Кіріспе
Альфред Рассел Уоллес жазған 1889 жылғы «Дарвинизм: Табиғи іріктеу теориясын және оның кейбір қолданбаларын түсіндіру» кітабы – Чарльз Дарвинмен бірге табиғи іріктеу арқылы эволюцияны ашқан Альфред Рассел Уоллестің эволюция туралы еңбегі. Бұл кітап табиғи іріктеуді сынаған ғалымдарға жауап беру мақсатымен жазылған. Уоллестің барлық кітаптарының арасында осы кітап ғылыми еңбектерде ең көп сілтемеленеді.
Darwinism: An Exposition of the Theory of Natural Selection with Some of Its Applications is an 1889 book on evolution by Alfred Russel Wallace, the co discoverer of evolution by natural selection together with Charles Darwin. This was a book Wallace wrote as a defensive response to the scientific critics of natural selection. Of all Wallace's books, it is cited by scholarly publications the most.
Қысқаша мазмұны
Дарвинизмнің он бес тарауында Альфред Рассел Уоллес табиғи іріктеу арқылы эволюция теориясын түсінуін баяндайды. Ол "түрлерді" анықтаудан бастайды, креационизмді, Чарльз Дарвинге дейінгі пікірлерді және Дарвин теориясын талқылайды. Содан кейін ол организмдердің шектеулі ресурстар әлемінде көбейіп отыру қабілетін ескере отырып, өмір сүру үшін Малтустың күресін сипаттайды. Ол түрлер арасындағы өзгергіштіктің маңыздылығын мысалдармен түсіндіреді. Ол үй жануарлары мен өсірілген өсімдіктердің әртүрлілігін және селекционерлердің жасанды іріктеу процесін сипаттайды. Уоллес кейін табиғи іріктеудің алдын ала бар өзгергіштікке әсер ететін процесін түсіндіреді. Ол теорияға қатысты әртүрлі мәселелерді және қарсылықтарды тізімдейді. Ол түрлер аралық будандардың көбінесе тұқымсыз екендігін және бұл репродуктивті оқшаулауға қалай ықпал ететінін талқылайды. Содан кейін ол жануарлардың бояулануының мақсатын, оның ішінде маскировка мен имитацияны қарастырады, бұл табиғи іріктеудің дәлелі деп санайды. Ол ескертулік бояу мен имитация туралы егжей-тегжейлі мысалдар келтіріп, олардың қалай іріктеу арқылы пайда болатынын талқылайды. Жануарлардың жыныстары арасындағы түрлі-түстілігі мен әшекейлері талқыланады, бірақ ол Дарвиннің жыныстық іріктеу теориясымен көп жағдайда келіспейді. Уоллес гүлдердің жәндіктер мен құстарды қоса алғанда, тозаңдаушылармен бірге эволюциясын зерттейді. Ол кейін организмдердің географиялық таралуын сипаттап, мұның теңіз арқылы ұшып келген жәндіктер сияқты алғашқы қоныстанушы организмдердің ұзақ қашықтыққа таралуымен қалыптасқанын айтады. Ол эволюцияның геологиялық дәлелін, яғни тас қабаттарының бірінен соң бірі пайда болған қазбалық қалдықтарын түсіндіреді. Содан кейін ол Дарвинизмге қатысты өзгергіштік және тұқым қуалауға байланысты қарсылықтарды қарастырады. Соңында ол дарвинизмнің адамдарға қалай қолданылатынын қарастырады.
Талдау
Дарвинизмнің кіріспесінде Уоллес табиғи іріктеудің "үлкен тиімділігін" ұсынған "таза дарвинизм" терминін қолданды. Бұл кітап Август Вейсманның тұқым қуалау теориясын қорғап, Дарвинге сенім білдірген енестік таңдау тұжырымдамасын және қосымша белгілердің мұрагерлігін қабылдамауымен ерекшеленеді. Джордж Романс бұл көзқарасты "Уоллесизм" деп атады, бұл позиция Дарвиннен өзгеше, кез келген қосымша теорияны жоққа шығарып, "табиғи іріктеудің таза теориясын" қолдайтынын атап өтті. Бұл кітап неодарвинизм эволюциялық теориясының негізін қалаған деп есептеледі.