Владимир Набоковтың «Просодия бойынша жазбалар» кітабындағы ұйқас ерекшеліктері
Notes on Prosody
В.Набоковтың «Просодия бойынша жазбалар» кітабы – ағылшын және орыс тілдеріндегі ямбтік өлеңдерді, сөз ұзындығының ритмге әсерін салыстырады. Әдеби талқыу тудырды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Владимир Набоковтың "Просодия туралы жазбалар" кітабы ағылшын және орыс тілдеріндегі иамбтық өлеңдердегі айырмашылықтарды салыстырып, екі тілдегі сөздердің салыстырмалы ұзындығының ырғаққа тигізетін әсерін көрсетеді. Набоков сонымен қатар иамбтық өлеңдегі буындық екпінмен өзара әрекеттесетін акцент үлгілерін анықтау тәсілін ұсынады. Бұл еңбек алғаш рет Александр Пушкиннің "Евгений Онегин" аудармасына қосымша ретінде, 2-қосымша болып жарық көрген, бірақ кейіннен жеке кітап түрінде басылып шықты. "Просодия туралы жазбалар" және Набоковтың "Евгений Онегин" аудармасы кең академиялық пікірталас тудырды.
The book Notes on Prosody by author Vladimir Nabokov compares differences in iambic verse in the English and Russian languages, and highlights the effect of relative word length in the two languages on rhythm. Nabokov also proposes an approach for scanning patterns of accent which interact with syllabic stress in iambic verse. Originally Appendix 2 to his Commentary accompanying his translation of Aleksandr Pushkin's Eugene Onegin, Notes on Prosody was released separately in book form. Notes on Prosody and Nabokov's translation of Eugene Onegin sparked considerable academic debate.
Белидің ықпалы
Набоков көбінесе Андрей Белыйдың "Орыс төрт буынды ямб сипаттамасы" ("Опыт характеристики русского четырехстопного ямба") атты мақаласында баяндалған жүйеге ереді. Бұл мақала "Символизм" (Символизм) жинағында (Мәскеу, 1910) жарияланған.
Nabokov in large part follows the system described by Andrei Bely in his paper "Description of the Russian iambic tetrameter" ("Опыт характеристики русского четырехстопного ямба") published in the collection of essays Symbolism (Символизм) (Moscow, 1910).
Орыс және ағылшын тілдеріндегі өлеңдер арасындағы айырмашылықтар
Орыс және ағылшын өлеңдері арасындағы ең басты айырмашылықтың себебі – ағылшын тілінде көптеген бір буынды есімдер, етістіктер мен сын есімдер кездеседі, ал орыс тіліндегі сөздер көбінесе көп буынды болады және бір ғана өзгермейтін екпінге ие. Ағылшын тілінде баса буын мен баса буынсыздың кезектесуінен туатын ямбикалық ырғақ өте табиғи, ал орыс тілінде көптеген баса буынсыз буындар қатарынан табиғи түрде кездесуі мүмкін.
The primary source of the differences between Russian and English verse is that English has many one syllable nouns, verbs, and adjectives, where Russian words typically have many syllables, and carry only a single invariable stress. The iambic rhythm of alternating accented and unaccented syllables is relatively natural in English, whereas in Russian speech many unaccented syllables may quite naturally occur in sequence.
Ресейлік иамбикалық тетраметрлер
Скудты сызықтар скудсыз сызықтардан гөрі әлдеқайда көп кездеседі. Скудтар көбінесе сызықтан сызыққа байланысқан үлгілер құрайды, көбінесе жиырма немесе одан да көп сызықтар тізбегімен. Скудсыз сызықтар екі немесе үш сызықтан аспайтын тізбектерде сирек кездеседі. Скудтар көбінесе ұзын сөздердің басылмаған буындарымен байланысты болады; дуплекс тіктеп тұрулар дерлік жоқ. Ұйқастар скудталмайды (яғни соңғы табанда скуд болмайды). 3-ші буынға дейінгі скудтар ең көп таралған. Сызық басына қарай акценттік салмақ түседі. Әйелдік ұйқастар еркектік ұйқастармен бірдей жиілікте кездеседі. Қатаң айтқанда, ешқандай жойылмаулар болмайды.
Scudded lines are much more common than scudless lines. Scuds often form linked patterns from line to line, often in sequences of twenty or more lines. Sequences of scudless lines rarely occur in sequences longer than two or three lines. Scuds are frequently associated with the unaccented syllables of long words; there are almost no duplex tilts. Rhymes are not scudded (that is, there is no scud in the final foot). Scuds in foot 3 are by far the most common. The line is weighted accentually towards its beginning. Feminine rhymes are as frequent as masculine ones. There are strictly speaking no elisions of any kind.