Кіріспе

Канондық құқықта епископты бекіту – бұл жаңа епископ сайлауына тиісті рухани биліктің келісімін білдіретін акт.

Ерте тарих

Христиан шіркеуі тарихының алғашқы ғасырларында суфраган епископты сайлау немесе тағайындау митрополит пен оның суфрагандары синодта жиналғанда расталып, бекітілді. Алайда, Никейдің бірінші соборының 4-ші қағидасы (325 ж.) растау құқығы әр провинциядағы митрополит епископқа тиесілі болуы керек деп шешім қабылдады, бұл ереже Лаодикия соборының 12-ші қағидасымен нығайтылды. Митрополитті тағайындау үшін Батыста да, Шығыста да Папаның растауы қажет болған жоқ; бірақ 6-шы ғасырдан бастап Папалардың жаңа тағайындалған митрополиттерге паллий табын ету практикасы, бастапқыда құрмет ретінде, біртіндеп митрополиттік билікті жүзеге асыруға рұқсат беруді білдірді. 8-9-шы ғасырларда Папаның осы арқылы растау құқығы қатаң түрде жарияланды; дегенмен, 13-шы ғасырдың соңына дейін митрополиттер паллий алмастан өздерінің міндеттерін атқаратын жағдайлар кездесті, және осыдан кейін ғана Рим-католик шіркеуінің қазіргі ережесі мен тәжірибесі толыққанды қалыптасты. Грациан митрополиттің өзінің суфрагандарының сайлануын растаудың канондық құқығын әлі де мойындады; бірақ Папа Александр III (1159–1181) тұсында қанондық заңгерлер, жалған декреттердің ықпалымен, осы құқықты Папаға талап етуді бастады.

Қауымның құлшылық етуі мен паптық

13 ғасырдан бастап бұл тиімді қолданылды, бірақ Папа Климент V бастаған, папалардың бос епископтықтарды резервтеу және қамтамасыз етудің дерлік барлық жағдайдағы тәжірибесі мәселені жасырды, себебі папалық тағайындамалар жағдайында растау қажет болмады. Алайда, бұл мәселе Констанц және Базель соборларында папалық резервтеулер мен ережелермен байланысты көтерілді. Біріншісі оны бейбітшілік үшін тоқтатты; бірақ екіншісі шіркеулердегі сайлаудың еркін болуы және олардың нәтижесі жалпы құқық ережелеріне (juxta juris communis dispositionem) сәйкес расталуы керек деген қағиданы қайтадан тұжырымдады, яғни бекіту құқығына ие тікелей жоғары тұрған адам арқылы. Бірақ бұл қаулы заңдар кітабына енгізілмеді. Папалық вакансия кезінде Генри Чичеле, Кентербери архиепискобы үш епископты ғана растады: Солсбери епискобы Джон Чандлер (немесе Чайондлер), Херефорд епискобы Эдмунд Лейси және Норвич епискобы Джон Уэйкинг. 1417 жылы Мартин V папа сайланғаннан кейін епископтарды тағайындау тәжірибесін қайта бастады, және осы уақыттан бастап Англия реформациясына дейін Англияда епископты каноникалық сайлау және растау сирек кездесетін жағдай болды. Англия шіркеуінің тәуелсіздігімен папалықтың епископтарды тағайындаудағы рөлі жойылды, бірақ растау формальды сипатқа ие болды. 25 Ген. 8. c. 20, 4-тармақ бойынша, епископтық сайлаудан кейін провинция архиепискобына осы сайлауды растауды талап ететін, немесе архиепископ сайланған жағдайда, бір архиепископ пен екі епископқа немесе төрт епископқа, оны растауды барлық жылдамдықпен және шапшаңдықпен талап ететін патшалық бұйрық беріледі. Бұл тәжірибе әлі күнге дейін епархияларда тараулар сайлау жүргізетін жағдайларда сақталған. Растауды әдетте архиепископтың бас викарийі жүзеге асырады, ал оңтүстік провинцияда – Лондонның Сент-Мэри-ле-Боу шіркеуінде (Арксорттың тұрақты орны ретінде); бірақ 1901 жылдан бастап ол әртүрлі жерлерде де жүзеге асырылды: Чиркхаус, Вестминстерде; Ламбет сарайында; Архиепископтың факультет кеңсесінде (1 Қасиетті орын, Вестминстер); және Сент-Полс шіркеуінде – Артур Уиннингтон Инграмды Лондон епископы ретінде растау рәсіміндегі тәртіпсіздіктердің салдарынан. Барлық наразылар ескі форма бойынша қарсылық білдіру үшін шақырылады; бірақ қарсылық ұсынылуы мүмкін екендігі туралы білім дұрыс емес тағайындамаларға қарсы сақтандырғанмен, мысалы, Самуэль Кларк арианның жағдайында, реформациядан бері растаудан ешқашан бас тартылмаған. 1628 жылы доктор Ривз, бас викарь атынан әрекет ете отырып, Ричард Монтегюдің Чичестер кафедрасына сайлануына қарсылық білдіруді қабылдамады, себебі олар заңды түрде жасалмаған. 1848 жылы Джеймс Принс Лидің Манчестер епископы болып бекітілуіне қарсы бейресми наразылыққа, Рейн Хэмпденге қарсы ресми наразылық тез арада жасайтын болды. Бас викарь қарсылықтарды қабылдаудан бас тартты және Корольдікке мандамус беру туралы өтініш сәтсіз аяқталды, судьялар екіге екіге бөлінді. 2002 жылы Роуэн Уильямстың Кентербериде діни қызметкер болып тағайындалған кезде Ламбет сарайы ақсақалдар сайлауын «біз қызмет ететін епархияның епископын таңдау» деп, ал діни қызметкерді бекітуді «біздің сайлануымызды бүкіл шіркеудің растауы» деп сипаттады. Бұл жағдайда (2002 жылдың 2 желтоқсанында) және Джастин Уэлбидің (4 ақпан 2013 жылы) растауында, Йорк архиепископтарына Кентербери провинциясының сегіз епискобы көмектесті: провинциялық тараудың басқа алты лауазым иесі (Лондон, Винчестер, Солсбери, Ворчестер, Рочестер және Линкольн); сонымен қатар ең ұзақ қызмет еткен екі адам (яғни 2002 жылы Личфилд пен Оксфорд). Осылайша, сайлауды растау үшін епископтардың жиналуы «Қасиетті Синод» деп белгілі болды. Бұл термин 1939 жылға дейін қолданылды, ал 1999 жылға қарай ресми түрде қолданысқа енді.