Кіріспе

Александриндік – байланысты метрикалық құрылымдары бар әртүрлі өлең жолдарына қолданылатын атау, олардың көпшілігі классикалық француз александринінен туындаған. Жолдың атауы 1170 жылғы Орта ғасырлық француз "Роман д'Александре" поэмасында қолданылған, бірақ ол бірнеше онжылдық бұрын "Le Pèlerinage de Charlemagne" шығармасында да қолданылған. Көптеген александриндердің негізін құрайтыны – әрқайсысы алты буыннан тұратын екі гемистих (жартылай жол), олар кесурамен (метриялық үзіліс немесе сөздің бөлінуі, бұл күшті синтаксистік үзіліс ретінде көрінуі де, көрінбеуі де мүмкін) бөлінеді:

o o o o o o | o o o o o o

o=кәз келген буын; |=кесура

Дегенмен, ешбір дәстүр осылай қарапайым қалмайды. Әрқайсысы қосымша шектеулерді (мысалы, белгілі бір буындарға міндетті түрде басымды немесе басымсызды ету) және мүмкіндіктерді (мысалы, бір немесе екі гемистихтің соңында рұқсат етілген немесе қажетті қосымша буын) қолданады. Сондықтан, бір дәстүрде дұрыс метрикалық болып табылатын жол, екіншісінде метрикалық болмауы мүмкін. Александриндік қабылданған жерлерде ол көбінесе сол тілдің немесе мәдениеттің батырлық өлең түрі ретінде қызмет етеді, ағылшын тілі бұл ереженің ерекше жағдайы болып табылады.

Терминнің қолданылу аясы

"Александрин" термині әртүрлі қатаңдықпен қолданылуы мүмкін. Пёре француздық 6+6 құрылымды сылбырлы өлең ғана, тікелей айтқанда, александрин екенін ұсынады. Премингер және авторлар тобы кең ауқымға рұқсат береді: "Тікелей айтқанда, "александрин" термині француздық силлабикалық өлшемдерге қатысты, және ол басқа өлшемдік жүйелерге тек қана олар да өз принциптері ретінде силлабизмді қолданса, фразалық акценттеуді енгізсе немесе француз тіліндегідей медиалдық кесікті қатаң сақтаса ғана қолданылуы тиіс". Еуропа тілдері әдебиеттеріндегі қолданыс одан да кеңірек, сылбырлы, акценттік-сылбырлы және (сөзсіз) екеуінің арасында беймәлім жағдайда орналасқан жолдарды қамтиды; 12, 13 немесе тіпті 14 буынды жолдар; міндетті, басым және қосымша кесіктер бар жолдар.

Нидерланд тілі

XVI ғасырдың ортасында ақын Ян ван дер Нот француз үлгісінде буындық голланд александриндерін енгізді, бірақ бірнеше онжылдықтар ішінде голланд александриндері үшінші буыннан кейін кесурасы бар қатаң ямбикалық гексаметрлерге айналды. Голландиядан буындық және екпінді александрин басқа континенттік әдебиеттерге тарады.

Неміс тілі

Сол сияқты, 17 ғасырдың басында Германияда Георг Рудольф Векхерлин француз үлгісіндегі еркін ырғақты александринді қолдады; ал Мартин Опиц заманауи голланд үлгісін ұстана отырып, қатаң акценттік буындық иамбты александринді жақтады – және неміс ақындары Опицтің соңынан ерді. Александрин (қатаң иамбтық, тұрақты медиалдық кесімімен) неміс бароккосының басым ұзын жолына айналды.

Қазіргі заманғы сілтемелер

Астерикс пен Клеопатра комиксінде автор Госкини александриялықтар туралы әзіл енгізді: друид Панорамикс ("Гетафикс" ағылшын тіліндегі аудармада) өзінің александриялық (египеттік) досымен кездескенде, соңғысы "Мен, құрметті досым, сені көруге өте қуаныштымын!" деп айқайлайды. Сонда Панорамикс "Бұл – александриялық өлең!" ("Ол – александриялық!") деп байқайды. Бұл әзіл театрлық қойылымдарда да естіледі. Ағылшын тіліндегі аудармасында бұл "Жақын досым, Гетафикс, сенің жақсы болғаныңды күтемін" деп берілген, ал жауабы "Александриялық" болады.