Ян Савка: Польшадан Америкаға дейінгі суретші және сәулетші жолы
Jan Sawka
Ян Савка: польско-американский художник и архитектор. Биография, образование (Вроцлавская академия искусств, Технический институт). Творчество и жизнь.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшада туған американдық суретші және сәулетші Ян Савка (10 желтоқсан 1946 – 9 тамыз 2012) – Польшада туған американдық суретші және сәулетші болған.
Polish born American artist and architect
Jan Sawka (December 10, 1946 – August 9, 2012) was a Polish born American artist and architect.
Ерте өмір
1946 жылы Савка Силезияның Забже қаласында архитектор әкесі Ян мен лингвист анасы Мария Савканың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі туылғаннан кейін көп ұзамай коммунистік Польша үкіметімен түрмеге қамалды. Анасына мансабын жалғастыруға рұқсат берілмеді, бірақ ол жеке репетитор болып жұмыс істеді. Савка екі мамандық бойынша магистр дәрежесін алды: Вроцлав көркем өнер академиясынан – сурет салу және графика, ал Вроцлав технология институтынан – сәулет өнері. 20 жасқа келгенде Савка танымал Польша плакат мектебінің жұлдызы және қарсы мәдениеттің жетекші суретшісі болды. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында ол Польшада авангардтық театр ұжымдары үшін жасаған плакаттарымен және сахна безендірулерімен танымал болды. Оның туындыларын шетелдік сыншылар назарына іліктіргенге дейін цензурадан қауырсынды. Олар оның өнеріндегі жасырын антиавторитарлық элементтерді атап өтті. 1977 жылы Нью-Йоркке көшіп келгенде ол мүлде ақшасыз және Америка Құрама Штаттарында белгілі емес еді. Савканың өнері коммунистік Польшаға қарсы диссиденттер тарапынан жоғары бағаланды. 1981 жылы Польшада әскери жағдай енгізілген кезде AFL CIO ұйымы екі партиялық қайырымдылық акциясын ұйымдастырды, онда Савканың «Солидарлық» плакаты миллиондаған данада сатылып, қиын жағдайдағы «Солидарлық» қозғалысына дереу көмек көрсетілді.
In 1946, Sawka was born to an architect father and linguist mother, Jan and Maria Sawka, in the Silesian city of Zabrze. His father was imprisoned by the government of Communist Poland shortly after his birth. His mother was not allowed to pursue her career, but worked privately as a tutor. Sawka completed two master's degrees: in painting and print making from the Wrocław Fine Arts Academy and in Architectural Engineering from the Institute of Technology in Wrocław. By his late 20s, Sawka was a star of the famed Polish Poster School and a leading artist of the counter culture. During the late 1960s and early 1970s, he became known in Poland for the posters and stage sets that he designed for avant garde theater groups. He largely was able to avoid trouble with censors until his work begin to be noticed by foreign art critics, who commented on the hidden anti authoritarian elements in his art. When he immigrated to New York in 1977, he had no money and he was unheard of in the United States. Sawka's art was widely praised by the dissidents against Communist Poland. In 1981, when martial law was imposed in Poland, the AFL CIO sponsored a bipartisan fundraiser that sold Sawka's Solidarity poster in the millions to provide immediate support to the besieged Solidarity movement.
Нью-Йорк қаласы
1977 жылдан кейін ол Нью-Йоркте тұрып, американдық мәдени ортаның бір бөлігіне айналды. АҚШ-қа келген алғашқы жылдары Савка «Нью-Йорк Таймс» газеті үшін редакциялық суреттер жасады, сонымен қатар гравюра, кескіндеме, мүсін және театр дизайнын қамтитын көп қырлы мансабын дамытты. Оның кескіндемелері мен гравюралары көптеген галереяларда көрмеленді, сондай-ақ ол Гарольд Кларман, Жан Кокто репертуары және Сэмюэл Беккет театры сияқты театрлар үшін дизайн жасады. Оның наградаларының ішінде 1975 жылы Францияның Кань-сюр-Мер қаласындағы «Оскар де ла Пэйнтюр» сурет сыйлығы және 1978 жылғы Варшава плакаттарының биенналесіндегі алтын медаль бар. 1985 жылы Савка Нью-Йорк қаласында жеке көрмелер сериясын ашты. Көрменің масштабы мен ауқымы суретші үшін ерекше болды, ал Польшадан келгеннен бері өткен сегіз жылда ол қол жеткізген жетістіктер де ерекше еді.
After 1977, he resided in New York, becoming part of the American cultural mainstream. Early in his time in the United States, Sawka created editorial drawings for the New York Times, while developing a multi faceted career that encompassed printmaking, painting, sculpture, and theater design. Numerous galleries have exhibited his paintings and prints, and he designed for such theaters as the Harold Clurman, Jean Cocteau Repertory and Samuel Beckett Theater. His awards have included the 1975 Oscar de la Peinture in Cagnes sur Mer, France for painting and the Gold Medal at the 1978 Warsaw Poster Biennial. In 1985, Sawka opened a series of one man art exhibitions in New York City. The size and scope were unusual for an artist, and the success he had achieved in the eight years since his arrival from Poland was also unusual.
Мультимедиялық жобалар
1989 жылы Савка The Grateful Dead тобының 25 жылдығына арналған 10 қабатты биік сахналық алаңның дизайнын жасады. Ол өмірінің соңына дейін топпен жұмыс істеуді жалғастырды, оның ішінде барабаншы Микки Хартпен бірлескен "The Voyage" жобасы да болды. 1993 жылы Жапонияда өзінің алғашқы толық мультимедиалық қойылымын, "Көздер" спектаклін ұсынды. Бұл жапондық студиялар мен корпорациялармен ынтымақтастығының бастауы болды, оған жоғары технологиялық интерактивті мүсіндер мен монументалды инсталляциялар, сондай-ақ толық масштабты монументалды архитектура жобалары кірді. Савка 1996 жылы Корольдік отбасына тарту еткен Абу-Дабидегі "Жарық мұнарасы мәдени кешенін" жобалады. "The Voyage" толық көлемді мультимедиалық спектаклінің пилоттық нұсқасы 2003 жылы Флоренциядағы қазіргі заманғы өнер биенналесінде мультимедиа саласы бойынша алтын медальді жеңіп алды. Ол Нью-Йорктің Челси өнер ауданындағы ACA галереясымен өкілдік етіледі.
In 1989, Sawka designed a 10 story tall set for The Grateful Dead's 25th Anniversary tour. He continued to work with the band for the remainder of his life, including "The Voyage", a collaboration with drummer Mickey Hart. In 1993, he created his first full multi media spectacle, "The Eyes" in Japan. This was the beginning of his collaboration with Japanese studios and corporations, which includes the creation of high tech interactive sculptures and monumental installations, as well as designs for full scale monumental architecture. Sawka designed "The Tower of Light Cultural Complex" for Abu Dhabi, U. A. E., presented to the Royal Family in 1996. A pilot version of "The Voyage", a full length multimedia spectacle, won the Gold Medal in Multi Media at the 2003 Florence Contemporary Art Biennial. He is represented ACA Galleries in New York's Chelsea arts district.
Өлім
2012 жылдың 9 тамызында Савка Нью-Йорк штатының Хай-Фолс қаласындағы үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол 65 жасқа толыпты. Қайтыс болған кезде Савканың туындылары әлемнің 60-тан астам мұражайында сақталып, халықаралық мұражайлар мен галереяларда 70-тен астам жеке көрмесі өткен. Ол қайтыс болғанда, толық метражды "Voyage" фильмінің соңғы нұсқасын аяқтауға ұмтылып жатқан.
On August 9, 2012, Sawka died of a heart attack in his home in High Falls, New York. He was 65. At the time of his death, Sawka's works were in over 60 museums around the world and he has had over 70 solo shows at international museums and galleries. He was focused on completing the feature length, final version of "Voyage" when he died.
Жеке өмір
Савка әйелі Ханка Савкаға үйленген, олардан бір қызы мен екі немересі болған. Онымен бірге жұмыс істегендер оны энергиялы және қиялы мол адам деп сипаттайды, сондай-ақ оның жеке басы басқаларды өнер шығаруға ынталандырған.
Sawka was married to his wife Hanka Sawka, with who he had a daughter and two grandchildren. Those who worked with him described him as full of energy and imagination, and that his personality inspired others to produce art.
Көркемдік стилі
Суретші ретінде Савка өзінің көркемдік көзқарасын қатаң бақылауға талап етті және белгілі бір стильде жұмыс істеуін қалаған өнер сатушыларымен жұмыс істеуден бас тартты. Оның туындылары ерекше түрде әртүрлі болды және ешқандай жанрға немесе ағымға нақты сәйкес келмейтін. Савка өзінің стилін қалай атау керектігін білмейтін. Оның жұмысы Джулиан Шнабель сияқты неоэкспрессионистерге қарсы балама ретінде сипатталған.
As an artist, Sawka insisted on controlling his artistic vision and refused to work with art dealers who wanted him to work in a particular style. His work was unusually diverse and didn't neatly fit within any genres or trends. Sawka himself had no idea what his style should be called. His work has been described as an alternative to Neo Expressionists such as Julian Schnabel.