Кіріспе

Американдық саясаткер Джеймс Митчелл Эшли (14 қараша 1824 – 16 қыркүйек 1896) – американдық саясаткер және құлдыққа қарсы күрескер. Республикалық партия мүшесі Эшли АҚШ Өкілдер палатасының Огайо штатынан сайланған депутаты болды. Америка Азамат соғысы кезінде ол радикалды республикашылдардың жетекшісі болды және АҚШ-та құлдықты жойған Он үшінші түзетуді қабылдауға ықпал етті. Ол сонымен қатар Эндрю Джонсонға қарсы тұңғыш импичменттік тергеуді бастаған резолюцияның авторы. Соғыстан кейін ол Монтана территориясының губернаторы және Энн-Арбор темір жолының президенті қызметтерін атқарды.

Ерте және отбасылық өмірі

Эшли Пенсильвания штатының Аллегей графтығында Джон Эшлинің отбасында дүниеге келді, ол Кентукки мен Батыс Вирджинияда уағыз айтқан, кітап мұқабасын жасаған және кемпбеллик дінінің уағызшысы болған. Анасы Мэри А. (Килпатрик) Эшли Кентуккиден шыққан. Ол бала кезінде Огайо өзенінің жағалауында зыңқыр тізбекпен байланып, Оңтүстікке қарай айдалып бара жатқан құлдарды, өз жасындағы балалардың сатылып жатқанын және тіпті әкесі құлдарды суға батырған өзеннен малдарына су ішуге рұқсат бермейтін ақ адамдарды көрді. Ол «ерекше институтты» (оның пікірінше, христиандық принциптерді бұзу) және оны қолдаған олигархияны жек көре бастады. Эшли негізінен бастауыш пәндерді өздігінен үйренді, бірақ әкесі оның отбасылық дәстүрді жалғастырып, баптист пасторы болуын қалады. Семинарияға бармай, 14 жасында Огайо мен Миссисипи өзендеріндегі кемелерде кабиналық болып, кейін сол кемелерде кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Ол 1839 жылдан бастап құлдардың қашуына көмектесе бастады, ал өмірінің соңында 17 жасында құтқарып қалған отбасылары туралы әңгімелер айтуды ұнататын. Ол кейінірек отбасына жеткен оқиғаны айтты: 14 жасында үйден кеткенде, әкесі оған айтқан соңғы сөздері: «Сен тозаққа баратын жолдасың, балам!» Жиырма жыл өткен соң, АҚШ Конгресіне сайланғаннан кейін, ол Вашингтондағы кеңсесіне отырып, жиырма жылдан бері сөйлеспеген әкесіне Конгресс қағазына хат жазды: «Құрметті әке, мен енді ғана келдім!» Ол 1851 жылы Эмма Джейн Смитқа үйленді және олардың төрт баласы болды. Ол АҚШ өкілі Томас В. Л. Эшлидің және Чикагода тұратын суретші Джеймс Эшли IV-тің және басқа да көптеген ұрпақтарының арғы атасы. Эшли «Толедо» ложасының №144 мүшесі, ол Огайо штатының Толедо қаласында орналасқан.

Ертедегі саяси белсенділігі

1848 жылы алты фут бойы бар жас жігіт Огайо штатының Портсмут қаласына қоныстанды, онда ол алдымен «Портсмут Диспетчері» газетінде журналист, кейін «Портсмут Демократы» газетінің редакторы болды. Келесі жылы, 1849 жылы, ол Огайо штатының адвокатурасына қабылданды, бірақ адвокаттықпен айналыспады. Оның орнына, 1851 жылға қарай, Эшли мен оның әйелі 1850 жылғы қашқын құлдар заңы бойынша қудалаудан қашу үшін солтүстікке, Огайо штатының Толедо қаласына қашуға мәжбүр болды. Ол жерде Эшли дәріхана ашты (бірақ ол көп ұзамай өртенді) және сонымен қатар жаңа Республикалық партияға қатысып, оның президенттік үміткері Джон С. Фремонт және конгрессмен Ричард Мотт үшін үгіт жүргізді. Джеймс Эшли белсенді құлдықтан құтылушы болды, ол Джон Браунның әйелімен бірге 1859 жылдың желтоқсан айында Браунның өлім жазасын орындау орнына барды және оқиға туралы әлі күнге дейін шығып тұратын жергілікті «Толедо Блэйд» газетінде жариялады. 1858 жылы ол Огайо Республикалық партиясын басқарды. Жыл соңында Эшли АҚШ-тың 36-шы Конгресінің Өкілдер палатасына сайланды және келесі жылы қызметке кірісті.

Конгресс мансабы

Эшли 1859 жылдан 1869 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында қызмет етті, Огайо штатының 5-ші сайлау округін екі мерзімге (1859–63) және Огайо штатының 10-шы сайлау округін үш мерзімге (1863–69) өкілдік етті. Конгресте (37-ден 40-шы сессияға дейін) Эшли Аумақтар жөніндегі комитеттің төрағасы болды және Монтана, Айдахо, Вайоминг және Вашингтон аумақтарын құруға (атауын беруге және шекараларын белгілеуге) зор үлес қосты. Ол сондай-ақ Аризонаның негізгі заңын жазды. Дегенмен, ол Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиетті шіркеуіне және әсіресе көп әйел алуға қарсы болды, ал мормондардың ықпалын азайту үшін Юта штатының шекарасын тарылтты. Американдық Азамат соғысы кезінде Эшли Одақ армиясына сарбаздарды жинауды белсенді түрде қолдады. Ол сондай-ақ Радикалдық республикашылардың жетекшісі болды және 1862 жылы Колумбия округінде құлдықты жою туралы заң жобасын жасады. 1863 жылы ол құлдықты жою мақсатында Конституцияға түзету енгізу туралы заң жобасын ұсынды, ол ақырында (Эшли Палатаның көпшілікке басшысы ретінде) Палатада қабылданды, 1865 жылғы 31 қаңтарда қажетті 2/3 көпшілікті бар болғаны 2 дауыспен басып өтті. Бұл ақырында АҚШ Конституциясына он үшінші түзету ретінде бекітіліп, АҚШ-та құлдықты ресми түрде жойды. Эшли президент Линкольннің өлімінен кейін президенттікке келген Эндрю Джонсонды президент Линкольннің қазасына қатысы бар деп күдіктенді. Ол сондай-ақ бұл күдігін Палатаның Әділет комитетіне жеткізуге тырысты. Джонсонды "еліміздің тарихын даққан жеккөрінішті инкубус" деп сипаттады. Ол сондай-ақ Джонсонды Фридмен бюросының өкілеттіктерін кеңейтуге, Азаматтық құқықтар туралы заңға және Жаңару актілеріне вето қоюға тырысқаны үшін сынады. Ол Джонсонның оңтүстік олигархтарымен байланысы бар деп күдіктенді. Эшли Джонсонды президенттікке импичмент жасауды қарастырғандардың алғашқыларының бірі болды және 1866 жылдың соңында Джонсонды импичментке салуға ұмтылды. Бұл тергеу Джонсонды импичментке салу туралы ұсыныстың жеңіліске ұшырауына әкелді, оған Палата 1867 жылғы 7 желтоқсанда қарсы дауыс берді. Бірақ келесі ақпанда Палата Джонсонды импичментке салу туралы шешім қабылдады. Кейбір тарихшылар Эшлиге қатысты сынды пікірлер білдірді. С. Ван Вудворд оны "бір идеямен тіршілік ететін адам" деп атады, ал Эрик Маккитрик оны "наным мен ақылсыздықтың ерекше қоспасы" деп сипаттады. Эшлиді 2012 жылы Стивен Спилбергтің "Линкольн" фильмінде актер Дэвид Костабиль сомдады.