Кіріспе
Кордоус бөгеті – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Кордоус ауданында орналасқан тарихи ескерткіш. Ол Маккартур және Иллаварра аймақтарын, Вуллондилли округін және Сидней қаласын сумен жабдықтайды. Бұл Жоғарғы Непеан су жүйесінің су жиналатын алабындағы төрт бөгеттің және тоғанның бірі. 1926 жылы Эрнест Маккартни де Бургтың қадағалауымен салынған бөгетті Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметінің Water NSW агенттігі меншіктейді. Ол 1999 жылдың 18 қарашасында Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының тарихи мұралар тізіліміне енгізілді.
Құрылымдық егжей-тегжейлілік
Мұра ретінде тіркелген Кордокс өзені арқылы салынған аркалық бөгеттің сол жақ тірегіндегі қабырғасы ашық қалған су төгіш арнасы бар. Бөгеттің биіктігі 191 фут (58 м), ұзындығы 1327 фут (404 м) және ол су қоймасын құрайды. Құрылысы 1918 жылы басталып, 1926 жылы 945 000 фунт стерлинг сомасында аяқталды.
Тарих
Жоғарғы Непеан схемасы 1880 жылы Ботаникалық батпақтар схемасы Сиднейдің сумен қамтамасыз ету қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткіліксіз екені анықталғаннан кейін басталды. Непеан жобасы Непеан өзеніне бөгет салудан және Катаракта, Кордо, Эвон және Непеан өзендерінің суын Проспект су қоймасына бағыттудан тұрады.
Жағдай
2009 жылдың 21 қаңтарына дейін бөгеттің жағдайы жақсы болды. Кордоу бөгетінің негізгі құрылымы жоғары деңгейде сақталған.
Өзгерістер мен күндері
1960 жылдары екі кірпіш коттедж салынды, бұл бұрынғы ағаш коттедждердің орнына салынған болуы мүмкін. 1988 жылы қабырғалар мен іргетастағы дренаж жүйесімен жаңартылды.
Қосымша ақпарат
Кордекс бөгеті үш аудандық кеңестің құрамында орналасқан: Воллондилли, Вингекарриби және Воллонгонг.
Мұра тізімі
2009 жылдың 21 қаңтарында Кордоус бөгеті Жоғарғы Непиан сумен жабдықтау схемасының дамуы аясында салынған төрт сумен жабдықтау бөгетінің екіншісі болды. Бұл Австралиядағы ең маңызды инженерлік құрылыстардың және қоғамдық инфрақұрылымның бір бөлігі болып табылады, және бүгінде NSW-нің барлық сумен жабдықтау бөгеттерінің арасында ең ұзын қабырғасына ие. Оның жобасын Австралияның сумен жабдықтау саласындағы жетекші инженерлерінің бірі Э. М. Де Бург басшылығымен Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Қоғамдық жұмыстар департаменті жасаған. Кордоус бөгетінің салынысы Сидней мен айналасындағы аймақтарды Жоғарғы Непиан схемасы арқылы сенімді сумен қамтамасыз ету процесіндегі маңызды қадам болды. Заманауи халықаралық стандарттармен салыстырғанда да, Кордоус үлкен бөгет болып саналды және сол кездегі маңызды инженерлік жетістік болды. Ол Сидней аймағы үшін маңызды су көзі ретінде өз рөлін жалғастыруда. Кордоус бөгеті – әдемі пропорцияланған және египеттік стильдегі сәулеттік ерекшеліктері бар құрылыс, ол монументалдығымен және көркем табиғи ортасымен үйлеседі. Кордоус бөгетіне жалпы алаңның құрамдас бөліктеріне жататын бірқатар қосымша құрылыстар кіреді, соның ішінде әртүрлі жылдарда салынған жұмысшы қызметкерлерінің тұрғын үйлері бар, олардың бірі бөгет салынысы кезінде салынған болуы мүмкін. Бұл тұрғын үй бөгеттің құрылысы мен жұмыс істеуіне жауапты инженерге тиесілі және кешкі Федерация стиліндегі бунгалоның көрнекті үлгісі болып табылады. Басқа тұрғын үйлер өз жасы мен түріне сай келеді. Кордоус бөгетіне жапсарласқан қоғамдық демалыс алаңдары мен бақтардағы мәдени ландшафт ресурстарына соғыс аралық кезеңдегі егістіктердің қалдықтары, орналасуы және егжей-тегжейлі элементтері, сондай-ақ кең бұталы жерлер кіреді. Ландшафт дизайнында, әсіресе пальмалар мен ағаш папоротниктерінің және таспен қапталған тіреу қабырғаларының қолданылуында, бөгеттің негізгі құрылыстарында көрінетін египеттік стильдік элементтерді жалғастыру ниеті байқалады. Кордоус бөгеті 1999 жылдың 18 қарашасында келесі талаптарға сәйкес келіп, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұра тізіміне енгізілді. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльстегі мәдени немесе табиғи тарихтың барысын немесе үлгісін көрсетуде маңызды. Кордоус бөгеті 1888 жылы Катаракта және Непиан туннельдері аяқталғаннан кейін Сиднейді сумен жабдықтаудың төртінші көзі ретінде дамыған Жоғарғы Непиан су жинағыш аймағында салынған. Жоғарғы Непиан бассейнінің сумен қамтамасыз ету әлеуеті 1903 және 1936 жылдар аралығында салынған төрт ірі бөгет арқылы толыққанды дамыды. Кордоус бөгеті осы бөгеттердің екіншісі болып табылады. Жоғарғы Непиан бассейні Сидней және Иллаварра аймақтарын сумен жабдықтауды жалғастыруда. Кордоус бөгеті ХХ ғасырдың бірінші жартысында Жаңа Оңтүстік Уэльсте салынған ірі сумен жабдықтау бөгеттерінің төртіншісі болды. Бөгеттің құрылысында қолданылған жобалау және технологиялар сол кездегі Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Қоғамдық жұмыстар департаментінің әдістерін көрсетеді. 1927 жылы Авон бөгеті аяқталғаннан кейін, Кордоус бассейнінен жиналған су Жаңа Оңтүстік Уэльстің ең үлкен қаласы Сиднейде тұрмыстық және өнеркәсіптік тұтыну үшін маңызды су көзіне айналды. Осы кезеңде Сиднейге су беру арқылы бөгет сумен жабдықтаудың қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, 1920-1930 жылдар аралығында Сиднейдің тұрғын үй, коммерциялық және өнеркәсіптік дамуына үлкен үлес қосты. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльс тарихындағы маңызды тұлғалармен немесе топтармен тығыз немесе ерекше байланысқа ие. Кордоус бөгетінің жобалау және құрылыс жұмыстарын Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Қоғамдық жұмыстар департаментінің Сумен жабдықтау және кәріз бөлімі жүзеге асырды. Бөгеттің құрылысына сол кездегі бөлімде жұмыс істеген бірқатар инженерлердің білімі мен тәжірибесі жұмсалды, соның ішінде Эрнест М. де Бург (бас инженер). Бөгеттің табысты аяқталуы және оны сумен жабдықтау бөгеті ретінде пайдаланудың жалғасуы – Қоғамдық жұмыстар департаментінің Федерация/Соғыс аралық дәуіріндегі инженерлерінің кәсіби қабілеттерінің тұрақты дәлелі. Жоғарғы демалыс алаңының айналасындағы жолды қоршаған эвкалипт ағаштары 1928 жылы бұрынғы Су басқармасының кеңес мүшелерімен отырғызылған. Ағаштар кеңес мүшелерінің естеліктерімен байланысты. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльсте эстетикалық ерекшеліктерді және/немесе жоғары деңгейдегі шығармашылық немесе техникалық жетістіктерді көрсетеді. Кордоус бөгетінің қабырғасы – әдемілік құндылықтарымен сіңген инженерлік құрылыс, ол Кордоус өзенінің аңғарында орналасқан ұзын қисық қабырға арқылы көрінеді. Өкілдік үйлердің, кіреберіс пилондарының және төменгі клапандық үйлердің египеттік стильдегі дизайны мен әрлеуі сол кездегі Қоғамдық жұмыстар департаментінің бас сәулетшісі Джордж МакКрей басқарған Үкіметтік сәулетшілер бөлімімен жүзеге асырылды. Сәулеттік егжей-тегжейлер сол кезде көптеген австралиялықтар әскери қызмет арқылы және танымал баспасөзде жарияланған археологиялық жаңалықтар арқылы бірінші рет көріп отырған Көне Шығыстың романтикалық нұсқасын бейнелейді. Бөгет Кордоус өзенінің аңғарында орналасқан. Бөгет қабырғасының жоғары жағындағы аймақ өзеннің кең жазықтығымен және аңғардың беткейлерімен шектеледі. Бөгет қабырғасының төменгі жағындағы аймақ өзеннің ағынымен уақыт өте келе қалыптасқан шатқалға қарай тіктеп төмендейтін беткейлермен сипатталады. Бұл топография су деңгейі жоғары болған кезде жоғарыдан және бөгет қабырғасынан қарағанда көрнекті көрініс тудырады. Бөгет салынысы кезінде бөгеттің тұрғын инженерін орналастыру үшін салынған бұрынғы тұрғын үй Қоғамдық жұмыстар департаментінің жоғары лауазымды қызметкерлеріне берілген жайлылықтың тамаша және сақталған үлгісі болып табылады. Бұл орын әлеуметтік, мәдени немесе рухани себептермен Жаңа Оңтүстік Уэльстегі нақты қоғамдық немесе мәдени топпен тығыз немесе ерекше байланысқа ие. Бөгет және оның аумағы Австралияның Ұлттық сенім қоры (NSW) Австралияның мәдени ортасының бір бөлігі болып табылатын, болашақ және қазіргі NSW қоғамы үшін эстетикалық, тарихи, сәулеттік, археологиялық, ғылыми және әлеуметтік маңызы бар орын деп мойындайды. Бөгет және оның аумағы NSW Мұралар кеңесімен Жаңа Оңтүстік Уэльс үшін оның тарихи, ғылыми, мәдени, әлеуметтік, археологиялық, табиғи және эстетикалық құндылықтарына байланысты маңызды орын ретінде танылған. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльстің мәдени немесе табиғи тарихын түсінуге көмектесетін ақпаратты табуға мүмкіндік береді. Бөгеттің циклоптық қаптамасы Соғыс аралық кезеңдегі гравитациялық бөгет құрылысының тамаша ерте үлгісі болып табылады. Оған инспекциялық галереялар, қысқарту буындары және негіздерді дренаждау жүйелері кіреді, олардың барлығы сол кездегі осы технологияның жетілген деңгейін көрсетеді. Бөгеттің тіреуіш қабырғаларына жапсарласқан террасалар мен платформалар бөгет құрылысында қолданылған жабдықтардың орналасқан жерін көрсетеді, әсіресе кабельдік жол мұнараларының және бетон араластыру орналымдарының орналасқан жерін. Жоғарғы демалыс алаңының платосы бөгет құрылысының бастапқы қалашығының орны болды және сол дәуірден жолдың негізі, құбырлар және дренаж желілері және теннис корты сақталған. Бөгеттің аумағында 1927 жылы бөгет ашылған кезде отырғызылған көптеген ағаштар сақталған. Бұл ағаштардың әртүрлілігі өткен бау шаруашылығы тәжірибелерінің жақсы жазбасын ұсынады. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльстің мәдени немесе табиғи тарихының ерекше, сирек немесе қауіпті аспектілеріне ие. Кордоус бөгетінің қабырғасы Жоғарғы Непиан бассейнінде салынған барлық бөгеттердің ең ұзыны болып табылады. Кордоус бөгеті NSW-дегі Соғыс аралық египеттік сәулеттік элементтерін қамтитын үш бөгеттің бірі болып табылады.