Өлең және өлең жүйесі
-
12 Буынды Өлең Өрнегі
Александрин – 12 буынды өлең өрнегі. Француз поэзиясынан бастау алған, екі жарым буыннан тұрады. Құрылымы, ережелері әртүрлі.
-
Алты бунақты өлең өрнегі
Грек және латын поэзиясында қолданылатын алты буыннан тұратын дактильді гекзаметр өлең ырғағы туралы мақала. Дактиль, спондей туралы ақпарат.
-
Батырлық дастандар тарихы
Эпикалық өлең – қаһармандық ерліктер, құдайлармен қарым-қатынас туралы ұзақ дастан. "Гилгамеш" дастаны – ежелгі әдебиеттің ең көне үлгісі.
-
Еркін өлең стилінің ерекшеліктері
Ақырын өлең стилі: еркін өлең – метр, ұйқас немесе музыкалық үлгісі жоқ ашық форма. Табиғи тілдің ырғағын сақтайды, ресми құрылымға бағынбаушылық.
-
Жақсы жұп өлең: ағылшын поэзиясының дәстүрлі түрі
Героик дистих: ағылшын поэзиясының дәстүрлі түрі, ямбилік пентаметрдегі ұйқастырылған жыр жолдары. Чосер, Драйден, Поуп еңбегі. SEO үшін оптимизацияланған.
-
Он бір буынды өлең жолы
11 буынды өлең жолдары: анықтама, түрлері (классикалық, ортағасырлық, заманауи), ұсынылуы, мысалдар. Қазақ тілінде түсіндіру.
-
Өлең жолдарының негізгі ритмикалық құрылымы
Өлеңдегі ырғақтық құрылым – метр немесе өлең өлшемі. Дәстүрлі өлең түрлері нақты метрді немесе метрлер жиынтығын талап етеді. Просодия туралы біліңіз.
-
Ода: Лирикалық өлең түрі мен құрылысы
Өлең түрі: Ода – ежегі грек поэзиясынан бастау алатын мақтау өлеңі. Құрылымы, мазмұны, түрлері (строфа, антистрофа, эпод) туралы біліңіз.
-
Әдебиет түрі: Поэзияның мәні мен тарихы
Өлең – әдебиет түрі, тілдің эстетикалық, ырғақты ерекшеліктерін қолданып, мағына жасайды. Тарихы бай, әртүрлі мәдениетте өркендеген.
-
Ұйқас: Тілдегі дыбыстық қайталаулар
Ұйқас – өлеңде немесе әндерде сөздердің соңғы буындарының ұқсас дыбысталуы. Ұйқас түрлері, этимологиясы және қолданысы туралы біліңіз.
-
Сонет: Тарихы мен қалыптасуы
Сонет – 14 тармақты өлең түрі. Сицилияда пайда болған, қатаң ұйқас схемасымен ерекшеленеді. Тарихы, мағынасы мен дамуы туралы біліңіз.
-
Вилланель: XIX тармақты поэзия түрі
Вилланель – 19 талғақтан тұратын поэзия түрі: бес үштік, сосын төрттік. Қайталанатын ұйқастар мен тақырыптар. Француз поэзиясының ерекше формасы.
-
Үш тармақты өлең туралы
Үш жолдан тұратын өлең – терцет түрлері: хайку, ұйқасты үштіктер, қоршалған терцет, және Данте өлеңдеріндегі терцина. Өлең өнерінен хабардар болыңыз!
-
Проза: Тілдің жазба және ауызша формасы
Проза – бұл тілдің табиғи ағынымен жазылған әдеби стиль. Академиялық жазу, философия, тарих, журналистика және көркем әдебиетте қолданылады.
-
Строфа: поэзияның құрылымдық бөлімі
Жыр құрылымындағы строфа – ежегі грек поэзиясының бөлігі, өлеңдердегі ұйқас топтары. Мағынасы, тарихы және қолданылуы туралы біліңіз.
-
Пішіндес өлең өнері
Нақты поэзия: өлең жолдары бейне түрінде ұйымдастырылады. Визуалды эффект мағынаны күшейтеді, тақырыпты көрнекілейді. Тарихы тереңде жатыр.
-
Өлеңді талдау: форма, мазмұн және құрылысы
Қазақстанда поэзия талдау: өлеңнің формасы, мазмұны, құрылымы мен тарихын зерттеу. Түсінікті арттырып, бағалауға көмектеседі. Өлеңді түсінуге арналған нұсқаулық!
-
Іамб өрнегі және поэзиядағы қолданысы
Іамб – поэзияда қолданылатын ұйқас бірлігі. Грек тілінен келген, әуенділік пен ырғақты анықтайды. Трохейден айырмасы, соңғы буынды басады.
-
Амфибрахий: Ұйқас өрнегінің бір түрі
Амфибрахий – латын, грек өлеңдеріндегі буын. Ортасы ұзын, екі жағы қысқа. Ағылшын поэзиясында сирек қолданылады, көбінесе әзіл, балалар өлеңдерінде.
-
Өлең жолындағы негізгі ритм бірлігі
Қазақ поэзиясындағы ұғым: өлең жолының негізгі ритм бірлігі – табақ. Түрлері, ұзындығы, мағынасы, латын және грек тілдеріндегі сәйкестігі туралы ақпарат.
-
Өлең мен музыкадағы үзіліс немесе тоқсырау
Жырдағы немесе музыкадағы кездіру (caesura) – өлең жолындағы үзіліс, фразаның аяқталуы. Түрлері, қолданылуы туралы біліңіз.
-
Әдебиетте аллитерация және өлең формасы
Аллитерация – латын поэзиясындағы маңызды стильдік тәсіл. Ежелгі герман тілдеріндегі поэзияда, сондай-ақ қазақ поэзиясында да кездеседі.
-
Кіріспе сөздер немесе музыкада алғашқы ноталар
Анакрузис: поэзия мен музыкадағы кіріспе. Ұсыныс, ритм, өлең жолдарындағы алғашқы буын. «Қабылан» өлеңінен мысал. SEO үшін маңызды сөздер.
-
Оттава рима: тарихы, қолданылуы және поэзиядағы орны
Итальяндық өлең формасы – оттава рима: ABABABCC ұйқас схемасы, мағынасы, тарихы. Батырлық поэзияда қолданылады, қазақ тіліндегі анықтамасы.
-
ABABBCC ұйқас схемасы және поэзиядағы орны
Ағылшын поэзиясында жиі қолданылатын «Rhyme Royal» өлең түрі туралы ақпарат. ABABBCC ұйқас схемасы, 7 тармақтан тұрады. Шәукір Чосермен танысыңыз!
-
Баллада поэзиясының формасы
Балад – ортағасырлық француз поэзиясының әдемі түрі. 3 шумақтан, қайталанатын ұйқастан тұрады. Музыкамен үйлесімді, өлең өнерінің ерекше үлгісі.
-
Құдайлық кітаптардағы поэзияның ерекшеліктері
Еврей Библиясындағы поэзия: Салима, әндер, қарапайым өлеңдер. Ежелгі еврейлердің поэзиялық шығармалары, аудармадағы ерекшеліктері мен түсіндірмелері.
-
Буын санына негізделген өлең түрі
Сілтемелі өлең – әр жолдағы буын саны шектеулі поэзия түрі. Еуропа тілдерінде кең таралған, дыбыс екпіні екінші деңгейде. Буындық өлең туралы біліңіз!
-
Терца рима: өлең құрылымы және тарихы
Тержа рима: өлең құрылысы, үш тармақты қаралы жиектер (терцеттер) мен өрілген ұйқас схемасы (aba bcb cdc). Данте Алигьери жасаған, қиын поэзия түрі.
-
Повестік өлең: Тарихты баяндайтын поэзия түрі
Поэзияның баяндау түрі: өлеңмен айтылатын әңгімелер, кейіпкерлер дауысы, ұзақ не қысқа, рифмасыз да болуы мүмкін. Эпос, балладалар кіреді.
-
Уэльс ақындарының өлең түрі – Энглин
Уэльс ақындарының ежелгі өлең түрі – энглин. Буын санау, ұйқас, жарым ұйқас пен кіріктірілген дыбысталу үлгілерінен тұрады. Тарихы латын поэзиясына дейін жетеді.
-
Классикалық риторика, поэзия және театр теориясының сәйкестік принципі
Көне сөз өнері, поэзия және театр теориясындағы «декорум» ұғымы – стильдің тақырыпқа сай келуі. Аристотель мен Гораций бұл қағиданы маңызды деп атады.
-
Исландия дастандары: Рима поэзиясының формасы
Исландия эпикалық поэзиясы – рима. Рима – ұйқасты, аллитерациялық өлеңдер, төрт тармақтан тұрады. Ұзын жырлар жинағы да рима деп аталады.
-
Қос дактиль өлең түрінің ерекшеліктері
Двойной дактиль – поэтикалық форма, 1951 ж. пайда болған. Қатаң құрылымы, ұйқасы, әзіл-қалжыңға толы, жазуы қиын. Дактильдік өлең туралы біліңіз!
-
Венба өлеңінің ұстанымдары мен ережелері
Венпа – ежелгі тамил поэзиясының классикалық түрі. Өлеңдер 2-12 тармақтан тұрады, өлең өлшемі әртүрлі жанрларда қолданылады.
-
Латвия халық музыкасы: Дайна дәстүрі
Латвия дайындары – халық музыкасы мен поэзиясы. Литва дайындарымен ұқсас, бірақ еуропалық әсерге ие. Ағылшын тіліне аударма қолға алынуда. Троихалық өлшем басым.
-
Уэльс ақындарының ән поэзиясы
Уэльс ақынының өлең түрі – авдл: қатаң ұйқас (cynghanedd) пен ұзақ өлеңдер. Ежелгі авдлдар, бүгінгі Eisteddfod сайысының маңызды бөлігі.
-
Уелс поэзиясындағы дыбыстық үйлесім: «cynghanedd» өнері
Уэлс ақынындағы «cynghanedd» – ұйқас, әдемі дыбысталу өнері. Бұл өнер ежелден келе жатса да, бүгінгі күнге дейін қолданылады. Уэлс поэзиясы, Hopkins, Thomas.
-
Өлеңмен жазылған драма: Тарихы мен қазіргі трендтері
Verse drama – өлеңмен жазылған драма түрі. Еуропа және басқа мәдениеттердегі тарихы, қасиеттері, Шекспир, Гете, Расин сияқты авторлар туралы ақпарат.
-
Буын салмағы: Тіл біліміндегі ұғым
Сіл білімінде буын салмағы – дыбыстық құрамның ұзындығы мен санына қарай буынның үлгісі. Грек, санскрит, латын тілдерінде өлең өрнегіне маңызды.
-
Қаңқалардың ырғақтық өлшемі
Өлең өрнегін анықтау – сканирование. Классикалық поэзияда әріптер ұзындығы, ағылшын поэзиясында екпін деңгейіне қарай жасалады. Өлеңнің ритмін талдау.
-
Триолет: Француз ақындық өнерінің ежелгі үлгісі
Триолет – 8 талғақтан тұратын өлең түрі. ABaAabAB ұйқас схемасы, қайталама жолдар. Француз және ағылшын поэзиясында кең таралған. Өлең өнерінен хабардар болыңыз!
-
Поэзия тілінің эволюциясы мен ерекшеліктері
Қазақ поэзия тілі: поэзиядағы тіл, сөздер мен метафоралар. Уордсуорт романтизмде поэзия мен қара тілдің айырмасын жоққа шығарды. Модернистер бұрынғы көзқарасты сынға алды.
-
Толкинның «Шаңбаздық» поэмасы: Ұлыбританиялық журналдан «Сақиналар Иесіне» дейін
Ж.Р.Р.Толкинның «Errantry» өлеңі: 1933 ж. жарияланған, «Том Бомбадилдың оқиғалары» жинағына енген. Дональд Суонн музыкалады. Өлеңнің өзгеше үлгісі бар.
-
Бес буынды ямбтік өлең жолы
Иамбтық пентаметр: ағылшын поэзиясындағы бес бунақты ұйқас өрнегі. Ұйқастың ритмі, бунақтар мен стресс туралы біліңіз.
-
Паратаксис: Әдеби тәсіл және стилистикалық ерекшеліктері
Паратаксис – әдеби тәсіл, қысқа, қарапайым сөйлемдерді байланыссыз немеңгергенде қолданылады. Суреттерді қатар қою арқылы мән беруге көмектеседі. 📚✒️
-
Жалпы өлшем: Ырыздық өлшенулер мен үлгілер
Жақсы өлшем (Common Metre) – өлең құрылымы, 8-6-8-6 буыннан тұрады. Гимндерде, балладаларда қолданылады. "Amazing Grace" сияқты әндерге тән.
-
Ауыз әдебиетін жазу тәсілдері: Этнопоэтика
Этнопоэтика – ауыз әдебиетін поэзия түрінде жазу әдісі. Ырымдарды, мәдени контексті сақтап, өнерпаздардың ерекшелігін көрсетеді. Rothenberg терминін енгізген.
-
Батырлық өлең түрі мен өлшемі
Батырлық өлең – эпикалық поэзияның өрнегі, көне грек және латын тілдеріндегі метрлер. Дақтыльді гекзаметр, сатурн және олардың тарихы туралы біліңіз.
-
Онқайырлы өлең өнері: Десима туралы
Десима – испандық поэзия түрі, 10 тармақты құрайды. Философия, дін, сатира тақырыптарын қамтиды. Өлең өнерінде тартыс тудыруға арналған.
-
Петрарка сонетінің құрылымы мен өрнегі
Петрарка сонеті: итальяндық ақынның өлең құрылымы, октава (ABBAABBA) және сестеттен тұрады. Қазақстанда ақындық өнер, поэзия туралы білуге асығыңыз ба?
-
Грек және латын поэзиясының әсем өлең үлгісі – Асклепиад
Асклепиад өлең өрнегі: грек және латын поэзиясында қолданылатын ұзын, қысқа буын тіркесімі. Ұлы және Кіші Асклепиад түрлері туралы біліңіз.
-
Уэльс ән өнері: Дастүрлі ән салу және ақындар шеберлігі
Уэльс музыка дәстүріндегі Cerdd Dant – күймен сайысқан ән өнері. Еisteddfodau сайысында өнер көрсетіледі, өлеңдерге үлкен мән беріледі.
-
Мәтіндердегі жолдарды санау тәжірибесі
Тексттердегі жолдарды санау – стихометрия. Ежелгі гректер мен римдіктер кітаптарды жолдармен өлшеген. 19 ғасырда қайта жаңғырды.
-
Трибрах: Ұсыныс, мағынасы және тарихы
Трибрах – поэзияда қолданылатын үш буыннан тұратын ырғақтық өлшем. Грек, латын және ағылшын өлеңдеріндегі маңызы, мысалдары туралы біліңіз.
-
Сицилиялық октава: тарихы мен ерекшеліктері
Сицилиялық октава: итальян поэзиясындағы 8 тарықтан тұратын өлең түрі. 11 буынды, ABABABAB ұйқас схемасымен ерекшеленеді. Ағылшын поэзиясында иамбтық пентаметр қолданылады.
-
Итальян поэзиясы: тарихы мен ерекшеліктері
Итальян поэзиясы: 13 ғасырда пайда болған, еуропалық әдебиетке әсер еткен итальяндық өлең өнері. Ұйқас, өлшемдері, ерекшеліктері туралы біліңіз.
-
Стивен Фрайдың поэзия өнеріне арналған нұсқаулығы
Стивен Фрайдың «Жақсы танылмаған өлең» кітабы – өлең жазу өнері, ұйқас, ырғақ, поэзия түрлері туралы. Жаңа және классикалық өлеңдермен танысыңыз!
-
Өлеңмен жазылған роман түрі
Өлең-роман: поэзиямен жазылған көркем әңгімелер. Көп кейіпкер, әртүрлі дауыстар, диалогтар мен суреттемелер. Қазақстандағы әдебиет туралы біліңіз!
-
13 ғасырдағы ағылшын тіл білімі мен грамматикасының маманы Джеффри Винсоф
Жоффруа Венсоф (13 ғ.), ортағасырлық грамматик, поэзия өнерін (ars poetica) үйреткен. Риторика мен грамматиканы біріктірген, үлгі алуға бағытталған.
-
Күшті және әлсіз жіктелулер мен поэзиядағы әлсіз буынның орны
Поэзиядағы ән байламындағы әлсіз буын жайлы мақала. Грек және латын тілдеріндегі дыбыс белгілері, ұяңдық ережелері, поэзиялық өлшемдер талданды.
-
Қаңтарық өлең өлшемі
Қазақ поэзиясы: Ямбик триметр – тақырыбы, ұзын/қысқа буын үлгісі, грек және латын поэзиясындағы қолданысы. 📜📚
-
Ретрорикалық параллелизм: мағыналық үйлесім мен тілдік тепе-теңдік
Ретрорикалық тәсіл: параллелизм – мәнді жақын сөздерді тізбектеп, нақты үлгі құру. Әдебиетте, поэзияда, халық сөздерінде жиі қолданылады.
-
Акценттік-сылабы өлең өнері: Тарихы мен қазіргі жағдайы
Акценттік-слогтық өлең – әсерлі өлеңнің бір түрі, өлең жолдарындағы буын мен әсер санын қатаң белгілейді. Англия поэзиясында кең таралған.
-
14 Буынды өлең өрнегі
14 буынды өлең жолдары: ағылшын поэзиясындағы маңызды өлшем. Ямбилік гептаметр, сонеттер, және Полтер өлшемі туралы біліңіз.
-
Өлең жолындағы екпінді және екпінсіз буындар
Өлең өлшемдеріндегі екпінді және екпінсіз буын түрлері: арсис пен тезис ұғымдары, музыкадағы және поэзиядағы рөлі. Ритм мен өлшем негіздері.
-
Владимир Набоковтың «Просодия бойынша жазбалар» кітабындағы ұйқас ерекшеліктері
В.Набоковтың «Просодия бойынша жазбалар» кітабы – ағылшын және орыс тілдеріндегі ямбтік өлеңдерді, сөз ұзындығының ритмге әсерін салыстырады. Әдеби талқыу тудырды.
-
Ауыз әдебиеті: поэзияның сөздік формасы
Ауыз әдебиеті: жазбасыз жасалған поэзия түрі. Мәдениеттерде әнмен байланысы, Африкада барабанмен орындалуы мүмкін. Халық поэзиясы туралы біліңіз!
-
Multisyllabic rhymes
-
History of poetry