Чад прогрессивтік партиясының тарихы және саяси жолы
Chadian Progressive Party
Чад прогрессивтік партиясы (PPT) – Чадтағы алғашқы саяси партия. 1947 ж. құрылған, антиколониалдық, ұлтшыл идеологиясы бар, білімді интеллигенция қолдады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чадтың прогрессивті партиясы (ППП), өмір сүрген соңғы екі жылы Мәдени және әлеуметтік революция үшін ұлттық қозғалыс (ММКР) деп аталған, Чадтағы алғашқы африкалық саяси партиясы болды. Ол Африка демократиялық жиналысының (АДЖ) аймақтық бөлімшесі еді.
The Chadian Progressive Party (, PPT), known as the National Movement for the Cultural and Social Revolution (, MNRCS) for the last two years of its existence, was the first African political party in Chad. It was a regional branch of the African Democratic Rally (RDA).
Тарих
Партия 1947 жылғы ақпанда Габриэль Лизетт құрды, ол қарашада өткен сайлауда Франция Ұлттық Ассамблеясына сайланған болатын. Бастапқыда ол негізінен мұсылман емес зиялылардан қолдау тапты; саяси тұрғыдан алғанда, ол өзінің басты қарсыласы – мұсылмандық басымдықты Чад Демократиялық Одағынан (UDT) әлдеқайда радикалды және ұлтшыл болды. Бұл оның ұранында көрінді: "Мақтаға тоқ! Салықтарға тоқ! Басшыларға тоқ!" ("Plus de coton! Plus d’impôts! Plus de chefs!"). Бастапқыда UDT-ден әлдеқайда әлсіз болған Лизетт 1951 жылғы сайлауда Ұлттық Ассамблеядағы мандатын жоғалтты, онда екінші округтегі екі мандатты да UDT жеңіп алды. Алайда, 1956 жылғы сайлау реформалары сайлауға қатысатын азаматтардың санын кеңейтті және билік христиан және анимистік оңтүстікке көшуге мүмкіндік берді, онда PPT көптеген қолдаушыларына ие болды. 1956 жылғы Франция Ұлттық Ассамблеясының сайлауында PPT екінші округте ең көп дауыс жинады, нәтижесінде Лизетт қайтадан Ұлттық Ассамблеяға сайланды. Келесі жылы Аймақтық Ассамблея сайлауында PPT «Келісім» одағын құрды, оған Ауылдық және тәуелсіз шадиандар тобы, Кедергіге қарсы демократиялық және социалистік одақ, Радикалдар және Радикалды социалистер, сондай-ақ Чадтың тәуелсіз социалистік партиясы кірді. «Келісім» 65 орынның 57-сін жеңіп алды, ал PPT 32 орын иеленді. Нәтижесінде Лизетт Үкімет басшысы болды. PPT 1959 жылғы сайлауда да жеңіске жетіп, 84 орынның 57-сін алды. 1962 жылы жаңа Конституция Чадты бір партиялық мемлекет етіп жариялады, PPT жалғыз заңды партия ретінде танылды. Осының нәтижесінде партия 1962, 1963 және 1969 жылдарғы парламенттік сайлауларда Ұлттық Ассамблеяның барлық орындарын жеңіп алды, ал PPT жетекшісі Франсуа Томбалбай 1969 жылы қарсылығызсыз Президент болып қайта сайланды. Әйелдер партияның басында белсенді қатысқанмен, 1968 жылға қарай Калтума Нгуембанг Ұлттық Ассамблеядағы жалғыз әйел болып қалды. 1973 жылы партия «Мәдени және әлеуметтік революция үшін ұлттық қозғалыс» деп қайта аталды, бұл азамат соғысы кезінде Н'Гарта есімін қабылдаған Томбалбайға қолдау көрсету мақсатында жасалды. Алайда, екі жылдан кейін Томбалбай төңкерілді және 1975 жылғы сәуірде партияға тыйым салынды.
The party was founded in February 1947, by Gabriel Lisette, who had been elected to the French National Assembly in elections the previous November. At first it attracted support mainly from the country's non Muslim intellectuals; politically it was much more radical and nationalistic than its main rival, the Muslim dominated Chadian Democratic Union (UDT). This was revealed by its motto: "Enough with cotton! Enough with taxes! Enough with chiefs!" (Plus de coton! Plus d’impôts! Plus de chefs!). Originally much weaker than the UDT, Lisette lost his seat in the National Assembly in the 1951 elections, in which the two second college seats were both won by the UDT. However, the 1956 electoral reforms expanded the pool of eligible voters and saw power begin to pass to the Christian and Animist south where the PPT had most of its support. In the 1956 French National Assembly elections the PPT received the largest share of the vote in the second college, resulting in Lisette elected back to the National Assembly. In the Territorial Assembly elections the following year the PPT formed the Entente alliance with the Grouping of Rural and Independent Chadians, the Democratic and Socialist Union of the Resistance, Radicals and Radical Socialists and the Independent Socialist Party of Chad. The Entente won 57 of the 65 seats in the Assembly, with the PPT taking 32. As a result, Lisette became Head of Government. The PPT went on to win the 1959 elections, taking 57 of the 84 seats. In 1962 a new constitution made Chad a one party state, with the PPT as the sole legal party. As a result, the party won every seat in the National Assembly in the 1962, 1963 and 1969 parliamentary elections, whilst PPT leader François Tombalbaye was re elected President unopposed in 1969. Whilst women formed an early part of the political party, by 1968 Kalthouma Nguembang was the only woman in the National Assembly. In 1973 the party was renamed the "National Movement for the Cultural and Social Revolution" to consolidate support for Tombalbaye–who had changed his name to N'Garta–in the midst of a civil war. However, two years later Tombalbaye was overthrown in a coup and the party was banned in April 1975.
Ұлттық жиналысқа сайлау
Сайлау Партия басшысы Дауыстар% Орындықтар+/– Құрамы Нәтижесі1957Франсуа Томбалбай443,76283,4% 32 1-орын1959390,37768,7% 25 1-орын19621,124,214100% 28 1-орын19631,352,74999,9% 10 1-орын19691,580,593100% 26 1-орын