Кіріспе
Непеан бөгеті – мұраға алынған бөгет, ол Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Вингекарриби округіндегі Авон және Вуллондилли округіндегі Барго аралығында орналасқан. Бөгеттен пайда болған су қоймасы Авон, Барго және Вингекарриби округіндегі Ерринболға дейін жайылады. Непеан бөгеті – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Үстіңгі Непеан схемасы бассейніндегі төрт бөгет пен тоғанның бірі. Ол Маккартур және Иллаварра аймақтарын, Вуллондилли округін және Сидней қаласын сумен қамтамасыз етеді. 1935 жылы Эрнест Макартни де Бургтың қадағалауымен аяқталған бөгетті қазіргі уақытта Сидней су жинау басқармасы басқарады және ол Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұралар тізіліміне енгізілген.
Тарих
Жоғарғы Непеан схемасы 1880 жылы Ботаникалық батпақтар схемасы Сиднейдің сумен қамтамасыз ету қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткіліксіз екені анықталғаннан кейін басталды. Непеан жобасы Катаракта, Кордо, Эвон және Непеан өзендерін Проспект су қоймасына бұру үшін Непеан өзеніне бөгет салудан тұрды. Авон бөгеті үшін су жиналатын алапты тазалаудан алынған ағаштан жұмысшыларға арналған қалашық салынды. Бұл қалашықта тұрмысқа шыққандарға төрт және бес бөлмелі үйлер, сондай-ақ бетонмен қапталған жолдар болды. Типикалық жұмысшының тұрғыны қарапайым ағаш үй, жалпақ шатыры бар еді. Кейін бойдақтарға арналған казарма салынды. Мемлекеттік мектеп және демалыс залдары да, сондай-ақ толық уақытты медициналық қызметкерлер мен жабдықтар берілді. Бөгет құрылысы Қоғамдық жұмыстар департаментінен Су басқармасына ауыстырылғаннан кейін, Басқарманың бас инженері Джеральд Хаскинстің ұсынысы бойынша бөгет қабырғасының биіктігі 25 футқа (8 м) дейін ұлғайтылуы шешілді. Бұл бөгеттің су сақтау сыйымдылығын шамамен 50%-ға арттырды. Бөгет құрылысы 1930 жылдың наурызына дейін жалғасты, бірақ экономикалық дағдарыс Кеңесті жұмысты қысқартуға, содан кейін толығымен тоқтатуға мәжбүр етті. Жұмыс 1933 жылдың 12 маусымында қайта басталды және 1935 жылы бөгет аяқталғанша тоқтамай жалғасты. Бөгет 1935 жылдың қыркүйегінде суды сақтауға дайын болғанымен, келесі үш жылда су жиналатын алабында жауын-шашын аз болды. Алайда, 1938 жылдың қазанында бөгет толып кетті. Осы кезде бөгеттің іргетасындағы тозуды болдырмау үшін су тасқыны ағынының бағытын өзгерту қажеттігі анықталды. Бұл үшін ұзындығы 610 метр, ені 37 метр болатын бетон арна салынды, ол төгілетін бөгетте 432 метрге (132 м) дейін кеңейді. Арна құрылысы 1943 жылдың шілдесінде басталды және 1947 жылдың қарашасында аяқталды. 1960 жылдардың соңында Сидней, Вуллонгонг және Сазерлендтің сумен жабдықтау жүйелерін біріктіру жоспарының аясында Непеан бөгеті мен Авон бөгеті арасында (қазір Вуллонгонг аймағын қамтамасыз ететін) туннель салынды. Бұл суды қажеттілікке қарай екі бағытта тасымалдауға мүмкіндік береді. 1980 жылдары Непеан бөгетінде бөгет қабырғасының іргетасы арқылы су көтеру қысымын және судың сүзуін азайту жұмыстары жүргізілді, бұл қазіргі заманғы жобалау талаптарына сәйкес келеді. Бөгет қабырғасының төменгі жағы шахтадан алынған құмтас блоктарымен және құмтас толтырылымымен нығайтылды, соңғысы торлы және дірілдейтін роликтермен тығыздалды. Бұл Авон бөгеті үшін сол кезде жүргізілген жұмыстарға ұқсас болды.
Мұра тізімі
Непеан бөгеті – Австралиядағы ең маңызды инженерлік жұмыстар мен қоғамдық инфрақұрылымның бір бөлігі болып табылатын Жоғарғы Непеан сумен жабдықтау схемасын дамыту аясында салынған төрт сумен жабдықтау бөгетінің бірі. Салынысымен бірге ол NSW-дегі барлық сумен жабдықтау бөгеттерінің ең биік қабырғасына ие болды. Оның жобасын Австралияның сумен жабдықтау жөніндегі жетекші инженерлерінің бірі Э. М. де Бургтың басшылығымен Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының қоғамдық жұмыстар департаменті жасаған. Непеан бөгетінің салынып бітірілуі Сидней мен айналасындағы аймақтарды Жоғарғы Непеан жоспарының бөлігі ретінде сенімді сумен қамтамасыз ету процесінде маңызды қадам болды. Өз заманында Непеан халықаралық стандарттармен салыстырғанда ірі бөгет болып есептелді және инженерлік маңызды жұмыс болды. Ол Сидней аймағын сумен қамтамасыз етудің маңызды көзі ретінде маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, Непеан бөгеті – құрылыстың монументалдығымен үйлесетін және оның тартымды табиғи ортасын толықтыратын күшті классикалық стильдегі әдемі және дұрыс пропорцияланған құрылым. Непеан бөгетіне жалпы нысанның құрамдас бөліктерін құрайтын бірқатар қосымша құрылыстар кіреді, оның ішінде операциялық персонал үшін әртүрлі жастағы тұрғын үйлер, олардың жасы мен түріне сәйкес келеді. Бұрынғы инженердің үйі – ХХ ғасырдың басындағы жергілікті үйдің тамаша үлгісі. Қоғамдық пикник алаңдарында бұрынғы құрылыс теміржол платформасы орналасқан, қазір ол пикникке арналған жайларға айналған, ал бастапқы құрылыс ауылының орны әлі де дамымаған және қазір өскен археологиялық алаң болып табылады. Непеан бөгетінің пикник аймақтары мен бақшаларында мәдени ландшафт ресурстары бар, оның ішінде соғыс аралық кезеңдегі егістіктердің қалдықтары, орналасуы мен егжей-тегжейі, сондай-ақ аймақтық құндылықтағы кең бұталы жерлер бар. Ар-деко стиліндегі үлкен масштабтағы бетоннан жасалған бөгет құрылыстары көрнекті пейзаждық ортада орналасқан. Непеан бөгеті 1999 жылдың 18 қарашасында келесі критерийлерге сәйкес Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұралар тізіліміне енгізілді. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльстегі мәдени немесе табиғи тарихтың барысын немесе үлгісін көрсетуде маңызды. Непеан бөгеті 1888 жылы Катаракта және Непеан туннельдерінің аяқталуымен Сиднейді сумен қамтамасыз етудің төртінші көзі ретінде дамыған Жоғарғы Непеан бассейнінің аумағында орналасқан. Жоғарғы Непеан бассейнінің сумен қамтамасыз ету мүмкіндігі 1903 және 1936 жылдар аралығында төрт ірі бөгет салу арқылы толыққанды дамыды. Непеан бөгеті – осы бөгеттердің соңғысы. Жоғарғы Непеан бассейні Сидней мен Иллаварра аймақтарын сумен қамтамасыз етуді жалғастыруда, Непеан бөгеті Сидней, Маккартур, Барго және Иллаварра аймақтарын (Авон/Непеан туннелі арқылы) қамтамасыз етеді. Непеан бөгеті – ХХ ғасырдың бірінші жартысында Жаңа Уэльсте салынған ірі сумен жабдықтау/суару бөгеттерінің бесіншісі. Бөгетті жобалауды NSW мемлекеттік құрылыс бөлімі жүргізген, ал онда қолданылатын технологиялар осы орган әзірлеген әдістердің өкілі, құрылыс техникасының жоспарлауы мен масштабы көбірек Су басқармасының өкілі болып табылады. 1941 жылы салынған басқа да Метрополитен бөгеттері мен Воронора бөгетімен бірге Непеан бөгетінің су қоймасы Нью-Уэльс штатының ең ірі қаласы Сиднейде тұрмыстық және өнеркәсіптік тұтыну үшін судың негізгі көздерінің бірі болды. Осы дәуірде Сидней қаласын сумен қамтамасыз етуде бөгет, қамтамасыз ету қауіпсіздігін қамтамасыз ету арқылы, 1930 және 1950 жылдары Сиднейдің тұрғын үй, коммерциялық және өнеркәсіптік дамуына ықпал етті. Непеан бөгеті 1926-1936 жылдар аралығында он жыл ішінде салынған, бұл ұзақ құрылыс кезеңі Ұлы депрессиямен және Үкіметтің қаржылық қатаңдығымен тікелей байланысты. Бұл кезеңде бөгет құрылысы аяқталып, мемлекеттік құрылыстың ең ірі жобаларының бірі болды. Бұл орынның Жаңа Оңтүстік Уэльс тарихының мәдени немесе табиғи тарихындағы маңызды тұлғамен немесе адамдар тобымен тығыз немесе ерекше байланысы бар. Непеан бөгетінің жобалау және құрылысын бастапқыда NSW мемлекеттік жұмыстар департаментінің Сумен жабдықтау және кәріз бөлімі жүзеге асырды, ал кейіннен Су басқармасының құрылыс бөлімі әзірледі. Бөгеттің құрылысы салаларда жұмыс істейтін инженерлердің білімі мен тәжірибесіне сүйенді, соның ішінде Э. М. де Бург (бас инженер) және Джеральд Хаскинс (бұрынғы Су басқармасының бірінші бас инженері). Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльсте эстетикалық ерекшеліктерді және/немесе жоғары дәрежедегі шығармашылық немесе техникалық жетістіктерді көрсетеді. Непеан бөгетінің қабырғасы – жоғары эстетикалық құндылықпен сипатталатын, қысқа қисық биік қабырғасы және Непеан өзенінің тік беткейлі аңғарында орналасқан инженерлік жұмыс. Су басқармасының инженерлері дайындаған крестхаус пен төменгі клапандық үйдің интерьерлік соғыс кезеңіндегі классикалық стиліндегі дизайны мен әрлеуі монументализм сезімін тудырады, бұл бөгеттің контексіне өте қолайлы. Бөгет Непеан өзенінің аңғарында орналасқан. Бөгет қабырғасының жоғары жағындағы орта кең су жинағымен және аңғардың биік тізбектерімен шектеледі. Бөгет қабырғасының төменгі жағындағы орта өзен ағынының уақыт өте келе жасаған шатқалына айналады. Бұл топографияның жиынтығы су деңгейі жоғары болғанда, жоғарыдан және бөгет қабырғасынан қарағанда көрнекті көрініс тудырады. Бөгет құрылысы кезінде бөгеттің тұрғын инженерін орналастыру үшін салынған бұрынғы резиденциялық үй – мемлекеттік жұмыстар департаментінің аға қызметкерлеріне ұсынылған жоғары сапалы тұрғын үйдің тамаша және сақталған үлгісі. Бөгет және оның аумағы Австралияның Ұлттық сенім қоры (NSW) тарапынан Австралияның мәдени ортасының бөлігі ретінде танылған, сонымен қатар болашақ ұрпақтар үшін, сондай-ақ қазіргі NSW қауымдастығы үшін эстетикалық, тарихи, сәулеттік, археологиялық, ғылыми және әлеуметтік маңызға ие. Бөгет және оның аумағы NSW мұралар кеңесі тарапынан тарихи, ғылыми, мәдени, әлеуметтік, археологиялық, табиғи және эстетикалық құндылықтарына қатысты NSW үшін маңызды орын ретінде танылған. Бұл орын мәдени немесе табиғи тарихты түсінуге үлес қосатын ақпаратты табуға мүмкіндік береді. Бөгеттің циклоптық қаптамасы – соғыс аралық кезеңде осы типтегі гравитациялық бөгет құрылысының тамаша соңғы үлгісі, тексеру галереяларын, қысқарту буындарын және жер беті дренаждық жүйесін қамтиды, бұл осы технологияның осы кезеңдегі негізгі ерекшеліктерін көрсетеді. Бөгеттің тіректеріне жапсарлас террасалар мен платформалар бөгет құрылысында қолданылған жабдықтар мен құралдардың орналасқан жерін көрсетеді, атап айтқанда кабельдік мұнаралардың орны, теміржол террасалары және бетон араластыру орнатылымы. Жоғарғы пикник аймағының жанындағы төбешік – бастапқы құрылыс қалашығының орны болған және сол дәуірден келген жолдың, тротуардың және теннис кортының сақталған қалдықтарын сақтайды. Бұл ерекшеліктердің жиынтығы бөгетті салған қызметкерлердің өмір салтына қатысты қосымша мәліметтер беруі мүмкін. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльстің мәдени немесе табиғи тарихының сирек кездесетін, жойылу қаупі бар аспектілеріне ие. Непеан бөгетінің қабырғасы Жоғарғы Непеан бассейнінде салынған барлық бөгеттердің ең биігі. Непеан бөгеті – NSW-дегі соғыс аралық кезеңдегі классикалық стильдегі кеңейтілген...