Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұзақ повесть ақындық өлең, көбінесе қалыпты емес және батырлық ерліктерді баяндайды.
Lengthy narrative poem, ordinarily detailing extraordinary and heroic deeds
Эпикалық өлең, немесе жай ғана эпос – құдайлармен немесе басқа да күшті күштермен араласып, кейінгі ұрпақтары үшін әлемді жаратып, ерекше тұлғалардың ерекше істері туралы ұзақ повесть ақындық өлең.
An epic poem, or simply an epic, is a lengthy narrative poem typically about the extraordinary deeds of extraordinary characters who, in dealings with gods or other superhuman forces, gave shape to the mortal universe for their descendants.
Шолу
Жазудың пайда болуына дейін туған, Гомер сияқты алғашқы эпостарды бардтар құрастырған. Олар күрделі риторикалық және метрикалық схемаларды қолданып, дәстүрде сақталған эпосты жаттап алып, өнер көрсетулерінде оған қосымшалар енгізген. Вергилий, Родосский Аполлоний, Данте, Камоэс және Мильтон сияқты кейінгі жазушылар Гомердің стилін және тақырыбын қабылдап, бейімдеді, бірақ тек жазушыларға ғана қол жетімді құралдарды пайдаланды. Ең ежелгі танылған эпос – Гильгамеш эпосы (б.з.д. 2500–1300 ж.), ол Жаңа Шумер империясы кезінде ежелгі Шумерде жазылған. Бұл өлең Урук патшасы Гилгамештің ерліктерін баяндайды. Гилгамеш тарихи тұлға ретінде танылғанымен, эпоста бейнеленгенде ол көбінесе аңыз немесе мифтік кейіпкер болып табылады. Ежелгі заманнан сақталған ең ұзын жазба эпос – ежелгі Үндістанның "Махабхарата" (б.з.д. 3 ғасыр – 3 ғасыр), ол 100 000 шлокадан (немесе 200 000-нан астам тармақтан) және ұзақ прозалық бөлімдерден тұрады. Сөйтіп, шамамен 1,8 миллион сөзден тұрады, бұл "Шахнамеден" екі есе, "Рамаянадан" төрт есе және "Илиада" мен "Одиссеядан" бірге алғанда он есе ұзын. Эпикалық поэзияның танымал мысалдары: шумерлік Гильгамеш эпосы, ежелгі Үндістанның "Махабхарата" және "Рамаяна" (санскрит тілінде), "Силаппатикарам" және "Манимекалай" (тамиль тілінде), парсы "Шахнаме", ежелгі грек "Одиссеясы" мен "Илиадасы", Вергилийдің "Энеидасы", көне ағылшын "Беовульф", Дантенің "Құдайлық комедиясы", фин "Калеваласы", неміс "Нибелунглинд", француз "Ролан әні", испандық "Cantar de mio Cid", португалдық "Осиада", армян "Даредевилдері Сассуннан", Джон Милтонның "Жоғалған жұмақ", "Моңғолдардың құпия тарихы", қырғыз "Манасы" және Малидің "Сандиатасы". Қазіргі заманның эпикалық өлеңдеріне Дерек Уолкоттың "Омерос", Мирча Картарескудың "Левант" және Адам Мицкевичтің "Пан Тадеуш" жатады. Уильям Карлос Уильямстың 1946 жылдан 1958 жылға дейін бес томдық сериямен жарық көрген "Патэрсон" өлеңі, бір жағынан, Езра Паундтың тағы бір заманауи эпосы – "Кантосқа" ұқсас.
Originating before the invention of writing, primary epics, such as those of Homer, were composed by bards who used complex rhetorical and metrical schemes by which they could memorize the epic as received in tradition and add to the epic in their performances. Later writers like Virgil, Apollonius of Rhodes, Dante, Camões, and Milton adopted and adapted Homer's style and subject matter, but used devices available only to those who write. The oldest epic recognized is the Epic of Gilgamesh (c. 2500–1300 BCE), which was recorded in ancient Sumer during the Neo Sumerian Empire. The poem details the exploits of Gilgamesh, the king of Uruk. Although recognized as a historical figure, Gilgamesh, as represented in the epic, is a largely legendary or mythical figure. The longest written epic from antiquity is the ancient Indian Mahabharata (c. 3rd century BC–3rd century AD), which consists of 100,000 ślokas or over 200,000 verse lines (each shloka is a couplet), as well as long prose passages, so that at ~1.8 million words it is roughly twice the length of Shahnameh, four times the length of the Rāmāyaṇa, and roughly ten times the length of the Iliad and the Odyssey combined. Famous examples of epic poetry include the Sumerian Epic of Gilgamesh, the ancient Indian Mahabharata and Rāmāyaṇa in Sanskrit and Silappatikaram and Manimekalai in Tamil, the Persian Shahnameh, the Ancient Greek Odyssey and Iliad, Virgil's Aeneid, the Old English Beowulf, Dante's Divine Comedy, the Finnish Kalevala, the German Nibelungenlied, the French Song of Roland, the Spanish Cantar de mio Cid, the Portuguese Os Lusíadas, the Armenian Daredevils of Sassoun, John Milton's Paradise Lost, The Secret History of the Mongols, the Kyrgyz Manas, and the Malian Sundiata. Epic poems of the modern era include Derek Walcott's Omeros, Mircea Cărtărescu's The Levant and Adam Mickiewicz's Pan Tadeusz. Paterson by William Carlos Williams, published in five volumes from 1946 to 1958, was inspired in part by another modern epic, The Cantos by Ezra Pound.
Ауызша эпостар
Алғашқы эпостар әдебиетке дейінгі қоғамдардың және ауызша тарих пен поэзия дәстүрлерінің туындылары болды. Ауызша дәстүр мәдениетті тарату және жеткізу үшін жазбалармен бірге қолданылды. Осы дәстүрлерде поэзия тек ауызша жолмен, тыңдаушыларға және орындаушыдан орындаушыға беріледі. 20 ғасырдың басында Милман Перри мен Альберт Лорд Балқандағы қолданыстағы ауызша эпостық дәстүрлерді зерттеу арқылы осы өлеңдерді құрастыру үшін қолданылған паратактикалық модельді көрсетті. Олар ауызша эпостардың әдетте тең мәртебелі, қызықты және маңызды қысқа эпизодтардан тұратынын анықтады. Бұл жатқа айтуды жеңілдетеді, себебі ақын әр эпизодты еске түсіріп, толыққан эпизодтарды өнер көрсетімі кезінде бүкіл эпосты қайта құру үшін пайдаланады. Парри мен Лорд сондай-ақ Гомер эпостарының жазба түріне айналған нұсқаларының ең сенімді көзі – ауызша орындалыстан алынған диктант екенін айтады. Милман Перри мен Альберт Лордтың пікірінше, батыс әдебиетінің ең көне туындылары – Гомер эпостары негізінен ауызша поэзия түрінде жазылған. Осы туындылар батыс әдебиетіндегі эпикалық жанрдың негізін қалады. Батыс әдебиетінің дерлік барлық эпостары (Вергилийдің "Энеидасы" мен Дантенің "Құдайлық комедиясы" сияқты) осы өлеңдер бастаған дәстүрді жалғастыратынын өзіндік ерекшелік ретінде көрсетеді.
The first epics were products of preliterate societies and oral history poetic traditions. Oral tradition was used alongside written scriptures to communicate and facilitate the spread of culture. In these traditions, poetry is transmitted to the audience and from performer to performer by purely oral means. Early 20th century study of living oral epic traditions in the Balkans by Milman Parry and Albert Lord demonstrated the paratactic model used for composing these poems. What they demonstrated was that oral epics tend to be constructed in short episodes, each of equal status, interest and importance. This facilitates memorization, as the poet is recalling each episode in turn and using the completed episodes to recreate the entire epic as he performs it. Parry and Lord also contend that the most likely source for written texts of the epics of Homer was dictation from an oral performance. Milman Parry and Albert Lord have argued that the Homeric epics, the earliest works of Western literature, were fundamentally an oral poetic form. These works form the basis of the epic genre in Western literature. Nearly all of Western epic (including Virgil's Aeneid and Dante's Divine Comedy) self consciously presents itself as a continuation of the tradition begun by these poems.