Жаңа Зеландияның №1 тас жолы

Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы 1-Мемлекеттік тас жолы (SH 1) – Жаңа Зеландияның жол желісіндегі ең ұзын және маңызды жол, ол екі негізгі аралдың бойымен созылады. Жол карталарында SH 1 деп, ал жол белгілерінде қызыл қалқандағы ақ 1 саны түрінде көрсетіледі, бірақ ресми түрде Солтүстік аралда SH 1N, Оңтүстік аралда SH 1S деп аталады. SH 1 Солтүстік аралда және Оңтүстік аралда ұзын. 2010 жылдан бері салынып жатқан жаңа жолдар оның ұзындығын қысқартты. Көп бөлігінде ол екі қатарлы, бір бағытты қозғалысқа арналған жол, ауылдық және қалалық аймақтарда деңгейдегі қиылыстар мен мүлікке кіру жолдары бар. Осы бөліктерде шамалы көлікті өткізуге арналған қатарлар да бар. 2022 жылдың тамыз айына қарай SH 1-нің шамамен бөлігі автокөлік жолы немесе жылдамдықтың жолы стандартына сәйкес келеді: Солтүстік аралда және Оңтүстік аралда.

Солтүстік арал (SH 1N)

SH 1 Апури түбегінің солтүстік-батыс шетіндегі Реинга мүйісінде басталады және 2010 жылғы сәуірден бастап бүкіл ұзындығында (көбінесе чипсіл немесе асфальтпен) жабылды. Уайтики десантынан Реинга мүйісінің оңтүстігіне қарай, SH 1 түбекке орталық шығыс жағынан, Жаңа Зеландияның ең солтүстік қаласы – Кайтаяға дейін созылады, содан кейін Мангамука шатқалындағы жаңа жолмен өтеді. Солтүстік аралдар шығанағындағы Кавакаваға бұрылудан бұрын, солтүстіктің ең ірі қалалық аймағы – Вангарей қаласына дейін барады. SH 1 одан әрі оңтүстік-батыс Вхангарей портын айналып өтеді, Руакакаға жақын жерде қысқа ғана уақытқа жағалауға жақындап, Каипара портының жоғарғы ағысына жақындамас бұрын, Брайндервин төбелері арқылы иіліп төмендейді. Автожол Окленд аймағына өтеді, Уэллсфорд пен Уоркворт қалаларынан өтеді, қайтадан шығыс жағалауға қарай бағыт алады. Уоркворттан солтүстікке қарай жол Ара Тухоно, Пухой – Уоркворт автожолына дейін төрт жолақты автожолға дейін кеңейеді. Моир төбесі бөлігінде жол 6 жолаққа дейін кеңейеді, көтерілу бөліктерінде қосымша жылдамдату жолақтары қосылады. Пухой маңында, Гибискус жағалауында SH 1 Окленд Солтүстік автожолына айналады. Автожолдың бұл бөлігі автоматтандырылған ақы төленетін жол. Оревада автожол ақысыз болады, шаруашылық жерлерін аралап Оклендтің Солтүстік жағалауына жетеді. Жол қала маңындағы Уайтемата портына дейін созылады, Окленд порты көпірімен кесілгенге дейін оның жанынан өтеді. Автожол көпірден Окленд қаласының орталығына шығады және SH 1 Орталық автожол торабына дейін қаланың батыс шекарасын құрайды. Бұл торапта SH 1 Окленд Оңтүстік автожолына айналады және Оклендтің орталық бөлігінің оңтүстік жағын айналып, оңтүстік-шығыс бағытта жалғасады. Автожол Аукленд арал арқылы оңтүстік-шығыс бағытта жалғасады, содан кейін Манукау мен Папакура қалалары арқылы Бомбей төбелеріне дейін, Окленд/Уайкато шекарасына жақын жерге жетеді. Бомбейде SH 1 Вайкато экспресс-жолына айналады, төрт жолақты екі бағытты экспресс-жол. Экспресс-жол автокөлік жолын Бомбей төбелерінен Мерсерге дейін алып жүреді, онда SH 1 Вайкато өзенімен кездеседі, ол келесі жол бойында онымен бірге жүреді. Вайкато экспресс-жолы Гамильтон қаласының орталығын шығысқа қарай айналып өтеді, содан кейін Кембриджді солтүстікке қарай айналып өтеді, қаланың шығысында қайтадан бір бағытты жолға айналады. Автожол шығысқа қарай Тирау қаласына дейін жалғасады, онда оңтүстікке бұрылып, Путару мен Токороа және айналасындағы экзотикалық қарағай алқаптарының ормандық аймағы арқылы өтеді. Уайракейде SH 1 шығысқа қарай Таупоны айналып өтеді және әуежайға жақын қаладан оңтүстікке қарай Таупо көлінің жағалауына жетеді. SH 1 көлдің шығыс жағалауын жалғастырып, көлдің оңтүстік шетіндегі Турангиге дейін барады. SH32/41 арқылы арақашықтық SH1-дің осы бөлігінен шамамен қысқарақ. Тағы да оңтүстікке бұрылатын SH 1 Турангиден шығып, Солтүстік аралдың жанартаулық платосына көтеріледі, Тонгариро ұлттық паркі мен Рангипо шөлінің шетінен өтіп, Руапеху, Нгаурухое және Тонгариро жанартауларынан өтеді. Рангипо (Тураңгиден оңтүстікке қарай) мен Вайору арасындағы жол Шөлдік жол деп белгілі. SH 1 Манауату-Ухангануи аймағына кіреді және армиялық оқу алабы арқылы Вайорудағы Шөлдік жолдың соңына дейін төмендейді. Вайорудан бастап, тас жол Тайхапе арқылы Рангитикей өзенінің салалары арқылы өтеді, содан кейін Ұтық өзенімен кездеседі. Содан кейін ол Охингаити мен Хантервилл арқылы Буллсқа дейін Рангитикейдің батыс жағалауын жалғастырады. Буллсте SH 1 өзеннен өту үшін оңтүстік-шығысқа бұрылады, Сансон жолынан оңтүстік-батысқа бұрылады. SH 1 Манауату жазығын кесіп өтеді, оның батысында Палмерстон-Норт қаласынан өтеді. Ол Фокстон арқылы өтеді, Левин жазығының соңына жетеді. Левиннен бастап, SH 1 батыс жағалаудағы жазықты оңтүстікке қарай созылады. Автожол Левиннің оңтүстігіндегі Веллингтон аймағына өтеді, ал Отакидің солтүстігінде Капити экспресс-жолына, толығымен бөлінген төрт жолақты екі бағытты жолға кеңейеді. Бұл экспресс-жол Капити агломерациясының Вайкане, Парапарауму және Раумати қалаларын айналып өтеді, содан кейін Маккей Кроссингте жағалау жазығының соңына жетеді. Содан кейін ол Трансмиссиялық шатқал автожолына айналады және таулы жерлерден Уайнуи Седлге дейін тіктеп төмендейді, оның атымен Пауатахануиге дейін, Порриуаны шығысқа қарай айналып, Жаңа Зеландияның астанасы Веллингтонның солтүстік шеттеріне жетеді. Веллингтон қаласына кіргеннен кейін, Трансмиссиялық шатқал автожолы аяқталады, ал SH 1 Джонсонвилл-Порируа автожолына қосылады. Автожол Тава арқылы біртіндеп көтеріледі, содан кейін Джонсонвиллге жетеді. Мұнда автожол аяқталады, ал SH 1 алты жолақты магистраль ретінде тіктеп Нгауранга шатқалы арқылы төмендейді, Веллингтон портының жағасындағы Нгауранга торабына жетеді. Нгаурангада SH 1 Веллингтон қалалық автожолына айналады, портының жағалауын айналып өтеді, содан кейін қала орталығынан батысқа қарай өтеді. Автожол Те Аро қаласында аяқталады, онда бір бағытты жүйе трафикті Бейсин Резерваторына жеткізеді. Солтүстікке қарайғы трафик 2007 жылы ашылған Веллингтон қалалық айналым жолын пайдаланады, ал оңтүстікке қарайғы трафик Вивиан Стриттен өтеді. Бейсин Резерваторынан SH 1 Маунт Виктория туннелі арқылы Веллингтонның шығыс шеттеріне және Веллингтон халықаралық әуежайына барады. SH 1 әуежай кіреберісіндегі айналымда аяқталады.

SH 1 starts at Cape Reinga, at the northwestern tip of the Aupōuri Peninsula, and since April 2010 has been sealed (mainly with either chipseal or asphalt) for its entire length. From Waitiki Landing south of Cape Reinga, SH 1 travels down the central eastern side of the peninsula to Kaitaia, New Zealand's northernmost town, then travels through a new piece of road in the Mangamuka Gorge before turning south east across the Northland Peninsula on to Kawakawa in the Bay of Islands where the roadway is shared by the Bay of Islands Vintage Railway track, and then south to the city of Whangārei, the largest urban area in Northland. SH 1 then skirts the south western Whangārei Harbour, nearing the coast briefly at Ruakākā, before proceeding down to wind through the Brynderwyn Hills before approaching the upper reaches of the Kaipara Harbour. The highway crosses into the Auckland Region, and passes through Wellsford and Warkworth, again heading for the east coast. Just north of Warkworth, the road widens to a four lane motorway known as Ara Tuhono, Puhoi to Warkworth motorway. In the Moir Hill section, the road widens to 6 lanes with the addition of crawler lanes on the uphill sections. Near Puhoi, on the Hibiscus Coast, SH 1 becomes the Auckland Northern Motorway. This section of the motorway is an automated toll road. At Orewa, the motorway becomes toll free, crossing farmland to the North Shore of Auckland. The road crosses through suburbs to the Waitematā Harbour, which it briefly follows before crossing it by the Auckland Harbour Bridge. The motorway comes off the bridge into Auckland's city centre, and forms its western boundary as SH 1 proceeds to the Central Motorway Junction. At this junction, SH 1 becomes the Auckland Southern Motorway, and, after sweeping around the southern end of central Auckland, proceeds in a south easterly direction. The motorway continues in a broadly southeast direction across the Auckland isthmus, then through Manukau and Papakura to the top of the Bombay Hills, just short of the Auckland/Waikato boundary. At Bombay, SH 1 becomes the Waikato Expressway, a four lane dual carriageway expressway. The expressway takes the highway down the Bombay Hills to Mercer, where SH 1 meets the Waikato River, which it broadly follows for the next The Waikato Expressway bypasses Hamilton city centre to the east, then bypasses Cambridge to the north before reverting to a single carriageway east of the town. The highway continues eastward to the town of Tīrau, where it turns south to pass through Putāruru and Tokoroa and the surrounding exotic pine plantation forest area. At Wairakei, SH 1 takes an eastern route to bypass Taupō and meet the Lake Taupō shoreline south of the town near the airport. SH 1 follows the eastern shore of the lake for to Tūrangi, at the southern end of the lake. Via SH32/41 the distance is about shorter than this section of SH1. Turning southwards again, SH 1 leaves Tūrangi and ascends onto the North Island Volcanic Plateau, passing through the fringes of the Tongariro National Park and into the Rangipo Desert, passing the volcanoes of Ruapehu, Ngauruhoe and Tongariro. The road between Rangipo ( south of Tūrangi) and Waiouru is commonly known as the Desert Road. SH 1 enters the Manawatū Whanganui Region, and descends through an army training area to the end of the Desert Road at Waiouru. From Waiouru, the highway follows tributaries of the Rangitikei River through Taihape to meet the main river at Utiku. It then follows the western bank of the Rangitikei through Ohingaiti and Hunterville to Bulls. At Bulls, SH 1 turns southeast to cross the river, turning southwest again down the road at Sanson. SH 1 crosses the Manawatū Plains, passing the city of Palmerston North about west of it. It passes through Foxton, before reaching the end of the plain at Levin. From Levin, SH 1 follows the narrowing western coastal plain southwards. The highway crosses into the Wellington Region south of Levin, and just north of Ōtaki widens into the Kāpiti Expressway, a fully grade separated four lane dual carriageway. This expressway bypasses the Kāpiti conurbation of Waikanae, Paraparaumu and Raumati, before reaching the end of the coastal plain at Mackays Crossing. It then becomes the Transmission Gully Motorway and steeply ascends through mountainous terrain to the Wainui Saddle, before descending through its namesake to Pāuatahanui and bypassing Porirua to the east before reaching the northern suburbs of Wellington, New Zealand's capital city. Immediately after entering the city of Wellington in the suburb of Linden, the Transmission Gully Motorway ends, and SH 1 merges on to the Johnsonville Porirua Motorway. The motorway gradually ascends through Tawa before reaching Johnsonville. Here, the motorway ends, and SH 1 as a six lane arterial road steeply descends through the Ngauranga Gorge to the Ngauranga Interchange, on the shore of Wellington Harbour. At Ngauranga, SH 1 becomes the Wellington Urban Motorway, skirting the shore of the harbour then passing the city centre to the west. The motorway ends at Te Aro, where a one way system takes traffic to the Basin Reserve. Northbound traffic uses the Wellington Inner City Bypass (opened 2007), while southbound traffic uses Vivian Street. From the Basin Reserve, SH 1 travels through the Mount Victoria Tunnel to Wellington's eastern suburbs and Wellington International Airport. SH 1 ends at a roundabout at the entrance to the airport.

Оңтүстік арал (SH 1S)

SH 1 Оңтүстік арал бөлігі Пиктоннан басталады, темір жол станциясына жақын орналасқан. Пиктоннан шығып, SH 1 тік көтеріліп, Елевация сіңірін өтіп, Туамарина өзенінің аңғарына кіреді. Ол осы өзеннің бойымен төмендеп, Бленхаймға жетуден бұрын Вайрау жазығы арқылы өтеді. SH 1 Weld Pass және Dashwood Pass арқылы Аватер аңғарына кіреді, содан кейін Grassmere көлінен өткенге дейін оңтүстікке қарай жүреді. Уорд деген шағын қаладан басталып, ол теңіз жағалауына қарай, Кейкоураға дейін созылады. Қайкоурадан өткеннен кейін ол ішкі жаққа бұрылады, Хундали жоталары арқылы бұрылысты бұралып өтеді және Кентербери жазығының солтүстік шетінде пайда болады. Кларенс өзені мен Хапуку өзендерінің арасындағы Кайкурадан солтүстікке қарай шоссе учаскесі 2016 жылғы 14 қарашадан 15 желтоқсанға дейін 2016 жылғы Кайкура жер сілкінісінен болған зақымдануларға байланысты жабылды. SH 1 Амберли мен Вудэнд арқылы өтеді, Крайстчерч Солтүстік автожолына айналғанға дейін және Каяпоиді батысқа қарай айналып өтеді. Белфасттан батысқа қарай орналасқан Гройнс қаласында автомобиль жолы төрт жолақты артерияға дейін тарылады. SH 1 Крайстчерч қаласының солтүстік-батыс қала жиегінен өтіп, Крайстчерч халықаралық әуежайының шығысынан өтеді. Хорнбиде автомобиль жолы оңтүстік-батысқа бұрылады, екі жолақты бөлінбеген жолға дейін тарылады және Темплтон арқылы өтеді. Содан кейін ол Крайстчерч Оңтүстік автожолына қосылады, онда автожол Рольстонға дейін стандартты автожолға айналады. Роллстонның оңтүстігінде, SH 1 Кентербери жазығының кең желкенін кесіп өтіп, Ашбертонға жетуден бұрын Ракайядағы елдің ең ұзын көпірінен өтіп, содан кейін Тимаруға жететін жағалауға қарай бұрылады. Ашбёртон мен Тимару аралығында ол Рангитата өзеніндегі Рангитата аралын кесіп өтеді. Тимарудан оңтүстікке қарай жол қайтадан таулы аймақ арқылы өтеді, жағалауға жақын, бірақ көбінесе көзден таса. Жол қысқа уақытқа ішкі жаққа бұрылады, Вайматты айналып өтіп, Вайтаки өзенінің сағасы маңындағы жазықтарға жетеді, ол Отагоға кіру үшін өтеді. Ол Оамарудан өтеді, одан кейін қысқа уақытқа ішкі жаққа бұрылады, бұрқасынды төбелер арқылы өтіп, Моераки жағалауына жетеді. Осы жерден жол қайтадан Катики жағасын бойлай жағалауға қарай жалғасады, Каикурадан бері мұхитқа жақын. Автомобиль жолы Палмерстон мен Уайкуаити арқылы өтіп, Шаг Пойнт жеріне қарай бұрылады. Уайкуаитиден оңтүстікке қарай жол қайтадан тік болады, ол Блюскин шығанағындағы жағалауға дейін төмендеуден бұрын Килмог төбесінен күрт көтеріліп, одан кейін Дунединнің солтүстік шеттеріне Дунединнің Уайти тас жолы арқылы (бұрын автокөлік жолы деп аталатын екі-төрт жолақты автомобиль жолы) қайта көтеріледі. Мұнда ол Пайн Хилл арқылы Пайн Хилл жолының тік, бұрылысты бөлігін төмен түседі, Отаго университеті арқылы өтіп, қала орталығы арқылы өтеді. Орталық Дюнедин арқылы өтетін жолдың көп бөлігі екі бөлек солтүстікке және оңтүстікке қарайтын жолдарға бөлінеді, бұл қаланың бір бағыттағы көше жүйесінің бөлігі. Бұл жолдар орталық қала арқылы өтеді. Орталық Дунэдиннің оңтүстік шетінде тас жол Кавершам үстіне өтеді, ол Кавершам аңғарының бойымен көтеріліп, қайтадан Лоукаут Пойнт атқыштарында автокөлік жолы болады. Төрт жолақты автомобиль жолы (Дюнединнің оңтүстік автожолы) Дунединнің оңтүстік маңынан өтіп, Мосгиелдегі SH 87 жолмен алмасуға дейін өтеді. SH 1 солтүстік-батысқа қарай Тайэри жазығы арқылы өтеді. Тайэри мен Вайпори өзендерінің арасындағы аймақ су тасқынына ұшырайды, ал тас жол оны су тасқыны жоқ тас жол деп аталатын үлкен көлденеңнен өтеді. SH 1 жоғарғы биіктігімен, Вайхола көлінің жағалауымен жалғасады, содан кейін Токомайроро жазығын кесіп Мильтонға кіреді. Милтонның оңтүстігінде Кларксвилл тоғысында SH 8 жолының негізгі тоғысуы бар. ШЖ-1 бағыты Балклутаға жету үшін дөңесті жерлерді кесіп өтуді жалғастырады. Балклуттадан басталған автожол батысқа бұрылады, қысқа уақытқа солтүстікке қарай бұрылады, ол Катлинс төбелерінің қиыршықтарына бармайды. Ол Клинтон деген шағын қаладан өтіп, Горе деген үлкен провинциялық қалаға жетеді. Осы екі қаланың аттарынан кейін, АҚШ-та Клинтон Гор әкімшілігінің кезінде тас жолдың бұл бөлігі "Президенттік тас жол" деп аталды. Гореде тас жол Матаура өзенінен өтеді; осында жол оңтүстікке бұрылады да, өзеннің бойымен жүреді. Магистраль Матаура арқылы өтіп, Эдендейлден батысқа қарай бұрылады. Көптеген саяхатшылар Клинтоннан SH 93 бағытына ауысуды таңдайды, өйткені бұл бағыт Клинтон мен Матаура арасындағы жолды қысқартады және Горе қаласын айналып өтеді. Соңғы учаскесінде жол оңтүстік-батысқа қарай бұрылып, Инверкаргилл қаласына жетеді. Орталық Инверкаргилде ол оңтүстік шетімен кездеседі және оңтүстікке қарай бұрылып, Жаңа өзеннің және Блафф портының сағасын айналып өтеді. Ол Блафф деген шағын қаладан өтіп, Стирлинг Пойнтқа жетеді, Блаффтың оңтүстігіне бір шақырым жерде орналасқан. Стирлинг Пойнттағы естелік белгісінде әлемнің ірі орталықтарына және Пиктондағы тас жолдың басталуына дейінгі қашықтық көрсетілген.

The South Island section of SH 1 starts in Picton, adjacent to the railway station. Leaving Picton, SH 1 rises steeply to cross the Elevation saddle into the valley of the Tuamarina River. It descends alongside this river and across the Wairau Plain before reaching Blenheim. SH 1 passes through Weld Pass and Dashwood Pass to enter the Awatere Valley, then countiuses southward before passing Lake Grassmere. From the small town of Ward the highway heads to the coast and follows it to Kaikōura. After passing Kaikōura, it veers inland, twisting tortuously through the Hundalee Ranges before emerging at the northern end of the Canterbury Plains. The section of highway between the Clarence River and Hapuku Rivers north of Kaikōura was closed from 14 November 2016 to 15 December 2017, due to damage from the 2016 Kaikōura earthquake. SH 1 passes through Amberley and Woodend before becoming the Christchurch Northern Motorway and bypassing Kaiapoi to the west. At The Groynes west of Belfast, the motorway narrows to a four lane divided arterial. SH 1 continues around the north western urban fringe of Christchurch, passing just east of Christchurch International Airport. At Hornby, the highway turns south west, narrows to a two lane undivided road and passes through Templeton. It then merges onto the Christchurch Southern Motorway where the highway becomes expressway standard until it approaches Rolleston. South of Rolleston, SH 1 becomes virtually straight as it crosses the wide fan of the Canterbury plains, crossing the country's longest road bridge at Rakaia before reaching Ashburton, and then veering back towards the coast, which it reaches at Timaru. Between Ashburton and Timaru it crosses Rangitata Island in the Rangitata River. South of Timaru, the road again passes through gentle hill country, staying close to the coast but largely out of sight of it. The road veers inland briefly, bypassing Waimate as it reaches the plains around the mouth of the Waitaki River, which it crosses to enter Otago. It passes through Oamaru, from where it turns inland briefly, crossing undulating hill country before again reaching the coast at Moeraki. From here the road again hugs the coast along Katiki Beach, remaining closer to the ocean than at any point since Kaikōura. The highway turns inland at Shag Point, passing through Palmerston and Waikouaiti. South of Waikouaiti the road again becomes steep, rising sharply over the Kilmog hill before dropping down to the coast at Blueskin Bay, then rising again via Dunedin Waitati Highway (a two to four lane carriageway which used to be designated a motorway) to the northern outskirts of Dunedin. From here it descends a steep, twisting stretch of Pine Hill Road through Pine Hill, before passing the University of Otago and heading through the city centre. For much of its route through Central Dunedin the highway is split into two separate northbound and southbound roads, part of the city's one way street system. These roads traverse the central city 2–3 blocks southeast of the heart of the CBD. At the southern end of central Dunedin, the highway becomes the Caversham By pass, which rises along the Caversham Valley before again becoming a motorway at the saddle of Lookout Point. The four lane motorway (Dunedin Southern Motorway) runs through Dunedin's southern suburbs until the interchange with SH 87 at Mosgiel. SH 1 then heads southwest across the Taieri Plains. The area between the Taieri and Waipori Rivers is flood prone, and the highway crosses this on a major embankment known colloquially as the flood free highway. SH 1 continues through gentle hill country and along the shore of Lake Waihola, then crosses the Tokomairiro Plains into Milton. South of Milton is a major junction with SH 8 at Clarksville Junction. SH 1 continues to cross rolling hill country to reach Balclutha. From Balclutha, the highway turns west, veering briefly north as it heads inland to avoid the rough hills of The Catlins. It passes through the small town of Clinton before reaching the major provincial town of Gore. Because of the names of these two towns, this stretch of the highway was christened "The Presidential Highway" during the time of the Clinton Gore administration in the United States. At Gore, the highway crosses the Mataura River; from here the road again turns south to roughly follow the river. The highway passes through Mataura before turning west at Edendale. Many travellers choose to turn onto SH 93 at Clinton, as this route shortens the journey between Clinton and Mataura by about and bypasses Gore. Over its last stretch the road veers southwest before reaching the city of Invercargill. In central Invercargill it meets the southern end of and turns due south, skirting the estuary of the New River and Bluff Harbour. It passes through the small town of Bluff before reaching its terminus at Stirling Point, a kilometre south of Bluff. A commemorative signpost at Stirling Point indicates distances to major world centres and to the start of the highway at Picton.

Жол жағдайы

ШЖ-1 жолының жағдайы әртүрлі. Көп бөлігі екі қатарлы, бір бағытты қозғалысқа арналған жол, деңгейдегі қиылыстармен және кіру-шығу жолдарымен жабдықталған. Ауылдық жерлерде жол чипселмен, ал қалалық және қозғалысы жоғары аймақтарда асфальтпен жабылады. Бұл учаскелерде көліктердің қауіпсіз озуы үшін жиі озу қатарлары қарастырылған. Жолдың кейбір бөліктері халықаралық стандарттар бойынша тік болып келеді. Көбінесе тік учаскелерде ауыр және баяу қозғалатын көліктердің басқа көліктерге кедерес келтірмей, жолдан шығып тұруы үшін озу қатарлары (көтерілгенде) және баяу жүру қатарлары немесе тоқтау алаңдары (төмендегенде) біріктіріледі. Waka Kotahi мемлекеттік тас жолдың көп бөлігін ұлттық стратегиялық жол деп жіктейді. Кавакава мен Вангарей арасындағы, Мосгиелдің оңтүстігіндегі және Кавакаваның солтүстігіндегі учаскелер ерекшеліктер болып табылады, онда ШЖ-1 өңірлік стратегиялық жол ретінде, ал Кавакаваның солтүстігінде – негізгі жинақтаушы жол ретінде жіктеледі. Уэллсфорд пен Уайракей, Охау мен Веллингтон әуежайы, сондай-ақ Вуденд пен Рольстон арасындағы учаскелер жоғары трафик көлеміне ие жолдар ретінде жіктеледі. Орталық автожол торабы мен Ньюмаркет виадугінен оңтүстікке қарайғы учаске елдегі ең қызыу қозғалысқа ие болып табылады, күніне Хайбер Пасс жолы мен Гиллис даңғылы арасында 200 000-нан астам көлік қозғалысы тіркеледі. NZTA 2010 жылдың қыркүйегінде ШЖ-1S-тегі соңғы үш бродының ауыстырылатынын хабарлады. Шиндел фан броды Кайкоураға жақын орналасқан. Әдетте құрғақ болғанымен, жылына шамамен 28 күн бойы мемлекеттік тас жолдардағы су деңгейінің көтерілуіне байланысты олардың айналысынан бұрылып өтуге тура келіп, маңызды жүк тасымалы маршрутында кешігулер тудыратын. Айналадан өтетін көпірлердің қызмет мерзімі аяқталуына байланысты NZTA броды каналдармен алмастырды.

Автомобиль жолдары мен жедел жолдарды жаңарту

Автомобиль жолдары мен экспресс-жолдардың салынуы көптеген жерлерде 1-ші мемлекеттік тас жолының бағытын өзгертіп жіберді. 1959 жылғы мамыр айында Окленд портының көпірі мен Норткотт жолы мен Фаншау көшесі арасындағы Окленд Солтүстік автожолының ашылуымен 1-ші мемлекеттік тас жолы Уайтемата шығанағының айналасындағы бұрынғы бағытынан ауыстырылды. Автожолдың солтүстікке қарай кеңейтілуі 1969 жылы (Тристрам даңғылына), 1979 жылы (Сансет жолына) және 1984 жылы (Гревилл жолы арқылы Дайри Флат тас жолына) 1-ші мемлекеттік тас жолын Уайрау жолынан және Олбани тас жолынан бұрды. 1999 жылы Гревилл жолынан Сильвердейлге дейінгі автожолдың кеңейтілуі Дайри Флат тас жолын айналып өтіп, оған 17-ші мемлекеттік тас жолы мәртебесі берілді. 2009 жылы Солтүстік автожолы Пухоиге дейін созылып, Орева арқылы Хибискус жағалау автожолын айналып өтті, бұл автожол SH 17-нің бөлігі болып қайта тағайындалды. Алайда SH 17 ұзаққа соқпады, 2012 жылдың қыркүйегінде жойылды және жергілікті маңызды жолға айналды. Ара Тухоно, Пухои – Уоркворт автожолы 2023 жылдың маусым айында ашылды. Окленд Оңтүстік автожолы 1953 және 1978 жылдар аралығында салынды, ол бұрынғы бағытты Ұлы Оңтүстік жолы арқылы айналып өтеді. 1973 және 1978 жылдар аралығында Орталық автожол торабының құрылысы Солтүстік және Оңтүстік автожолдарды байланыстырып, 1-ші мемлекеттік тас жолын Оклендтің орталық көшелерінен шығарды. Жоба Пэка-Пекадағы Капити автожолының солтүстік жағына автокөлік жолын қосып, Отакидің солтүстігінде Тайлорс-роудта аяқталды. Даулы Трансмиссия Гулли автожолы 2014 жылы салынып, 2022 жылдың 30 наурызында ресми түрде ашылды. Ол Макаис Кроссинг пен Линден арасындағы 1-ші мемлекеттік тас жолына жаңа бағыт береді, Пейкакарики мен Пукеруа шығанағы арасындағы жүз жылдық тас жолдан бағытты ауыстырады, сондай-ақ Порриуаның шығыс айналма жолын қамтамасыз етеді. 2021 жылдың 7 желтоқсанында 1-ші мемлекеттік тас жолының бұрынғы бағыты 59-шы мемлекеттік тас жолы деп қайта нөмірленді, бұл жаңа автожол ашылғанға дейін SH 1-де уақытша үзіліс тудырды. Джонсонвилл – Порруа автожолы 1940-1950 жылдары Ескі Порруа жолын алмастыру үшін салынды. Джонсонвилл мен Такапу жолы арасындағы автожолдың алғашқы бөлігі 1950 жылдың 23 желтоқсанында ашылды және Жаңа Зеландияның ең көне автожолы болып табылады. Веллингтон қалалық автожолы 1969 және 1978 жылдар аралығында салынды, бірақ бастапқыда 2-ші мемлекеттік тас жолының бөлігі болды, өйткені оған тек Хатт аңғарынан ғана кіруге болады. 1984 жылы Нгауранга алмасуының ашылмалары салынып, SH 1 автожолға бұрылуға мүмкіндік берді, бұл Веллингтонның орталық көшелерін айналып өтті. Крайстчерч Солтүстік автожолы 1967 жылғы қазан айында Трамвай жолы мен Белфаст арасында ашылды, бұл Уаймакарири өзенінің екінші көпірі болды. Автожол 1970 жылғы желтоқсанда солтүстікке қарай Пинеакрске дейін созылып, Каяпоиді айналып өтті. Батыс Белфаст айналма жолы 2017 жылдың 31 қазанында ашылды, ол автожолды оңтүстік-батысқа қарай Гройнске дейін кеңейтіп, SH 1 қозғалысына Белфасттан айналып өтуге мүмкіндік берді. Дунедин Оңтүстік автожолының кеңейтілуі де автожолда өзгерістерге әкелді, әсіресе Фэрфилд пен Саннивейл қалаларын айналып өту үшін.

Construction of motorways and expressways has diverted the route of State Highway 1 in many places. The opening of the Auckland Harbour Bridge and the Auckland Northern Motorway between Northcote Road and Fanshawe Street in May 1959 saw State Highway 1 diverted from its former route around the Waitematā Harbour. Northern extensions of the motorway in 1969 (to Tristram Avenue), 1979 (to Sunset Road) and 1984 (to Dairy Flat Highway via Greville Road) diverted State Highway 1 off Wairau Road and Albany Highway. A motorway extension from Greville Road to Silverdale in 1999 bypassed Dairy Flat Highway, which was re designated State Highway 17. In 2009, the Northern Motorway was extended to Puhoi, bypassing Hibiscus Coast Highway through Orewa which was re designated part of SH 17. However, SH 17 was short lived, being revoked in September 2012 and reverting to a local arterial road. Ara Tuhono, the Puhoi to Warkworth motorway, was opened in June 2023. The Auckland Southern Motorway was built between 1953 and 1978, bypassing the former route via Great South Road. The construction of the Central Motorway Junction between 1973 and 1978 connected the Northern and Southern Motorways, taking State Highway 1 off inner Auckland streets. The project added of expressway to the northern end of the Kāpiti Expressway at Peka Peka, to terminate north of Ōtaki at Taylors Road. The controversial Transmission Gully Motorway began construction in 2014, and was officially opened on 30 March 2022. It provides a new alignment for State Highway 1 between Mackays Crossing and Linden, diverting the route from the Centennial Highway between Paekākāriki and Pukerua Bay, as well as providing an eastern bypass of Porirua. The previous route of State Highway 1 was renumbered to State Highway 59 on 7 December 2021, which created a temporary gap in the SH 1 designation until the new motorway opened. The Johnsonville Porirua Motorway was constructed in the 1940s and 1950s to replace the Old Porirua Road. The first section of motorway between Johnsonville and Takapu Road opened on 23 December 1950, and is New Zealand's oldest motorway. The Wellington Urban Motorway was constructed between 1969 and 1978, but was originally part of State Highway 2 as it could only be accessed from the Hutt Valley. The construction of the Ngauranga Interchange flyovers in 1984 allowed SH 1 to be diverted onto the motorway, bypassing central Wellington streets. The Christchurch Northern Motorway opened in October 1967 between Tram Road and Belfast, providing a second road crossing of the Waimakariri River. The motorway was extended northward to Pineacres in December 1970, bypassing Kaiapoi. The Western Belfast Bypass spur opened on 31 October 2017, extending the motorway southwest to The Groynes, allowing SH 1 traffic to bypass Belfast. The extension of the Dunedin Southern Motorway has also seen changes in the highway, notably to bypass the suburbs of Fairfield and Sunnyvale.

Бұрынғы шұңқырлар

SH 1A Оревадан Сильвердейлге дейін созылды. Солтүстік қақпа ақылы жолы ашылғанда, SH 1A-ның бір бөлігі SH 1N-ге қосылды, ал қалған бөлігінің тас жол статусы жойылды. SH 1F – бұрын SH 1N-нің Реинга мүйісі мен SH 10-мен қиылысы арасындағы ең солтүстік бөлігіне берілген атау. Бұл бөлік енді қосымша тармақ емес, қазір SH 1N-нің бөлігі болып табылады. SH 1 айналма жолға ауысқанда, кейде бұрынғы бағыт жол жергілікті кеңеске берілгенше қосымша тармақ деп белгіленеді. Бұл бағыттардың барлығы белгіленбеген және карталарда жергілікті магістральдық жолдар ретінде көрсетіледі. SH 1D Абботсфорд пен Сэдл Хилл арасындағы Оңтүстік Дунединдегі бұрынғы SH 1S бағытына тағайындалды, Саннивейл және Фэрфилд елді мекендері арқылы өтеді. 2003 жылы бұл бағыт Дунединнің оңтүстік тас жолының Фэрфилд бөлігін айналып өтті. SH 1G Таупири мен Хоротиу арасындағы Нгаруавахиа арқылы бұрынғы SH 1N бағытына тағайындалды. Бұл бөлік 2013 жылдың желтоқсанында Уайкато тас жолымен айналып өтті. SH 1J Белфаст арқылы бұрынғы SH 1S бағытына тағайындалды. Бұл бөлік 2017 жылдың желтоқсанында Батыс Белфаст айналма жолымен айналып өтті. SH 1K Раумати мен Пека Пека арасындағы Парапарауму және Уаиканаэ арқылы бұрынғы SH 1N бағытына тағайындалды. Бұл бөлік 2017 жылдың наурыз айында Капити тас жолымен айналып өтті. SH 1P Пека Пека мен Отаки арасындағы Те Хоро арқылы бұрынғы SH 1N бағытына тағайындалды. Бұл бөлік 2022 жылдың желтоқсанында Капити тас жолымен айналып өтті.

Болашақтағы жақсартулар

Мемлекеттік тас жол №1 бірнеше автожол құрылысы жобаларына белгіленді, олардың көпшілігі 2009 жылы үкімет жариялаған «Ұлттық маңызы бар жолдар» бағдарламасынан туындады.

Нортленд

Жаңа Зеландияның жаңарту бағдарламасы аясында Марсден Пойнттен Вангарейге дейінгі учаске төрт қатарлы жолға дейін жаңартылады.

Окленд

Пухой-Уэллсфорд автожолы (Ара Тūхоно) – Ұлттық маңызы бар жолдар жобаларының бірі. Бұл жоспарланған жаңа жол сонымен қатар "Мерекелік магистраль" деп те аталады, себебі қазіргі SH 1 жолы жазғы демалыс маусымында және мерекелік күндері Оклендке саяхаттайтын демалыс шеберлерінің көптігінен қатты тығырылады. Пухой-Уоркворт бөлігінің құрылысы 2016 жылдың 8 желтоқсанында салтанатты түрде басталды. Автожол қазіргі SH 1 бағытынан батысқа қарай созылады, Окленд Солтүстік автожолының соңынан басталып, Уоркворт қалашығының солтүстігіндегі Каипара Флатс жолындағы қолданыстағы тас жолға қосылады. Жаңа автожол 2023 жылдың маусым айында пайдалануға берілді. NZTA 2017 жылдың ақпанында Уоркворт-Уэллсфорд бөлігінің басты бағытын консультация үшін жариялады. Автожол Пухой-Уоркворт бөлігінен басталып, Уоркворттан солтүстікке қарай, Уэллсфорд пен Те Ханадан шығыс жағынан өтеді және Мангавай жолында, Окленд-Нортленд шекарасына жетпей тоқталады. Уайтемата шығанағы арқылы екінші көпір салу туралы көптеген ұсыныстар айтылды, бұл Ескі Окленд көпіріне толықтыру болар еді. Оларға екінші көпір салу немесе теміржол сыйымдылығы бар екінші туннель салу идеялары кіреді. Қазіргі уақытта 2025 жылға дейін ешқандай маңызды прогресс күтілмейді.

Уайкато тас жолы

2017 жылдың қазанына дейін, NZTA Вайкато тас жолын Кембридждің оңтүстігінен Пьярередегі SH 1/SH 29 қиылысына дейін созуды қарастырып жатыр, бұл Карипиро көлінің жағалауындағы қазіргі тас жолды айналып өтуге мүмкіндік береді.

Левин - Веллингтон әуежайы

2018 жылдың ақпан айында NZTA Капити тас жолын Левин қаласының солтүстігіне қарай, Левин, Охау және Манакау ауылдарын айналып өтетіндей етіп, солтүстікке қарай кеңейтуді зерттеуді бастады. 2018 жылдың желтоқсанында NZTA 57 тас жолының бір бөлігімен қатар, шығыс жағынан Левин қаласын айналып өтетін басты бағытты таңдады. 2020 жылдың қаңтар айында үкімет жобаға қаржыландыруды бекітті. ШШ-1 үшін Веллингтон қаласының ішкі аймақтарында да бірнеше жобалар жоспарлануда, оның ішінде Террас туннелі мен Виктория тауының туннельдерін екі есе кеңейту де қарастырылып жатыр. Алайда, бұл жобалар Бассейн резерві арқылы көпір салу жобасы қажетті рұқсаттарды алмаған және Жоғары соттағы шағым да қабылданбағандықтан, күмәнді болып тұр.

Кентербери

Жаңа Зеландия Көлік Агенттігі Крайстчерч Солтүстік автожолын Вудэнд қаласын айналып өтетіндей етіп ұзартуды қарастырып жатыр.

Басқа да жақсартулар

SH 1 жолдарының кейбір бөліктерін жақсарту мақсатында бірнеше шағын жобалар жүзеге асырылуда. Оларға мыналар кіреді: Папакура мен Дрюри Оңтүстік арасындағы Оңтүстік тасжолын төрттен алты жолаққа дейін кеңейту. Крайстчерч Солтүстік тасжолындағы Ваймакарири өзенінің көпірлерін төрттен алты жолаққа дейін кеңейту. Оамару мен Какануи өзені арасындағы су тасқынына бейім аймақтарда тасжолды көтеру және су өткізгіш құбырларын орнату.