Кіріспе

Соколовско – Польшаның оңтүстік-батысындағы Төменгі Силезия воеводшалығындағы Валбжих округінің Миерошув ауданындағы ауыл және дәстүрлі климаттық денсаулық курорты. Гёрберсдорф туралы алғашқы мәліметтер 1357 жылы пайда болған, ол Чехиядағы Брумовтағы Бенедикт монастырымен құрылған ауыл болған. Ол Миерошувтан шамамен солтүстік-шығысқа қарай, Валбжихтен оңтүстікке және аймақтық орталық Вроцлавтан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан.

География

Миерошовтың солтүстік-шығысында, Вальбжихтің оңтүстігінде және аймақтық астана Вроцлавтың оңтүстік-батысында орналасқан Соколовско – Орталық Судет тауларының Тас тауларындағы ең ірі ауыл. Ол Соколовьец және Дзичи ағындарымен кесілген, терең орманды алқапта жатыр, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Чехияның Мезиместье қаласымен шекара оңтүстікте шамамен орналасқан. Соколовсконың төңірегінде бірнеше орманды таулар қоршап тұр, олардың көп бөлігі порфир тау жыныстарынан құралған: Стожек Малы солтүстік-батыста және Масив Буковца солтүстік-шығыста, сондай-ақ Гарбатка оңтүстік-батыста, Влостова оңтүстік және оңтүстік-шығыста, ал Радосно (шығыста. Бұл аймақ қыста жаяу және тау шаңғысымен жүруге қолайлы көптеген жолдарды ұсынады.

Тарих

Ауылдың нақты негізі қаланған күнін анықтау қиын. Бұл аймақ бастапқыда Клодско графтығының бір бөлігі болған, оны 1137 жылы Богемия герцогы Собеслав I басқарып алған. Оның Премислидтер әулетінен келген мұрагерлері 1212 жылы император Фридрих II бұйрығымен Богемияның мұрагерлік патшалары атанды және неміс Остсидлунгін (шығысқа қоныстану) қолдады. Соколовско шамамен 1250 жылы Прагадағы Бржевнов аббаттығының филиалы – Полицедегі бенедиктин монахтары орденімен құрылды. Гирбрехтсдорфтың алғашқы жазбасы 1357 жылғы Радосно қамалының бурггравиаттарына қарасты ауылдарды тізімдеген құжатта кездеседі (немісше: Freudenburg). Одан кейін ол Пьяст герцогы Болко II Кішіге қарады. XV ғасырда Гёрберсдорфтың бірнеше иесі болды және ол гусит соғыстарынан зардап шекті. Бұрынғы Свидница герцогтығының оңтүстік бөлігімен бірге ауыл Ксиждегі Хоберг (Хохберг) императорлық графтарына, кейін Плесс князьдеріне өтті. Богемия патшалығымен бірге 1526 жылы бұл аймақ Габсбург монархиясына қарады және 1742 жылғы Бірінші Силезия соғысында король Фридрих II басқарған Пруссияның иелігіне өтті. 1815 жылдан бастап Гёрберсдорф Пруссияның Силезия провинциясының құрамына кірді. Гёрберсдорф 1849 жылы прус генералы Гебхард Лебрехт фон Блюхердің немересі, графиня Мария фон Коломб келгенге дейін көрші ауылдардан ешқандай айырмашылығы болмады. Көрініске ғашы болған графиня, күйеуінің інісі Герман Брехмерді маскүнемдерге арналған денсаулық орталығын құруға көндірді. 1854 жылы ол Брехмермен бірге Гёрберсдорфта туберкулезді емдеуге арналған әлемдегі алғашқы санаторийді ашты. Емдеуге Приссництің гидротерапия әдісі және климаттық диеталық емдеудің алғашқы түрлері қолданылды. Александр Шпенглердің Давоста қолданған туберкулезді емдеу әдісі, Томас Маннның «Сиқырлы тау» романында бейнеленген, Гёрберсдорф үлгісінде жасалған, оны кейде «Силезия Давосы» деп атаған, бірақ бәлкім, Давосты «Швейцария Гёрберсдорфы» деп атаған жөн. Курорт салыстырмалы түрде қымбат болғанмен, жақсы ұйымдастырылған, ал 1888 жылға дейін онда пошта бөлімі мен телефон желілері болды. Сонымен қатар, 730 емделушінің саны тұрғындар санын едәуір басып өтті. Келесі жылдары тағы бірнеше санаторийлер ашылды және Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Гёрберсдорф Еуропаның түкпір-түкпірінен келген қонақтар арасында танымал болды, олар көптеген сарайлар мен тіпті орыс православие шіркеуін салғызды. XX ғасырдың басында скандинавиялық қонақтар қарда шаңғы тебуді енгізді, ал 1930 жылы шаңғыдан секіруге арналған төбе ашылды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

1945 жылы қазір Польшаға қарасты Гёрберсдорфқа, Герман Бремердің жақын әріптесі, поляк ішкі аурулар маманы Альфред Соколовскийдің құрметіне Соколовско деп ат қойылды. Қазіргі Грунвальд санаторийі мемлекеттік туберкулезге қарсы курорт ретінде жұмысын жалғастырды, ал ғимараттардың көп бөлігі тозып, құлдырады. Медициналық директор Станислав Доминнің бастамасымен емдеу ауқымы барлық түрдегі өкпе ауруларын, кейіннен деменцияны қамтуға дейін кеңейтілді. Туберкулезбен ауырған әкесі болған кинорежиссер Кшиштоф Кисловский өзінің жастық шағының бірнеше жылын Соколовскода өткізді. 1970 жылдары елді мекенді провинциялық қысқы спорт орталығына айналдыру жоспары болды, бірақ жеткіліксіз қаржы салдарынан жоба толыққанды жүзеге аспады. Соколовско 21-ші ғасырдың басында ғана ауылдық елді мекен мәртебесін қайта алды. Соңғы жылдары кейбір сарайлар жөндеуден өтті. Ресей православие шіркеуінің Михаил Архангел атындағы шапкішылығы католик Renovabis ұйымының күшімен қайта салынды.