Кіріспе

Мэн аралының ұлттық гербі

Мэн аралының гербі, қызыл түсті фонға үш зәрлі аяқ, тізеден бүгілген және жамбастан біріктірілген, түсі дұрыс, алтынмен әшекейленген және тігілген, 13-шы ғасырдың соңына дейін сақталып келген. Қазіргі нұсқасы 1996 жылдың 12 шілдесінде бекітілген. Мэн аралы Ұлыбританияның тәуелділігі болғандықтан және қазіргі Мэн әміршісі Ұлыбритания королі Карл III болғандықтан, бұл герб Мэн аралының құрметіне оның әміршілігінің гербі ретінде дәлірек сипатталады. Трискельдің (жамбастан біріктірілген және үшбұрыш тәрізді бүгілген үш оң аяқ) шығу тегі белгісіз, бірақ ол 1265 жылы аралды шотландтар басып алғаннан бастау алған болуы мүмкін. Геральдикалық қолдаушылар – аралмен байланысты құстар, ал ұран алғаш рет 17-шы ғасырда жазылған.

Сипаттама

Қазіргі гербті Манн лорды Карл III 2022 жылдың 10 қыркүйегінде бекітті. Гербтің сипаттамасы: қызыл қалқанда тізеден бүгілген және жамбастан біріктірілген үш қарулы аяқ, бәрі де дұрыс, алтынмен әшекейленген және шұғылалы. Гербтің төбесі: дұрыс императорлық тәж. Қолдаушылар: оң жақта – қанатты бүркіт, сол жақта – қара қарға. Латын тіліндегі ұран: Quocunque Jeceris Stabit ("Қайда лақтырсаң да, тұрады" немесе "Қай жаққа тастасаң да, тұрады"). Бұл трискельдің теориялық аэродинамикалық қасиеттеріне сілтеме жасайды, ол түскен бағытына қарамастан, жерге тіреу үшін әрқашан аяғын табады деп есептеледі. Бұл ұран алғаш рет 1668 жылы Ман аралының монеталарында пайда болды. Ол 13 ғасырдың соңына қарай жасалған бірнеше қару-жарақ тізімдерімен, мысалы, Камден Роллы, Геральд Роллы, Сегар Роллы, Уолфорд Роллы және Вийнберген Роллымен байланысты, олардың барлығы 1270 жылдан 1300 жылға дейін жасалған. Камден Роллындағы гербтің сипаттамасы: L'escu de gules, a(vec) treis jambes armez ("Қызыл қалқанда үш қарулы аяқ"). Уолфорд Роллында бейнеленген гербтің нормандық француз тіліндегі сипаттамасы: De goules a(vec) treys gambes armes o(vec) tucte le guisses et chekun cornere seyt une pee. (қазіргі француз тілінде: De gules avec trois jambes armées avec tous les cuisses et chaque un coin soit unie – "Барлық жамбастары мен әр бұрышы біріктірілген үш аяқты қарулы қызыл"). Вийнберген Роллындағы гербтің сипаттамасы (аудармасы): Қызыл, үш қарулы аяқ иілген және жамбастан біріктірілген, алтын шұғылалы. Гербтің тағы бір ерте мысалы 14 ғасырдың соңындағы Армориал де Гелреде сақталған.

Крован әулеті

1265 жылға дейін Мэн аралы Крован әулеті басқарған Аралдар Корольдігінің құрамына кірді. Бұл билеуші ​​отбасының соңғы мүшесі 1265 жылы заңды мұрагерсіз қайтыс болды, соның салдарынан арал Шотландия королі Александр III-нің (1286 жылы қайтыс болды) иелігіне өтті. 1266 жылы Мэн аралы мен Гебрид аралдарының билігі Норвегия королінен Шотландия королі Александр III-ге (1241–1286) ресми түрде берілді. Англия мен Шотландияда геральдикалық дәуір шамамен 1215 жылы, Батыс Еуропада одан сәл ертерек басталды. Крован әулетінің мүшелері өздерінің мөрлерінде кемелер мен арыстандарды бейнелегені белгілі, ал олардың трискельдерді қолданғанына ешқандай дәлел жоқ. Манкс трискелінің шығу тегі 10 ғасырдағы аралдағы викингтердің монеталарында бейнеленген түйінді бейне болуы мүмкін. Дегенмен, бұл бейне Манкс трискелінен өзгеше, ал оның қолданылуы мен Манкс трискелінің пайда болуы арасындағы шамамен 300 жылдық уақыт аралығы осы символдардың байланысы жоқ екенін көрсетеді. Сицилияның ежелгі атауы, сол кездегі грек провинциясы – Тринакрия, грек тілінде «үш бұрышты», яғни трикетра деген мағынаны білдіреді, бұл аралдың үшбұрышты пішініне сілтеме жасайды. 1250 жылы германиялық Фредерик II, Киелі Рим императоры, Сицилияны 52 жыл басқарғаннан кейін қайтыс болды. Ол 1198 жылдан бастап Сицилия королі, 1212 жылдан бастап Германия королі, 1220 жылдан бастап Италия королі және Киелі Рим императоры, ал 1225 жылдан бастап Иерусалим королі болды. Оның анасы Констанция Сицилия патшайымы, әкесі Генрих VI Гогенштауфен әулетінен шыққан. Трискельдің 13 ғасырда Сицилияда қолданылғанына ешқандай дәлел болмаса да, сол кезде Австрияда оның қолданылғанына архитектуралық куәліктер бар, бұл Фредерикке тән жеке эмблемамен байланысты және оның сицилиялық байланысынан туындаған болуы мүмкін. Фредерик қайтыс болғаннан кейін төрт жыл өткен соң, папа Сицилия корольдігін Англия королі Генрих III-нің екінші тірі ұлы Эдмунд Краучбекке (1296 жылы қайтыс болды) берді (1272 жылы қайтыс болды), және шамамен он жыл бойы Эдмунд «Сицилия королі» деп аталды. Осылайша, Англия мен Шотландияның патшалық отбасылары арасындағы туыстық байланыс Мэн аралының символы ретінде трискельдің пайда болуын түсіндіруге болады. Егер осылай болса, онда ол аралдағы билік ауысуын нығайту мақсатымен қабылданған болуы мүмкін.