Непалдың Bandipur қаласы: Сақталған мәдени мұра және тарихы

Кіріспе

Бандипур – Непалдың Гандаки провинциясындағы Танахун ауданындағы төбеде орналасқан елді мекен және ауылдық муниципалитет. Бандипур ең алдымен сақталған, ежелгі мәдени атмосферасымен танымал. 2011 жылғы Непал халық санағы бойынша, Бандипур мен Дхарампанидің жалпы халқы 15 591 адамды құрады, олар 3 750 жеке үй шаруашылығында тұрады.

Орналасқан жері

Бандипур 27.56° N, 84.25° E координаталарында және 1030 метр биіктікте орналасқан. Ол Марсянгди өзенінің аңғарынан шамамен 700 метр жоғары, Катмандудан батысқа қарай 143 шақырым және Покхарадан шығысқа қарай 80 шақырым қашықтықта жатыр. 1998 жылдан бері Думре (Притви тас жолы) арқылы 8 шақырымдық кіру жолымен байланысты. Оған дейін, сенімсіз жағдайдағы жол болды, жаңбыр маусымында көбінесе қол жеткізуге болмайтын немесе тек трактормен ғана жүріп өтуге болатын. Таудың мұрындықтары, ұзындығы бар болғаны 200 метр, басты көшенің екі жағында 2-3 қабатты ғимараттармен қатар орналасуға шамасы жетпейді. Бұл үйлердің арт жағында тау беткейлері тік түсетін болғандықтан, бақтарға тек қана баспалдақпен түсуге болады.

Тарих

Бандипур 1768 жылы Притви Нараян Шах басып алғаннан кейін Катманду аңғарындағы Бхактапурдан келген невар саудагерлері сауда-саттық орталығы ретінде құрылған. Олар оның безгекке қарсы орналасуын пайдаланып, Үндістан-Тибет сауда жолындағы маңызды аялдамаға айналдырды. Олар өздерімен бірге мәдени мұраларын және сәулет өнерін алып келді, олар бүгінгі күнге дейін сақталған. 19-ғасырдың басында қарапайым Магар ауылы болған Бандипур, кейіннен гүлденген сауда орталығына және қала сипаттамалары бар қауымға айналды: неоклассикалық фасады мен жалюзилі терезелері бар монументалды ғимараттар, күміс түсті тақтатастармен төселген көшелер. Бандипур Рана дәуірінде (1846-1951) өркендеді, оның билігі мен мәртебесінің көрсеткіші ретінде оған жеке кітапхана ашуға рұқсат берілді (ол әлі де бар). 1970 жылдары Притви тас жолының салынуымен сауда күрт төмендеді. Техникалық себептерге байланысты ол Марсянгди аңғарында салынды, Бандипур тау үстінде оқшауланды. Бұған қоса, Бандипурге қол жеткізу қиын болғандықтан, Танахун ауданының орталығы Дамаулиге көшірілді, осылайша Бандипур маңыздылығын жоғалтты. Бандипур саудагерлері Думреге көшуге мәжбүр болды, ал көптегендері Терайға кетті; Бандипур жартылай құлаған қалаға айналды. Халық саны айтарлықтай азайды. Бандипур екі рет дүрбелеңге куә болды. Жол құрылысына қарсы тұрған тұрғындар жоспарлау кезеңінде басқа бағытты талап етті. 1970 жылдары Непалда демократия үшін алғашқы демонстрациялар өткенде, Бандипур тұрғындары шағын гарнизонға шабуыл жасады. Оқиғада бірнеше адам қаза тауып, әскерлер қашқан. Содан кейін, аудандық орталықты көшіру туралы шешім қабылданғанда, халық наразылық акциясына шығып, әкімшілік ғимаратты басып алды. Мемлекеттік қызметкерлер түнгі уақытта қашып кетті, тіпті патша да жағдайды бақылауға тікұшақпен келді. Алайда, кішкентай қаланың құлдырауын тоқтату мүмкін болмады. Оның бай өткенінен қалған іздер әлі де бар. Көптеген үйлер нашар күйде болғанымен, ерекше невар сәулеті сақталған. Бандипурдың басты көшесінің ерекшелігі – солтүстік жағындағы дерлік барлық ұзындығында созылған жабық веранда. Көптеген ғимараттарда әлі де шағын дүкендер бар. Басты көшедегі тақтатастар ауыр көліктердің салдарынан зардап шекті, бірақ олар жиектерде және кішкентай көшелерде көрінуі мүмкін. Кітапхана әлі де бар және 2000 жылы жақсырақ күйге келтірілді. Басқа да ескерткіш – Бандипурдің солтүстік-шығысында орналасқан футбол алаңындай үлкен Тундихель және айналасындағы ауылдар үшін мектептер орталығы ретіндегі маңыздылығы.

Bandipur was established as a funnelling point of trade by Newar traders from Bhaktapur in the Kathmandu valley after it had been conquered in 1768 by Prithvi Narayan Shah. They took advantage of its malaria free location to develop it into an important stop along the India Tibet trade route. With them they brought their cultural heritage and architecture which basically has remained unchanged to this day. Originally a simple Magar village in the early 19th. Century Bandipur developed into prosperous trading centre and a community with town like features: substantial buildings, with their neoclassical façades and shuttered windows and streets paved with slabs of silverish slate. Bandipur had its heyday in the Rana times (1846 1951), when, as a measure of its power and prestige, it was granted special permission to have its own library (still existing). In the 1970s, trading fell into a steep decline with the construction of the Prithvi Highway. For technical reasons it was logically built in the Marsyangdi valley, leaving Bandipur isolated up on the mountain. In addition to that, as a result of its poor accessibility, Bandipur lost importance because the district headquarters of Tanahun were moved to Damauli. The tradesmen of Bandipur were forced to move down to Dumre and many even left for the Terai; Bandipur turned a semi ghost town. The population declined considerably. On two occasions Bandipur has witnessed some turmoil. The people were not easily and readily sidestepped by the construction of the road and fought for a different route in the planning process. In the 1970s, when the first demonstrations for democracy took place in Nepal, the people of Bandipur stormed the little garrison. Several people were killed and the soldiers fled. Again, when the district headquarters were to be moved, the people demonstrated and occupied the administration. The civil servants fled during the night. Even the king was flown in by helicopter to calm the situation. However, the decline of the little town could not be reversed. Some relics of its wealthy past remain. Although many houses are in bad condition, the typical Newari architecture is preserved. A distinctive aspect of Bandipur's main street is a covered veranda extending along almost the entire length on the northern side. Most of the buildings still have little shops in them. The slate slabs in the main street have been destroyed by heavy vehicles, for which they were not made, but they can still be made out along the edges and in the smaller alleys. The library still exists and was carefully renovated in 2000. Another relic is a soccer field sized Tundikhel to the northeast of Bandipur and the villages importance as centre for schools for the surrounding villages.

Қалалық әкімдігі

2014 жылдың 8 мамырында Премьер-Министр кеңсесінде өткен министрлер кабинетінің отырысында Жергілікті Өзін-Өзі Басқару Заңының 1999 жылғы нұсқасына сәйкес, бұрын ұсынылған 37 муниципалитет қоса алғанда, қосымша 72 муниципалитет жарияланды. Осы жариялаумен Бандипур Непалдың муниципалитеттерінің бірі болып жаңартылды, бұрын ол муниципалитет болу үшін ұсынылған еді. Ілесіп жатқан Дхарампани ауылдық кеңесі Бандипурмен біріктіріліп, муниципалитет мәртебесіне көтерілді. 2014 жылдың 2 маусымынан бастап, дүйсенбі күні ашылу салтанатымен Бандипур ауылдық комитеті ресми түрде Бандипур муниципалитеті ретінде жұмыс істей бастады.

Ең көне мектеп

Дил бастауыш мектебі – 1976 жылғы Б.С. (1919 жыл) құрылған Бандипурдағы ең көне білім беру мекемесі. Ол муниципалитет кеңсесіне жақын орналасқан.

Әлеуметтік ұйымдар

Бандипурда әлеуметтік жастар форумы, қоғамдық кітапхана, балалар клубы сияқты көптеген әлеуметтік ұйымдар бар. Падма кітапханасы – Непалдағы ең көне кітапханалардың бірі, ол Рана режимі тұсында құрылған. Көптеген әлеуметтік ұйымдар пайда болып, тарап кетті, ал 1998 жылы құрылған Тиндара жастар мәдени тобы (TYC тобы) – жалғыз белсенді жастар клубы (әлеуметтік жастар форумы). Бастапқыда бұл ұйым еркін форум ретінде құрылды және 2003 жылы аудандық әкімшілік кеңсесінде тіркелді. TYC тобының алғашқы президенті – Фироз Кумар Шреста, одан кейін Тара Бхаттарай, Рави Шреста, Суман Сун Шреста, Пурендра Шреста және қазіргі президенті – Ражан Бхаттарай. Хосте Хайзе балаларды дамыту қоғамы – балалардың дамуы және олардың құқықтары саласында жұмыс істейтін тағы бір әлеуметтік ұйым. Басқа әлеуметтік ұйымдардың арасында "Бхану" мектептік операциялық комитеті, Бандипур ауруханасының даму комитеті, Ранибан әлеуметтік комитеті және Тиндара даму комитеті бар.

Экомәдени жоба

Бандипур экомәдени туризм жобасы (БЭКТ жобасы) – Бандипурдың Непалдағы маңызды туристік орындардың бірі ретінде имиджін жақсартатын жоба. BECT жобасына EuropeAid көмектесті. Бұл жоба Еуропалық Комиссия және Asia Urbs қаржыландырған екі еуропалық серіктес қаламен бірлескен жобаның бөлігі болды: ГИДРА қалалық әкімдігі, Греция, Гидра (арал) және Риомаджоре коммунасы, Италия, Риомаджоре. Оның мақсаты Бандипурды ерекше туристік бағыт ретінде дамыту және ілгерілету, Бандипурдың құрылыс және табиғи ортасын күшейту, жаңарту және сақтау, сондай-ақ жергілікті кәсіпорындарға экономикалық белсенділікті қайта жандандыру арқылы Бандипурда туристердің қалу уақытын ұзартуға көмектесу болды.

Демография

2011 жылғы Непал санағы бойынша Бандипур ауылдық муниципалитетінің халқы 20 077 адамды құрады. Олардың ішінде 56,9% непали тілінде, 25,0% гурунг тілінде, 10,6% магар тілінде, 4,3% невар тілінде, 0,8% буджел тілінде, 0,5% хинди тілінде, 0,4% бходжпури тілінде, 0,4% таманг тілінде, 0,2% урду тілінде, 0,1% бенгал тілінде, 0,1% майтхили тілінде, 0,1% рай тілінде, 0,1% қол тілінде, 0,1% тарау тілінде және 0,1% басқа тілдерде сөйлейді. Этностық/касталық құрамы бойынша 28,0% гурунгтар, 18,6% магарлар, 10,5% чхетрилер, 9,6% төбе брахмандары, 9,4% неварлар, 6,5% камилер, 5,6% саркилер, 3,9% гарти/бхуджелдер, 1,7% дамай/долилер, 1,3% басқа далиттер, 1,2% саньяси/даснамалар, 0,7% тамангтар, 0,6% мұсылмандар, 0,6% такурилер, 0,3% кумалдар, 0,2% райлар, 0,2% тараулар, 0,1% бадилер, 0,1% бенгалдар, 0,1% чепанг/праджалар, 0,1% гайндар, 0,1% галелер, 0,1% телилер, 0,1% такалилер, 0,1% ядавтар және 0,4% басқалар. Діні бойынша 83,5% индуистер, 12,7% буддистер, 2,7% христиандар, 0,6% мұсылмандар және 0,4% басқалар. Сауаттылық деңгейі бойынша 71,8% оқи және жаза алады, 2,3% тек оқи алады, ал 25,8% оқи да, жаза да алмайды.