Кіріспе

Джонатан Спенстің "Кітап бойынша сатқындық" – 1730 жылы Цинь Қытайының Юнцзэн императоры тұсында болған Цзэн Цзин (曾靜) ісі туралы тарихи есеп. Жетінші ғасырдың ғалымы Лю Люлианның (呂留良) күшті ықпалында болған Цзэн Цзин 1728 жылдың қазан айында Шэньси және Сычуань провинцияларының генерал-губернаторы, Юэ Фэйдің (岳飛) ұрпағы Юэ Чжунцзиді (岳仲琪) бүлікке көтеруге тырысты. Ол Юнцзэнге қарсы көптеген айыптаулар жасады, соның ішінде Каньси императорының (康熙) және оның бауырларының өлтірілуі де бар. Бұл Юнцзэннің назарын аударды және оның таққа отыруын заңды көрсетуге тырысқан бірқатар тергеулерге әкелді. Істің салдарынан қатты алаңдаған Юнцзэн Цзэн Цзинді соттау үшін Пекинге жеткізді. Бірақ император оны бірден өлім жазасына кеспей, Цзэн Цзинмен жазбаша пікір алмасып, терең әңгімелесті. Цзэн Цзин ақырында қателігін мойындап, жасаған қылмыстары үшін кешірім алды. Император сол кездегі құжаттарды, оның ішінде бастапқы хатты, азаматтарына сабақ ретінде бүкіл елге таратуға бұйрық берді. Алайда, 1735 жылы Юнцзэннің күрт қайтысынан кейін, оның мұрагері, Цяньлун императоры (乾隆), ел бойынша таралған жалақай материалдарға сезімталдық танытып, әкесінің қалауын еске түсіріп, "Үлкен әділдіктің жаңылысуды жою туралы жазбалары" (大義覺迷錄; Dàyì Jué Mí Lù) деген атпен белгілі әкесінің жауабын қайтаруға және жоюға, сондай-ақ Цзэн Цзинді өлімге кесуге шешім қабылдады. Лю Люлианның (呂留良) қабірі ашылып, оның денесі жұрт алдында қиратылды.