Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Оптикалық иллюзия
Optical illusion
Түс фи құбылысы – әр түрлі түстердегі нысандар арасында көзге көрінетін қозғалыс туындағанда, қозғалып жатқан нысанның түсі жолдың ортасында күрт өзгеретін құбылыс. Бұл психологтар Пол Колерс және Майкл фон Грюнау сипаттаған қабылдау иллюзиясы, онда бірқатар тұрақты суреттердің тізбегі арқылы қозғалыс сезімі туындайды. Түс фи құбылысы – фи құбылысының күрделірек түрі. Колерс пен фон Грюнау бастапқыда философ Нельсон Гудман қойған сұраққа жауап ретінде осы құбылысты зерттеді, ол түс өзгерісінің фи құбылысына қандай әсер ететінін білгісі келді. Классикалық түс фи құбылысы экспериментінде көрермен немесе аудитория экранға қарайды, онда тәжірибеші екі суретті бірінен соң бірі көрсетеді. Бірінші суретте кадрдың жоғарғы бөлігінде көк нүкте бейнеленген. Екінші суретте кадрдың төменгі бөлігінде қызыл нүкте бейнеленген. Суреттер жылдам, бірінен соң бірі көрсетілуі мүмкін, немесе әр кадрға бірнеше секунд уақыт берілуі мүмкін. Екі сурет те көрсетілгеннен кейін, тәжірибеші көрерменнен не көргенін сипаттауын сұрайды. Екі сурет арасындағы арақашықтық пен уақыттың белгілі бір комбинациясында көрермен екі нүкте арасындағы кеңістікте қозғалыс сезімін сезінеді. Бірінші нүкте қозғала бастайды, содан кейін "өзінің көрінетін жолының ортасында түсін күрт өзгертеді".
The color phi phenomenon is the fact that, when apparent motion is induced between objects with different colors, the color of the apparently moving object abruptly changes midway along the path. It is a perceptual illusion described by psychologists Paul Kolers and Michael von Grünau in which a disembodied perception of motion is produced by a succession of still images. The color phi phenomenon is a more complex variation of the phi phenomenon. Kolers and von Grünau originally investigated the phenomenon in response to a question posed by the philosopher Nelson Goodman, who asked what the effect of the color change would have on the phi phenomenon. The classic color phi phenomenon experiment involves a viewer or audience watching a screen, upon which the experimenter projects two images in succession. The first image depicts a blue dot at the top of the frame. The second image depicts a red dot on the bottom of the frame. The images may be shown quickly, in rapid succession, or each frame may be given several seconds of viewing time. Once both images have been projected, the experimenter asks the viewer or audience to describe what they saw. At certain combinations of spacing and timing of the two images, a viewer will report a sensation of motion in the space between the two dots. The first spot will begin to appear to be moving, and will then "change color abruptly in the middle of its illusory path".
Философиялық мәні
Түс фи құбылысының болуы қызықты философиялық мәселе тудырады. Олардан өз тәжірибелерін сипаттау сұралғанда, қатысушылар екінші нүкте көрсетілмес бұрын түстің күрт өзгеретінін хабарлайды. Дегенмен, екінші нүкте көрсетілмей тұрып түстің өзгеруін сезіну мүмкін емес. Философ Дэниел Деннет Картезиандық материализм деп аталатын философияға қарсы аргументтерінде түс фи құбылысын пайдаланады. Психобиолог Джон Стаддон Деннет пен Кинсбурн есептерімен салыстырғанда, түс фи құбылысын қарапайым "жаңа мінез-құлық" тұрғысынан түсіндіруге тырысады. Негізгі идея - бүйірлік тежелу сияқты белгілі процестердің нәтижесінде екі стимулмен туындаған ішкі жағдайлар бірдей болғандықтан, олар солай баяндалады. Балама ретінде, фи құбылысын Деннеттің аргументтеріне жүгінбестен де түсіндіруге болады.
The existence of the color phi phenomenon poses an interesting philosophical problem. When asked to describe their experience, subjects report seeing the abrupt color change before the second dot is presented. However, it is impossible for a subject to actually experience the color change before the second dot has been presented. Philosopher Daniel Dennett utilizes the color phi phenomenon in his argument against a philosophy known as Cartesian materialism. Psychobiologist John Staddon contrasts a simple "new behaviorism" interpretation of color phi with Dennett and Kinsbourne's account. The basic idea is that because of well known processes such as lateral inhibition, the internal states created by the two stimuli are identical, hence are so reported. Alternatively, phi can be explained without Dennett's argument.