналмалы ұшу кезінде қайталанатын қарапайым әндер айтады. Олардың дауысы – қарапайым қысқа үндетім немесе осыған ұқсас.
Snowfinches are stocky sparrows in length, with strong conical bills. They have pale brown upperparts, white underparts and extensive white panels in the wings, which transform them in flight. Adults may have black markings on the chin or around the eyes. Sexes are usually very similar, although the male white winged snowfinch has a distinctive grey head. Young birds are a drabber version of the adult. They have simple repetitive songs, given from a rock or during the elaborate circling display flight. The call is a simple chip or similar.
Экология
Көптеген қарлығаштар теңіз деңгейінен жоғары биіктікте көбейеді, бірақ ақ қанатты қарлығаштардан бастап кездесуі мүмкін. Бұл шыдамды құстар жалаңаш, ашық тау шалғындарына қоныстанады. Қарлығаштар көшпейді, бірақ қыс айларында төменгі биіктікке немесе адамдар тұратын жерлерге жылжуы мүмкін, себебі бұл өте әлеуметтік құстар үлкен топтарға бірігеді. Қарлығаштар негізінен жердегі тұқымдармен қоректенеді, бірақ көбейген кезде кішкентай жәндіктерді де жейді. Олар көбінесе қорқынышсыз болады және тау шаңғысы курорттарының, адамдар тұратын жерлердің және қоқыс жиналатын орындардың маңында азық іздейді.
Most snowfinches breed above altitudes of , but the white winged snowfinch can occur from upwards. These hardy birds inhabit bare open mountain grassland. Snowfinches are not migratory but may move to lower altitudes or human habitation in winter, when these highly gregarious birds form large flocks. Snowfinches are primarily ground feeding seed eaters, though they also consume small arthropods, especially when breeding. They are typically fearless, and will forage around ski resorts, human habitation and rubbish tips.
Жүйелілік және таксономия
Монтифрингилла туысын 1828 жылы неміс орнитологы Кристиан Людвиг Брем енгізді. Тұқымның типтік түрі кейіннен ақ қанатты қарлығаш деп белгіленді. Туыс атауы латын тіліндегі mons, montis "тау" және fringilla "қарлығаш" сөздерінің қосындысынан тұрады.
The genus Montifringilla was introduced by the German ornithologist Christian Ludwig Brehm in 1828. The type species was subsequently designated as the white winged snowfinch. The name of the genus combines the Latin words mons, montis "mountain" and fringilla "finch".
Таксономия
Монтифрингилланың кіші синонимдері күрделі тарихқа ие. Пиргилауда – олардың арасындағы ең шатастыратын жағдай: оны алғаш рет Шарль Люсьен Жюль Лоран Бонапарт Пиррулауданың кіші синонимі ретінде белгіледі және оны Эдуард пен Жюль Верроға байланыстырды. Бірақ Пиррулауданы Эндрю Смит Бонапарттан бұрын құрған, ол қазір Эремоптерикске жатқызылған белгілі бір құсқарларға қатысты. J. Verreaux, шын мәнінде, Пиргилауданы алғаш рет белгілі бір қарлығаш түріне ресми түрде қолданған сияқты, бірақ бұл 1871 жылы ғана болды, ол кішкентай қарлығашты сипаттағанда. Ол 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында оңтүстік қарлығаштар түрлеріне кеңінен қолданылды және кейбір авторлар оны бүгінге дейін қолданады. Халықаралық зоологиялық номенклатура кодексінің үшінші және төртінші басылымдарының 11.6.1 және 50.7-баптарына сәйкес, Бонапарт Пиргилауда тұқымын қарлығаш түрінің ырық атауы ретінде дұрыс белгіледі, тіпті ол мұны ниет етпесе де, өйткені Ж. Верродан кейінгі көптеген авторлар оны осы құстар үшін, құсқарлар үшін емес, қолданды. Бонапарт Montifrigilla-ны ақ қанатты қарлығаш үшін дұрыс қолданған, ол кезде белгілі жалғыз қарлығаш еді, сондықтан Пиргилауда біреу оған түр енгізгенше таксонның пайдаланылмаған «қабығы» болып қалды. Бұл Ж. Верро жасады, сондықтан көптеген адамдар оған қате түрде авторлық құқықты жатқызды, бірақ ICZN Кодексінің 69.3-бабына сәйкес ол техникалық тұрғыдан оның типтік түрін кішкентай қарлығаш деп белгіледі. 1982 жылы тағы бір қате орын алды, Г.Н. Касин Пиргилауда екі рет құрылды деп сенді және ол 1870 жылы Верроу құрған деп ойлаған қарлығаш атауын Бонапарттың құсқар синонимінің кіші гомонімі деп ойлады. Ол оның орнына Степанияны құрды. Бірақ Бонапарттың аты (Верро және кейінгі авторлар қолдағандай) заңды кіші субъективті синоним болып табылады және оны ойланбағандықтан, Степанияның өзі Пиргилауданың кіші объективті синониміне айналады. Ороспиза атауы Пиргилаудаға ұқсас тарихқа ие. Бонапарт оны «кейбір» (aliquī) белгісіз авторлар қолданғанын айтты, ал көптеген кейінгі көздер оны Иоганн Якоб Каупқа жатқызды. Бірақ бұл қате түсінік, Кауп ұсынған қарлығаш тұқымдасына арналған жалғыз техникалық жарамды (әлі де синонимді) атау – Chionospina. Осылайша, Ороспиза жағдайында Бонапарт қайтадан жарамды автор, бірақ Томас Хорсфилд және Фредерик Мур типтік түрлерді бірінші болып белгіледі. 1858 жылы бұл әрекетті жасаған кезде M. nivalis әлі де жалғыз белгілі қарлығаш болғандықтан, Orospiza – Montifringilla-ның кіші объективті синонимі. Біршама басқа себептермен Оритес – Montifringilla-ның кіші объективті синонимі. Алғаш рет 1758 жылы Морингтің «Geslachten der Vogelen» еңбегінде ұзақ құйрықты тұяқ (Aegithalos caudatus) үшін ұсынылған, бұл кеңінен елемеген жұмыс 1987 жылы Халықаралық зоологиялық номенклатура жөніндегі комиссиямен таксондардың көзі ретінде басылды. Нәтижесінде, бұл атауды Эгиталостың кіші синонимі ретінде қайта құруға арналған кейінгі әрекеттерді 1840 жылы Эуген фон Кейзерлинг пен Иоганн Генрих Блазиус ақ қанатты қарлығаштың Оритіс деген атауын орнатумен алдын ала болды. Осы арада Кауптың «Chionospina» кітабын Джордж Роберт Грей «Chionospiza» деп қате жазды. Ол да Montifringilla-ның кіші объективті синонимі болғандықтан, Людвиг Рейхенбахтың бұл атауды кейіннен дұрыс белгілеуі әлі де маңызды емес, тек таксономиялық мақсаттардан басқа, өйткені ол Каупты да, Грейді де Chionospiza-ның дұрыс авторы емес, бірақ Рейхенбахты жасайды. Ақырында, Onychostruthus тұқымдасын анықтау қажет болды, өйткені Николай Пржевальскийдің 1876 жылы ұсынған ақ түлік қарлығаштың монотиптік тұқымдасына берген атауы Onychospiza алаңдаушылыққа ұшырады. Ол Рей 1872 жылы кестені құлақты балингке (бүгінгі Emberiza fucata) қажетсіз түзету ретінде берді және осылайша Бонапарттың бастапқы Onychospina-ның кіші объективті синонимі болды.
The junior synonyms of Montifringilla have a convoluted history. Pyrgilauda is probably the most confused case among them: It was first established by Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte as a junior synonym of Pyrrhulauda, and attributed to the brothers Edouard and Jules Verreaux. But Pyrrhulauda – established by Andrew Smith before Bonaparte – actually refers to certain sparrow larks, today all placed in Eremopterix. J. Verreaux indeed seems to have been the first to formally use Pyrgilauda for a particular snowfinch species, but that was only in 1871, when he described the small snowfinch. It was widely used for the southern snowfinch species in the late 19th and early 20th century, and continues to be used by some authors today. According to Article 11.6.1. and 50.7. in the third and fourth editions of the International Code of Zoological Nomenclature, the genus Pyrgilauda was thus validly established by Bonaparte as a possible snowfinch genus name – even though he did not intend to – because many authors after J. Verreaux used it for these birds, and not for the sparrow larks. Bonaparte had correctly used Montifrigilla for the white winged snowfinch – the only snowfinch known then – however, and thus Pyrgilauda had remained an unused "shell" of a taxon until someone placed a species in it. That was done by J. Verreaux, and thus many erroneously attributed authorship of the genus to him, although as per the ICZN Code Article 69.3. he technically just fixed its type species as the small snowfinch. Another error occurred in 1982, when G. N. Kasin believed Pyrgilauda had been established twice, and thought the snowfinch genus name – which he believed to have been established by Verreaux in 1870 – was the junior homonym of Bonaparte's sparrow lark synonym. He set up Stepaniania to replace it. But with Bonaparte's name (as co opted by Verreaux and later authors) being a valid junior subjective synonym and not preoccupied, Stepaniania itself becomes a junior objective synonym of Pyrgilauda. The name Orospiza has a similar history to Pyrgilauda. Bonaparte merely remarked it had been used by "some" (aliquī) unspecified authors, while many subsequent sources attributed it to Johann Jakob Kaup. But that is a misunderstanding, and the only technically valid (though synonymous) name for the snowfinch genus proposed by Kaup was Chionospina. Thus, in the case of Orospiza Bonaparte is again the valid author, though Thomas Horsfield and Frederic Moore were the first to set a type species. As M. nivalis was still the only known snowfinch in 1858 when they did this, Orospiza is a junior objective synonym of Montifringilla. For somewhat different reasons, Orites is a junior objective synonym of Montifringilla. First proposed for the long tailed tit (Aegithalos caudatus) in Moehring's Geslachten der Vogelen in 1758, that widely ignored work was suppressed as a source of taxa by the International Commission on Zoological Nomenclature in 1987. Consequently, later attempts to re establish that name as a junior synonym of Aegithalos are preempted by the erection of Orites for the white winged snowfinch by Eugen von Keyserling and Johann Heinrich Blasius in 1840. Meanwhile, Kaup's Chionospina was misspelled "Chionospiza" by George Robert Gray. As it, too, is a junior objective synonym of Montifringilla, Ludwig Reichenbach's subsequent valid establishment of that name is still inconsequential – except for purely taxonomic purposes, as it makes neither Kaup nor Grey the valid author of Chionospiza, but Reichenbach. And finally, Onychostruthus had to be established because Onychospiza, Nikolai Przhevalsky's 1876 name for the proposed monotypic genus of the white rumped snowfinch, was preoccupied. It had been given by Rey to the chestnut eared bunting (today Emberiza fucata) in 1872 already, as an unnecessary correction – and thus junior objective synonym – of Bonaparte's original Onychospina.