Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Il Cuore nel Pozzo (Италия тілінде – "Құдықтан табылған жүрек"; хорват тіліндегі БАҚ-та жиі Srce u jami және словен тілінде Srce v breznu аудармасымен жарияланады) – мемлекеттік RAI телеарнасы түсірген телефильм. Фильмде Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Тито партизандары Истрия мен Юлиандық наурыздан барлық итальяндықтарды этникалық тазалауды бастағанда, бір топ баланың олардан қашуы көрсетіледі. Фильм атауындағы "құдық" сөзі фойбаға сілтеме жасайды, ол фойба қырғындарын білдіреді. Фильмді Италияда алғаш рет 17 миллион адам тамашалады. Бұл Италияда фойба және Истриядан шығу туралы алғашқы маңызды телешоу болды.
Il Cuore nel Pozzo (Italian for The heart in the pit; often reported in Croatian media with the translation Srce u jami and in Slovene Srce v breznu) is a TV movie, produced by state broadcaster RAI, that focuses on the escape of a group of children from Tito's partisans in the aftermath of World War II, as they start an ethnic cleansing of all Italians from Istria and the Julian March. The word "pit" in the movie's title refers to a foiba, indicating foibe massacres. The movie was watched by 17 million people on its first broadcast in Italy. It was the first time that a major TV event was broadcast in Italy about the dramas of Foibe and Istrian Exodus.
Адамдардың қайта оралуы
1945 жылдың сәуір айы. Германия әскері соғыста жеңіліп жатыр, Титоның югослав партизандары қарқынды түрде алға жылжып жатыр. Джулия – Истрияның итальяндықтар шоғырланған аймағындағы аты белгісіз ауылдағы тавернада ән айтып күнкөріс табатын әйел. Ол алты жыл бұрын Новак есімді славяннан Карло атты бала туған, ол қазір партизандық қозғалыстың жетекшісі. Новак Джулияны зорлаған болуы мүмкін, бірақ кейіннен Джулия оны полицияға тапсырып, одан құтылуға тырысқан деседі. Италия полициясы славян еркегіне қарағанда итальян әйеліне көбірек сенім артады. Фильмде оқиғаның қай нұсқасы шындық екені нақты айтылмайды. Новак Джулияға баласын талап ету үшін келеді, бірақ ол оны беруден бас тартады. Ол неміс әскерлерінің назарына ілігеді, ал Новак қашуға мәжбүр болады. Франческо – 8 жасар бала, дәрігер Джорджо Боттини мен музыка пәнінің мұғалімі Мартаның жалғыз ұлы. Ол Джулия мен Карломен бірге сол ауылда ата-анасымен бірге тұрады. Ол соғыстан шаршаған Альпино сарбазы Эттореге кездеседі, ал Франческо соғыс батырларын ұнататынын айтқанда Этторе ашуланып, мылтығын тастап кетеді. Этторе славян қызы Анжаны көру үшін келген, ол Дон Бруноның балалар үйінде жұмыс істейді.
April 1945. The German army is losing the war and Tito's Yugoslav partisans are rapidly gaining ground. Giulia is a woman who earns a living by singing in a tavern in an unnamed village in what appears to be an ethnically Italian area of Istria. She had a child named Carlo six years earlier by a Slav named Novak, who has now become a partisan leader. It appears that Novak had raped Giulia, but Novak will later claim Giulia reported him to the police to get rid of him. The Italian police would rather believe an Italian woman than a Slavic man. The movie does not give a clear answer as to whose version of the story is true. Novak comes back to Giulia to claim his child, but she refuses to give him up. She attracts the attention of German soldiers and Novak must flee. Francesco is an 8 year old child, only son of physician Giorgio Bottini and music schoolteacher Marta. He lives with his parents in the same village as Giulia and Carlo. He meets Ettore, an Alpino who is tired of war and drops his rifle in disgust when Francesco mentions that he likes heroes of war. Ettore has come back to see his girlfriend Anja again, who is Slavic and works at Don Bruno's orphanage.
Жаңа шеберлер
Карлоның қауіпсіздігі үшін қорқып, Джулия оның барлық суреттерін Novak тани алмас үшін өртеп жібереді және Карлоны жергілікті дін қызметкері Дон Бруноға тапсырады, ол оны өз жетімханасына қабылдайды. Осы уақытта немістер ауылды тастап кетеді, ал оны көп ұзамай партизандар басып алады. Новак мектепке кіріп, Франческоның анасының музыка сабағын тоқтатады және барлық итальян кітаптарын өртеп жіберуге бұйрық береді. Осы сәттен бастап, Новак фильмнің әртүрлі сахналарында балалар орындаған әнді жиі сыбызғымен ойнайды, осы ән оның лейтмотивіне айналады. Сонымен қатар, Франческоның әкесіне Новактың қолбасшысы Бостян қорқыныш көрсетіп, ол итальяндық болғандықтан клиникасын тастауға мәжбүр етеді. Дон Бруно Карлоны Франческоның отбасына беруге мәжбүр болады, өйткені ол өз жетімханасының оған қауіпті екенін ойлайды. Франческо мен Карло ресми түрде ағайынды болады, тіпті Франческо алғашқыда оны қабылдамаса да.
Fearing for Carlo's safety, Giulia burns all his pictures so that Novak will not be able to recognize him, and gives Carlo to Don Bruno, the local priest, who takes him into his orphanage. Meanwhile, the Germans leave the village, which is taken shortly afterwards by the partisans. Novak enters a school, interrupting a music lesson of Francesco's mother, and orders all Italian books to be burnt. From this point, Novak will usually whistle the song the children were singing at various parts in the movie, making it his leitmotiv. At the same time, Francesco's father is threatened by Bostjan, Novak's henchman, and is forced to leave his clinic because he is Italian. Don Bruno has to give Carlo to Francesco's family, because he thinks his orphanage is too dangerous for him. Francesco and Carlo become officially brothers, even if Francesco at first rejects him.
Қашу
Партизандар бейбіт тұрғындарды ұстап алып, барлық адамдарды, балаларды да қоса, алып кете бастайды. Соңында Франческоның отбасы да Карломен бірге тұтқындалады. Көліктерге тиеліп жатқанда балалар ата-аналарынан бөлінеді, бұл осы соғыстағы нацистік концлагерьлерді еске түсіретін көрініс. Болып шығады, Новак ауылдың барлық балаларын, біреуден кейін біреуін, өзі ұстап отырған Мартаға қандай реакция жасайтынын тексеруді қалайды. Карлоның кезегі жеткенге дейін Аня лагерьге кіріп, Этторенің көмегімен Карло мен Франческоны алып шығады. Карло мен Франческо достарынан хабарсыз қалып, бос қалған ауылға оралады. Көмек күтіп отырғанда неміс артиллериясы ауылды атқылай бастайды, бір снаряд Карлоны саңыртқызады. Франческо енді оған қарай алмайтынына сеніп, Карлоны Дон Бруноның жетімханасына қайтаруға тырысады. Жолда итальяндық азаматтарды, оның ішінде Франческоның ата-анасын тасымалдап бара жатқан партизан конвойын көреді. Партизандар азаматтарды атып өлтіріп, фойбаға лақтырады, Франческо көп ұзамай соған түсіп, ата-анасын темір сыммен байланған өлген күйде табады. Сондай-ақ, өлген ит те бар, партизандардың өлген рухтардың аластауынан сақтану үшін оны да лақтырып тастаған сықылды.
The partisans start rounding up civilians, taking away everybody including children. Eventually, Francesco's family is also captured along with Carlo. On the trucks they are loaded on, children are separated from their parents, a scene that hints at Nazi concentration camps of the same war. It turns out that Novak wants all the children of the village to check, one by one, which one will react to the sight of Marta, whom he has kidnapped and keeps in his camp. Just before Carlo's turn, Anja manages to infiltrate the camp and take away Carlo and Francesco, with Ettore's help. Carlo and Francesco lose contact with their friends and return to an emptied home village. While waiting for help, German artillery starts pounding the village, and a shell makes Carlo deaf. Believing he cannot take care for him anymore, Francesco tries to bring Carlo back to Don Bruno's orphanage. On their way there, they see a convoy of partisans transporting Italian civilians, among them Francesco's parents. The civilians are gunned down by the partisans and thrown in a foiba, into which Francesco climbs down shortly after to find his parents dead, chained in iron wire. There is also a dying dog, which the partisans apparently threw down in order to keep the dead spirits from haunting them.
Іздеу жалғасуда
Этторенің көмегімен Франческо мен Карло ақыры Дон Бруноның балалар үйіне жетеді. Ұзақ өтпей Новак өз партизандарымен бірге жетімдер үйіне жетеді. Дон Бруно, Аня және Этторе барлық балаларды жасырады, Новак олардың Италияға кеткеніне сенер деп үміттенеді. Бірақ Новак дін қызметкерінің алдауын түсінеді де, адамдарына жетімдер үйінің айналасына бензин құюды бұйырады. Содан кейін Дон Бруно балалардың әлі де бар екенін мойындауға мәжбүр болады және оларды дауыстап шақырады – бірақ тек славян балаларын, олар Новактан қорқамайды деп ойлайды. Новак тағы да Дон Бруноның алдауын қабылдамай, бензинге от қоюға бұйырады; балалар үйден шығуға мәжбүр болады, ал Аняны Бостян таниды және ол құлшындық жасады деген айыппен тұтқынға алады. Карло, Франческо және тағы екі бала құбыр арқылы қашып құтылуға жетеді. Новак балаларды өз лагеріне алып келеді, оларды тағы да Джулияға көрсету үшін, олардың арасында өзінің ұлы бар ма екенін анықтау үшін. Дон Бруно сұраққа жауап бергенде, баланы Новакқа көрсетуден бас тартады, өйткені ол оны кісі өлтіруші деп санайды; содан кейін Дон Бруноны Новак тұтқынға алады.
With the help of Ettore, Francesco and Carlo finally manage to reach Don Bruno's orphanage. Shortly after, Novak and his partisans reach the orphanage. Don Bruno, Anja and Ettore hide all the children, hoping that Novak will believe they have left to Italy. Novak, however, understands the priest's bluff, and orders his men to pour gasoline around the orphanage. Don Bruno, then, is forced to admit there still are children, and calls them out loud—but only the Slavic ones, thinking they do not have anything to fear from Novak. Novak, again not falling for Don Bruno's bluff, orders to set fire to the gasoline; the children have to exit, and Anja is recognized by Bostjan and captured for being a quisling. Carlo, Francesco and other two children, however, manage to escape through a conduit. Novak brings the children to his camp, again to show them to Giulia to understand whether one of them is his son. Don Bruno, when questioned, refuses to point out the child to Novak, because he considers him an assassin; Don Bruno is then kept prisoner by Novak.
Қашып шығу
Баратын жері жоқ төрт бала Новактың лагеріне жетіп, белгілі бір үлгімен сырылдасып, Дон Бруноның сол жерде екенін біледі. Франческо ата-анасының досы Уолтермен кездеседі, ол әлі де партизандармен ынтымақтасады; алайда, оны Новактың этникалық тазалау туралы хабарсыз қалдырған екен. Уолтер, партизан базасына әлі де кіре алатынын ескере отырып, Дон Бруномен байланыс орнатуға көмектесуді ұсынады. Ол Аня мен Джулияның да сол мекемеде тұтқындалғанын біледі. Комплекстен шыққанда, Уолтер Франческо мен Этторемен кездеседі, ол осы уақыт аралығында партизандардың қуып жете беруінен қашып құтылған. Этторе, партизан киімін киіп, базаға бензин құюды бастайды, көптеген сарбаздардың мас екенін пайдаланып. Осы сәтте базада Бостян көмекке мұқтаж Аняны зорлайды. Новак Дон Бруноны сұраққа тартып жатқанда, Этторе бензинге от қояды, нәтижесінде базадағы қару-жарақ қоймаларында тізбектес жарылыстар болады. Партизандар залалды жоюға тырысып жатқанда, Уолтер Дон Бруноны босатып, оған балаларды тау арқылы Горицияға алып барып, партизандық патрульдерден сақтануды айтады. Дон Бруно Бостянның зорлағанынан әлі де әсерлі Аняны тауып, азат етеді, ал Уолтер Джулияны табады. Осы арада Этторе базадағы итальяндық тұтқындардың көпшілігін тауып, оларды босатады, бірақ олардың көпшілігі партизандар тарапынан қайта ұсталады. Джулия, ақыры ұлы Карломен қайта қосылады, және Дон Бруно, Этторе, Аня, Франческо және басқа балалармен бірге тастап кетілген жағалаудағы артиллериялық бекініске сиынады. Олар партизандардың қуып жете беруінен қашып, теңізге түсу үшін арқанды пайдаланады, бірақ уақытты сатып алып, есікті жабу үшін Джулия оларды тастап, Новакқа бағынады. Уолтер жағалаудағы бекініске жетеді және Новакпен бетпе-бет келеді, оны геноцид жасауда айыптайды. Новак бұл жердің итальяндықтарға емес, оларға тиесілі екенін және итальяндықтардың әлі де үлкен қарызын (жан санымен) төлеуі керек екенін жауап береді. Келесі күні таңертең балалар тобы шағын қайыққа жетеді. Әлі де зорлық-зомбылықтың естеліктерімен күресіп жүрген Аня кеткісі келмейді, бірақ Дон Бруно оны жалғастыруға көндіреді. Этторе енді бірдеңе болғанын түсінген, бірақ оның қаншалықты білетіні әлі де белгісіз.
The four children, having nowhere to go, reach Novak's camp and, whistling a code, find out that Don Bruno is in there. Francesco confronts Walter, a friend of his parents, who is still collaborating with the partisans; however, it turns out that he has been kept in the dark about Novak's ethnic cleansing. Walter offers himself to help contact Don Bruno, since he still has access to the partisans' base. He discovers that Anja and Giulia are also imprisoned in the same facility. Exiting the complex, Walter meets Francesco and Ettore, who has in the meantime escaped pursue by partisans. Ettore, disguised with a partisan's uniform, starts pouring gasoline through the base, taking advantage of the fact that most soldiers are drunk. At the same time, in the base, Bostjan rapes a helpless Anja. While Novak is interrogating Don Bruno, Ettore ignites the gasoline, causing a series of chain explosions in the base's weapon caches. While the partisans are busy trying to contain the damage, Walter liberates Don Bruno and tells him to go with the children to Gorizia by the mountains, to avoid partisan patrols. Don Bruno finds and liberates Anja, still shocked by Bostjan's rape, while Walter finds Giulia. Ettore, in the meantime, finds most of the Italian prisoners in the base and liberates them, but most of them are rapidly recaptured by the partisans. Giulia is finally reunited with her son Carlo, and together with Don Bruno, Ettore, Anja, Francesco and other children they take refuge in an abandoned coastal battery. They escape from the partisans' pursue by using a rope to reach the sea, but, to buy time and seal the door behind them, Giulia leaves them and surrenders to Novak. Walter reaches the coastal battery and confronts Novak, accusing him of genocide. Novak responds that that land is theirs, not the Italians', and that the Italians still have to pay a large debt (implied, in lives). The following morning, the children's group reaches a small boat. Anja, still struggling with the memories of her rape, does not want to leave, but Don Bruno convinces her to continue. Ettore has by now understood that something terrible has happened, even if it is not clear how much he knows.
Таңдау
Новак қалған итальяндық тұтқындарды тағы бір фойбаға алып келіп, Уолтер мен Джулияның көз алдында атып өлтіреді. Содан кейін ол Джулияны фойбаның жиегіне алып келіп, оны әлі де сүйетінін айтып, қайта оралуын сұрайды. Джулия ақырында оған күлімсіреп, фойбаға секіріп кетеді. Новак, ойран шалып, әскерлеріне балалар тобын қууға бұйрық береді, бірақ оның лейтенанттарының бірі, Драско, коммунистік партияның бұйрығы балалар мен дін қызметкерлерін қуу емес, Триестке жорық жасау екенін айтады. Ол Новактан кетеді, сонымен қатар бір топ партизандар да онымен бірге кетеді. Балалар тобы осы уақытта таулар арқылы партизандық патрульдерден қашып жүріп өтеді. Франческо жарғақпен қоянды ұстауға тырысып, минаға тиіп, Новак назарын аударады. Балалар Этторе оларды миналы даладан шығарып алып жатқанда қымбат уақытты жоғалтады, соңында Новак әскерлері оларды қоршап алады. Олардың естіп тұрғанын білген Новак, егер ұлын әкелмесе, әлі тұтқындағы Уолтерді өлтіремін деп қорқытады. Уолтер оларға Новак барлық итальяндықтарды өлтіріп жатыр, басылмау керек деп айқайлағанда, Новак оны атып өлтіреді.
Novak brings the remaining Italian prisoners to another foiba, and guns them down in front of Walter and Giulia, who are kept aside. He then brings Giulia to the brink of the foiba, and asks her to come back to him, telling her he still loves her. Giulia eventually smiles to him, and jumps into the foiba. Novak, shocked, orders his troops to chase the children's group, but one of his lieutenants, Drasko, protests that the Communist party's orders are to march on Trieste, not to hunt down children and priests; he eventually leaves Novak, along with a group of partisans. The children's group is meanwhile proceeding through the mountains, avoiding partisan patrols. Trying to catch a hare with a slingshot, Francesco sets off a landmine, attracting Novak's attention. The children have to waste precious time as Ettore bears them out of the minefield, and are eventually cornered by Novak's forces. Novak, knowing they can hear him, threatens to kill Walter, still his prisoner, if his son is not brought to him. As Walter yells to them not to surrender because Novak is killing all the Italians, Novak shoots him.
Естеліктер
Балалар тобы қашып бара жатқанда, Этторе мен Дон Бруно Этторедің бұрынғы әріптестерінің қабірлеріне барады. Грекия мен Албаниядағы науқандардың қатысушылары, оларға қарсылық көрсетуге қосылуды сұраған партизандар тобы оларды сатып кетті және олар қаруларын тапсырғаннан кейін бірден пулеметпен атқылап өлтірді. Этторе оларды еске алғаннан кейін, серіктерінің қабірлеріне жақын ғимаратта жасырған қаруларын қайта алып, символдық түрде қайтадан солдатқа айналады. Ол динамит көмегімен Новактың джипінің алдындағы үлкен ағашты құлатып жібереді, ал Дон Бруно оған Novak-қа винтовкадан оқ атудан бас тартуға кеңес береді. Осы уақытта балалар мен Аняны Бостян және оның партизандарының бірі табады, бірақ Бостян Аняны өлімге кесумен қорқытқанда, Этторе келіп, Бостянды қозғалмайтын қалпына келтіріп, екінші партизанды өлтіреді. Бостян қаруға қол жеткізуге тырысқанда, Этторе оны да өлтіреді. Бостянның зорлағаны туралы қайтадан ойға келген естеліктерінен қорқып қалған Аня биік жартастан секіріп өмірге қол жұмсауға тырысады, бірақ Этторе оны одан айнытырады.
As the children's group continue their escape, Ettore and Don Bruno visit the graves of Ettore's former comrades in arms. A group of veterans from campaigns in Greece and Albania, they were betrayed by a band of partisans who had asked them to join the resistance, and killed them with a machine gun as soon as they had handed over their arms. Ettore, after remembering them, takes back his guns from a cache he had left in a building close to his comrades' graves, and symbolically returns to be a soldier. He uses some dynamite to cut down a large tree in front of Novak's jeep, being dissuaded by Don Bruno from shooting at Novak with his rifle when he had the chance. Meanwhile, the children and Anja are found by Bostjan and one of his partisans, but as Bostjan threatens to execute Anja, Ettore arrives, immobilizes Bostjan and kills the other partisan. As Bostjan tries to grab a weapon, Ettore kills him too. Anja, shocked by the memories of her rape by Bostjan that have come back, tries to commit suicide by jumping off a cliff, but Ettore succeeds in dissuading her.
Қалпына келтіру
Олар тағы бір ауылға жетіп, онда адам жоқ екенін көреді. Сол жерде Марескодан қашып келген бай отбасы – Павандармен танысады. Олардың машинасы (сол кездегі зәулім көлік) бұзылып, жүктерімен бірге қалып қояды. Павандар өздерінің байлықтары мен азық-түлігін қорғауға тырысып, әдемі киінген балаларына басқалармен сөйлесуге рұқсат бермейді. Бірақ, басқа амалдары болмағандықтан, олар топқа қосылып, ауыр жүктерінің бір бөлігін ұзақ уақыт бойы тасуға тырысады. Жол жүріп бара жатқанда, Карлоның білегіндегі жарадан аяғына күш жетпей, жүре алмай қалады, бірақ ол есту қабілетін қайта алады. Топ баяулайды, ал мырза Паванның алаңдауы артады. Мырза Паван Карлоның Новак оларды қуалап келуіне себепкер екенін біледі. Оны көтеріп жүру кезегі келгенде, Новакқа баласын тапсырып, олардың жіберілгенін үміттеніп, артта қалады. Новак соңынан ұлын кездестіреді, бірақ Этторе оларға шабуыл жасайды. Новак балаға қайда барғысы келетінін өзі шешуге ұсынады, ал Карло анасына қайтуды қалайтынын айтады. Этторе Новак пен оның адамдарына қаруларын тастауға бұйрық береді, оларды Франческо кездейсоқ тапқан үш итальяндық сарбаз жинап алады. Олар Новак пен оның адамдарын қарусыз және тірі қалдырып, жолға шығады.
The group reaches another village, which proves to be devoid of any people. There, they meet the Pavans, an upper class family fleeing from Maresco. Their car (a luxury for the times) has stalled and they are stranded with their luggage. The Pavans try to protect their wealth and provisions, and do not allow their well dressed children to talk to the others. Yet, they join the group as they do not have alternatives, trying to bring with them part of their cumbersome luggage for some time. As they march on, Carlo is soon unable to walk due to a wound in his ankle, but he has finally regained his hearing. The group has to slow down, and Mr. Pavan grows nervous. Mr. Pavan learns that Carlo is the reason Novak is stalking them, and when his turn comes to carry him, he lags behind until he has a chance to bring the child to Novak, hoping he would let them go. Novak finally meets his son, but is ambushed by Ettore. Novak proposes to let the child decide where to go, but Carlo says he wants to go back to his mother. Ettore orders Novak and his men to drop their weapons, that are picked up by three Italian soldiers that Francesco had just stumbled upon. They leave Novak and his men unarmed and alive, and they proceed.
Соңғы қарсылық
Алайда, Новак оңай бас берді, өйткені ол Горицияға жолдың кесілгенін білді және қайта жиналуға уақыты бар екенін түсінді. Балалар тобы, әскермен бірге, жағалауға қарай жылжуға мәжбүр болғанда, олар тастап кетілген бекініс табады. Этторе мен итальяндық әскерлер оларды қуатын Новак әскерлерінің шабуылын тоқтату үшін сол жерде қалуға шешім қабылдайды, олар бұл шайқастан аман қалмайтынын түсінеді. Тастап кетілген бекіністе Дон Бруно Этторе мен Аняны асыққанша үйлендіреді, себебі бұл олардың соңғы рет бірге болу мүмкіндігі болуы мүмкін. Мырза Паван, пара беруге тырысса да, қалуға мәжбүр болады. Новак пен оның онға жуық әскері келгенде, мырза Паван бас беруге тырысады, бірақ партизан оны арқасынан атып өлтіреді. Этторе мен басқа итальяндықтар ыңғайлы орналасқан жерлерінен қарсылық көрсетуді жалғастырады, соңында тек Новак пен Этторе ғана қалады. Франческо қару тауып, ата-анасының құрбаны үшін кек алу және Новакты өлтіру үшін бекініске қайта оралады; Дон Бруно оның артынан жүгіреді, бірақ Новактан келген оқтан өзі қабылдап, Франческоның өмірін құтқаруға үлгереді; Этторе мылтық алып, Новакты өлтіреді. Этторе мен Франческо Аняны және басқа балаларды Италияға қайтатын сауда кемесіне бет алған босқындардың ұзын тізімінде табады.
However, Novak surrendered easily because he knew the road to Gorizia was blocked, and that he had time to regroup. As the children's group, together with the soldiers, is forced to move towards the coastline, they find an abandoned fortress. Ettore and the Italian soldiers decide to remain there to delay the advance of Novak's soldiers, who are chasing them, accepting the implication that they will likely not survive the fight. At the abandoned fortress, Don Bruno quickly marries Ettore and Anja, since this could be their last time together. Mr. Pavan is forced to remain and fight, even if he tries to bribe his way out. When Novak and a dozen of his soldiers arrive, Mr. Pavan tries to surrender, only to be shot in the back by a partisan. Ettore and the other Italians continue to resist from their vantage position, and in the end only Novak and Ettore are left. Francesco, who has found a gun, runs back to the fortress to avenge his parents and kill Novak; Don Bruno runs after him, but arrives only in time to take the bullet from Novak's gun and save Francesco's life with his own; Ettore manages to grab a rifle and kills Novak. Ettore and Francesco find Anja and the other children in a long line of refugees bound for a merchant ship that will bring them back to Italy.
Дау
Нейтралды көзқарас күмәнді, себебі бұл соғыс драмасында итальян фашизмі, оның неміс нацизмімен байланысы және аймақтағы олардың жасаған қылмыстары жете айтылмаған. Көптеген (әсіресе словен саясаткерлері және итальян саясатының сол қанатындағылар) фильмді итальяндықтарды нацистік Германияның бұрынғы одақтастары емес, жазықсыз құрбандар ретінде көрсетіп, үгіт-насихатқа тең деп айыптады. Шынайы тарихқа ешқандай міндеттемесіз, итальян сарбаздары тұрақты армияның сарбаздары ретінде бейнеленген, ал сол кезде және аймақта итальяндық құралымдар тек Фашистік Италия Социалдық Республикасының құрамалары болатын. Италия сарбаздары мейірімді әрі қайырымды ретінде көрсетілсе, Титоның партизандары аяусыз өлтірушілер мен зорлаушылар ретінде бейнеленді, олардың арасындағы басты кейіпкер бірнеше жыл бұрын зорлаған итальян әйелінен туған ұлын қайтарып алуға құмар. Режиссер фильм түсіру кезінде саяси ықпалға ұшырамағанын мәлімдеді. Оның жақтастары фильмде бұрынғы фашистік қылмыстар еске түсірілгенімен, бір қылмыс екіншісін ақтамауы үшін оларға тоқталмайтынын айтты. Олар фильмде жақсы және жаман итальяндық кейіпкерлердің, сондай-ақ жақсы және жаман югославтардың бейнеленгенін атап өтті. Фильм Италияда, тіпті Истрия мен Далмациядағы эмигранттар қауымдастықтары тарапынан қатты сынға ұшырады. Бұл деликатты тақырыпты төмен сапалы фильмде көрсетудің орнына, тарихи дәл фильм болуы керек еді делінді. Бұл фильмнің жаман идея болғаны айтылды, себебі ол Италия мен Словения арасындағы ескі жараларды қайта ашуы мүмкін, нәтижесінде фильм бұл елде ыстық қарсылыққа ұшырады. Бір жыл өткен соң, жауап ретінде Словения «Словенияның Словениямен бірігуі» күнін жаңа ұлттық мереке ретінде енгізді. Бұл жолы итальяндық саяси элита словендық шенеуніктердің «жаман талғамын» сынады. Фильмді сонымен қатар словен және хорват ұлтшыл қозғалыстары пайдаланды, олар бұл туындыны проблемаға қатысты «типикалық» итальяндық көзқарас деп мәлімдеді. Керісінше, фильм Италияда тек сынға ұшырады, оны тек «саяси демеушісі» – «Alleanza Nazionale» партиясы, осы саяси үгіт-насихаттың нағыз авторы қорғады. Фильм итальяндық солшыл саясаткерлер мен словен жұртшылығы және саясаткерлері тарапынан кеңінен сынға ұшырады, себебі ол тарихи оқиғаларды итальян фашистерінің көптеген жылдар бойы сипаттағандай көрсетеді. Оны үгіт-насихат туындысы деп айыптады, ол әлсіз және жазықсыз итальяндықтарды славян халықтарының ақылсыз ашуының құрбаны ретінде көрсетті, ал екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югославиядағы фашистердің жасаған зұлымдықтарына (сондай-ақ итальяндық соғыс қылмыстарына қараңыз) және итальяндық фашистік биліктің (1922–1943 жж.) славян халқына жасаған қысымына тек жанама түрде ғана сіңіп өтті. Истрияда (қазіргі Хорватия) оқиғасы өтетін фильмді Хорватия билігінің қарсылығына байланысты Черногорияда түсіруге тура келді, себебі олар өздерін жағымсыз бейнелеген фильмге қарсы болды. Фильмде бейнеленген пейзаж шынайы пейзаждан мүлдем өзгеше. Пікірталас көп бөлігі итальяндықтар мен славяндар арасындағы қақтығысты жақсылық пен жамандық ретінде көрсетуге негізделген, көптеген итальяндықтар жағымды, ал көптеген славяндар жаман ретінде бейнеленген, тек итальян Фабрицио, Аня (итальянның славян қызы) және барлық балалар бұл ереженің шегінен шықты.
Whether a neutral point of view being captured is dubious, as the concept of Italian fascism and its association with German Nazism and their crimes in the region are only vaguely mentioned in this war drama. Many (especially Slovenian politicians and some in the left wing of Italian politics) accused the movie of being tantamount to propaganda, presenting Italians as innocent victims and not as the former allies of Nazi Germany. Free from any obligations to real history, the Italian soldiers are pictured as those of the regular army, whereas at the time and in the region the only Italian formations could be that of the Fascist Italian Social Republic. The Italian soldiers were presented as merciful and altruistic, whereas Tito's partisans were reportedly presented as ruthless assassins and rapists, the main character among them being obsessed with taking back the son he had had from an Italian woman raped by him years before. The director claims to have been completely free of political influences during the film's production. His defenders claim that, in the movie, previous fascist crimes are vaguely recalled but not dwelled upon in order to avoid appearing to promote the idea that one crime justifies another. They point out that both good and bad Italian characters are portrayed in the film, as well as both good and bad Yugoslavs. The movie was sharply criticized in Italy, even by the Istrian and Dalmatian associations of exiles. It has been told that this delicate subject should not have been presented in a low quality movie, and should have been an historically correct production. It has been told that this movie was a terrible idea, because it was able to reopen sharp wounds between Italy and Slovenia, and in effect the movie was not welcomed in this Country. One year later, as a reaction, Slovenia introduced a new national holiday, for the "Unification of the Slovenian Littoral with Slovenia". This time the Italian political elite criticized the "bad taste" of Slovenian officials. The movie was also used by Slovene and Croatian nationalistic movements, which claimed that the production was the "typical" Italian point of view about the problem. On the contrary, the movie collected only critics in Italy where it was defended just by its "political sponsor", the "Alleanza Nazionale" party, the real ideator of this politic propaganda action. The movie received widespread criticism from the Italian left wing of politics and Slovenian public and politicians, as it portrays historical events in the way they have been described for many decades by Italian Fascists. It has been accused of being a work of propaganda, presenting helpless and innocent Italians as victims of the mindless rage of Slavic peoples, without more than just vaguely hinting to the vastly larger atrocities committed by Fascists in Yugoslavia during World War II (see also Italian war crimes) and the oppression of the Slavic population by the Italian Fascist rule of the region (1922–1943). The movie, set in Istria (today in Croatia) had to be shot in Montenegro, because of opposition from Croatian authorities to a movie that portrayed them negatively. The portrayed scenery differs a lot from the real one. Most of the controversy is based on the good vs. evil depiction made of the conflict between Italians and Slavs, with many Italians being pictured as positive and many Slavs as evil, with the exceptions of Fabrizio, an Italian, Anja (an Italian's Slavic girlfriend) and all of the children.
Дұрыс емес
Саяси даудан өзге, фильмде көптеген нақты қателер кездеседі.
In addition to the political controversy, many factual mistakes can be found in the film.
Этторе қайтып келеді
1945 жылдың көктемі. Этторе, сақалын қырқып, Альпини корпусының таза формасын киіп, мылтығын әлі де иеленген күйде үйге оралады. Соғыс тоқтауы 1943 жылдың қыркүйегінде болған. Ол осы уақытқа дейін қайда кеткен?
It is the spring of 1945. Ettore, shaved, wearing a clean uniform of the Alpini corps, still carrying his rifle, arrives at home. The armistice was in September 1943. Where has he been all this time?
Ту
Югославия партизандары Франческоның ауылына кіргенде, олар Италия монархиялық туын өртеп, Югославия туын көтереді. Бірақ, 1945 жылы Истрия Италия Корольдігінің бақылауында емес, тікелей нацистік Германияның басқаруында болды, ол Жероперациялық Адриатикалық жағалау аймағының бір бөлігі еді. Ауыл үстінде желбіреген ту не нацистік ту, не Бенито Муссолини басқарған, нацистердің құмалақ мемлекеті – Италия Социалдық Республикасының туы болуы тиіс еді. Шындығында, Италия монархиялық туы – жау мемлекеттің туы еді. Саяси жағынан бейтарап монархиялық туды таңдау, италиялықтардың нацистік Германияның бағынышты одақтасы болғанын жасыру мақсатымен жасалған сияқты.
When the Yugoslavian partisans enter Francesco's village, they burn the Italian monarchic flag and raise the Yugoslavian one. However, in 1945 Istria was not under the control of the Kingdom of Italy, but was directly ruled by Nazi Germany as part of the Operational Zone Adriatic Coast. The flag that would have flown over the village would then have been either the Nazi flag, or the flag of the Italian Social Republic, the Nazi puppet state headed by Benito Mussolini. In fact, the Italian monarchic flag was the flag of an enemy state. The choice of the more politically neutral monarchic flag seems a way to hide the fact that Italians were subordinate allies of Nazi Germany.
Фойбаның пішіні
Франческоның ата-анасы фойбаға тасталғанда, Франческо оларды іздеп төмен түседі және оларды өлген күйінде табады. Дегенмен, фойбаның құрылымы ескерілгенде, 8 жастағы баланың (немесе тіпті арқансыз ересек адамның) өз күшімен фойбаға түсіп, қайта көтерілуі қиын.
When Francesco's parents are thrown in a foiba, Francesco descends to find them dead. However, given the shape foibe have, it is unlikely that an 8 year old child (or even a man without a rope) could climb down in a foiba and back up unassisted.
Депортация
Кейбір Истриядан шыққан италиялықтар Югославиялық партизандардың күндіз жаппай депортациялар жасамай, нақты адамдарды нысанаға алып, түнде оларды құпия түрде ұрлағанын көрсетті. Балаларды депортациялау немесе ата-аналардан балаларын айыру туралы ешқандай жазба қалмаған.
Some Italians from Istria have pointed out that Yugoslav partisans did not embark in mass deportations during the day, but targeted specific persons and kidnapped them during the night. There are no records of deportations of children or separation of parents and children either.
Тіл
Барлық славяндар бір-бірімен сөйлескенде итальян тілінде сөйлейді; бұл көптеген субтитрлерді пайдалану қажеттілігін азайтудың бір жолы болуы мүмкін, бірақ итальян тілі итальяндықтар да бар сахналарда қолданылады, сондықтан олар не айтылып жатқанын түсіне алады (истриялық славян халқы итальян тілін түсінсе де, көптеген итальяндықтар славян тілдерін білмейді). Кейбір славян сөздері фондық дыбындарда естіледі, бірақ негізгі диалогтарда қолданылмайды. Бұдан әрі, славяндар бір-бірін "славяндар" деп атайды, хорват немесе словен деп емес. Шындығында, фильм хорваттар мен словендердің этникалық және тілдік тұрғыдан ерекше екендігін толығымен назарына алмайды және тұтас фильм бойында ойдан шығарылған "славян" этносын пайдаланады.
All Slavs speak Italian when talking to each other; this could be a way to avoid ample use of subtitles, but Italian is used by Slavs also in those scenes where Italians are present too, and are therefore able to understand what they are saying (though Istrian Slavic population could understand Italian, most Italians had no particular knowledge of the Slavic languages). Some Slavic words can be heard in the background, but are not used in the main dialogues. Further, the Slavs refer to each other as "Slavs", rather than Croatian or Slovene. In fact, the movie completely ignores the fact that Croats and Slovenes were ethnically and linguistically distinct, and operates with a fictitious "Slavic" ethnicity throughout.