Кіріспе

Американдық романист (1906–1969)

Томас Майкл Кромер (20 қазан 1906 – 10 қаңтар 1969) – американдық жазушы, ең көп танымал туындысы – Ұлы депрессия кезеңіндегі сарандық және көшпенді өмірге арналған, жартылай автобиографиялық роман "Еш нәрсе күтпестен" (1935).

Өмірбаян

Кромер Батыс Вирджиния штатының Хантингтон қаласында туып өскен, ол бес ұлының үлкені еді және кем дегенде екі қарындасы болған. Ол көмір өндіруші және шыны үрлеуші болып жұмыс істеді. 1925-1929 жылдары Маршалл университетінде оқыды, бірақ бітірген жоқ. Романды бес жыл бойы поезға мініп, Америка Құрама Штаттарын аралап, саяхаттап жүргеннен кейін жазды. Ол Калифорниядағы CCC лагерінде 15 ай өткізді, оған Линкольн Стеффенс ұсынған, ол "Еш нәрсе күту" қолжазбасын оқып, мақтаған алғашқы әдеби тұлға болды. 1940 жылдары жазуды тоқтатып, усақтап, Хантингтондағы Спринг-Хилл зиратында отбасылық жер теліміне жерленді.

Еш нәрсе күтпеу

"Газды өшірген Жолинге" арналған бұл туынды, Ұлы депрессия кезінде баспанасыз адамның өмірін шынайы көрсетеді. Романның жалпы идеясы жоқ, ол әртүрлі оқиғалардың жинағы. Кромердің айтуынша, бірнеше әңгімеден басқа, романның барлық оқиғалары өзінің өмірінен алынған.

Майкл Колер

Кромердің өзінің айтуынша, оның аяқталмаған «Майкл Колер» романы – «жұмысшы табы туралы, жұмысшы адамдардың өмірін бейнелейтін роман». «Хеймаркет ісі» кезеңінде жарық көрген «Майкл Колер» романы жұмысшылардың өз еңбегінің құнына ықпал ету мүмкіндігінің жоқтығы туралы ойды қозғайды. Аяқталмаған бұл роман 1912-1921 жылдар аралығында Батыс Вирджинияда болған «Шахта соғыстарының» құрылымдық экономикалық кемшіліктерін көрсетеді. Романның алғы сөздерінен кейін оқырман Майкл Колердің ұлы – кіші Майкл Колермен танысады, ол тиімді түрде басты кейіпкерге айналады. Майклдың көзімен Кромердің атап көрсеткен сындық тұжырымдамаларын – жоғары лауазымды тұлғалардың байлығы мен ашкөздігі арасындағы теңсіздікті көруге болады. «Шахта соғыстары» сияқты қозғалыстардың күшейген кезеңінде Кромердің қандай ойды жеткізбекші екені, аяқталмаған жоба болса да, анық көрінеді. «Майкл Колер» романы еңбек және жұмысшы табының күресін бейнелейтін социалистік роман ретінде оқылғанда және түсіндірілгенде маңызды.