Кіріспе

Ит тұқымы

Кешхонд (Keeshond, көпше түрі Keeshonden) – күміс және қара түсті, жұмсақ, екі қабатты түкпен жабылған орташа өлшемді ит. Оның құйрығы иілген және мойнында жаға бар. Оның ең жақын туыстары – неміс шпицтері, мысалы Гроссшпиц (ірі шпиц), Миттельшпиц (орта шпиц), Кляйншпиц (кішкентай шпиц), Цвергшпиц (карлик шпиц) немесе Померандық шпиц. Кешхонд бұрын Голландия баржа иті деп белгілі болған, себебі ол Голландияның каналдары мен өзендерінде жүретін баржаларда жиі кездесетін. Кешхонд Франция революциясына дейінгі жылдары Нидерландтағы патриоттар фракциясының символы болды. 19 ғасырдың соңында бұл тұқым Англияда Нидерланд пен Германиядан әкелінген иттерден өрбітілді. 1930 жылы Кешхонд алғаш рет Америка Кеннел клубында тіркелді.

Сыртқы келбеті

Шпиц тұқымдас иттер тобының мүшесі, American Kennel Club (AKC) стандартында Кишондтың бойы және Fédération Cynologique Internationale (FCI) стандартында салмағы ±. Олар мықты денелі, шпицке тән сыртқы түріне ие. Қарапайым да, әсем де емес, басы үшбұрышты, тұмсығы орташа ұзындықта, анық тоқтаусы бар, құлақтары кішкентай, үшкір, бет-әлпеті айқын. Құйрығы тығыз оралған және профиль бойынша иттің денесінен ажыратуға болмайтындай етіп алып жүруі керек.

Жамылғы

Көптеген шпиц тұқымдас иттер сияқты, Кишондтың да тығыз қос қабатты түгі бар, мойнында қалың, қалың жүні болады. Әдетте, осы тұқымның еркектерінің мойнындағы жүні әйелдерге қарағанда қалыңдау және айқынрақ болады. Денесі қалың, қалың астыңғы түгінен жақсы көрінетін, ұзын, түзу, қатаң түкпен жабылуы керек. Аяқтарындағы түк тегіс және қысқа болуы керек, бірақ алдыңғы аяқтарында қауырсын, ал артқы аяқтарында "шарвары" болуы мүмкін. Құйрығындағы түк көп болуы керек, әсем қауырсын құрады. Басы, тұмсығы, бас сүйегі және құлақтары тегіс, жұмсақ, қысқа түкпен жабылуы керек, ал құлақтары жұмсақ, барқыттай болуы керек. Түгі арқасынан екіге бөлінбеуі тиіс. Түк күтімі үшін оны үнемі жуып тұру қажет. Кишонд әдетте еркектерде жылына бір рет, ал әйелдерде жылына екі рет түлеуге түседі. Осы кезде түгі тым көп түсіп, қорғаныш түктері арқасына жатып қалады. Жаңа астыңғы түк өсуі үшін "түлеу" процесі әдетте екі аптаға созылады. Кишондты ешқашан қырқып алмау керек, себебі оның астыңғы түгі ыстыққа да, суыққа да қарсы табиғи қорғаныш болып табылады. Түгін жақсы күйде ұстау ыстық және суық ауа райында тиімді жылу сақтауға мүмкіндік береді.

Түсі

Түсі сұр және қараның қоспасынан, сондай-ақ ақтан тұруы керек. Төменгі қабаты өте ашық сұр немесе қаймақ түсті болуы тиіс (қоңыр емес). Сыртқы қабатының түктері ұшы қара, қара ұштардың ұзындығы түстің ерекше көлеңкесін құрайды. Түсі ашықтан қараға дейін өзгерсе де, сұр түстен елеулі ауытқуға жол жоқ. Құйрықтың өршілген бөлігі өте ашық сұр, ал құйрықтың ұшы қара болуы керек. Аяқтары мен табандары қаймақ түсті болуы тиіс. Құлақтары өте қара, дерлік қара болуы керек. Иық сызығындағы белгілер (ашық сұр) анық көрінуі керек. Жұмсақ жүні мен "шарварының" түсі әдетте денеден ашық болуы керек. "Көздік" және көлеңкелер, кейін сипатталатындай, осы тұқымға тән және белгілі бір деңгейде болуы міндетті. Көзге түсетін ақ дақтар болмауы керек. Американдық Кеннел Клубы стандартына сәйкес, аяқтары мен табандары қаймақ түсті болуы керек; толығымен қара немесе ақ табандар – ауыр кемшілік. Алдыңғы аяқтың жартысынан астыңғы бөлігіндегі қара белгілер (сызуды қоспағанда) кемшілікке жатады. Тағы бір маңызды белгі – "көздік", ол әр көздің сыртқы бұрышынан әр құлақтың төменгі бұрышына дейін созылатын жұқа қара сызық, ол қасқа сияқты белгілермен бірге тұқымның ерекше көркі үшін қажет. Барлық белгілер анық, бүлінген немесе үзілген болмауы керек. "Көздіктің" жоқтығы – ауыр кемшілік. Көздері қара қоңыр, бадам пішіндес, қара көз шеңберімен. Құлақтары кішкентай, қараңғы, үшбұрышты және тік болуы керек.

Тендерлік

Кишхендер өте ойыншыл, жылдам реакциялы және күшті секіру қабілетіне ие. Олар ойлы, иесін қуантуға құштар және өте тез үйренеді, сондықтан иелері үйретпеген нәрселерді де оңай қабылдайды. Дегенмен, кишхендер өте жақсы икемділік пен бағынуға үйретіледі. Шындығында, осы ақылды, мықты итті дұрыс тәрбиелесе, соқыр адамдарға жол көрсетуші ит ретінде табысты оқытуға болады; олардың кіші ғана бойы болмағанда, олар осы рөлде одан да кеңінен қолданылуы мүмкін еді. Олар балаларды жақсы көреді және тамаша отбасылық иттер, мүмкіндігінше иелеріне жақын болуды қалайды. Олар көбінесе басқа иттермен де жақсы тіл табысады және аулада қуанышпен ойнайды. Кишхендер өте сезімтал және көңілді, сондықтан оларды көбінесе жұбатушы иттер ретінде пайдаланады. Ең қызығы, 11 қыркүйек шабуылынан кейін Тиква атты кем дегенде бір кишхен, құтқарушыларға көмектесу үшін "Нольдік аймаққа" барған. Бұл тұқым иесіне ерекше жабысуға бейім, көптеген басқа тұқымдардан гөрі көбірек. Егер иесі үйде болмаса немесе жабық есік артындағы басқа бөлмеде болса, олар иесінің қайта оралуын күтіп отырады, тіпті жанында басқа адамдар болса да. Көптеген кишхендерді "иесінің көлеңкесі" немесе "липучка" деп атайды. Олар дауысты, ерекше қағайғанымен танымал. Ғасырлар бойы кишхендер Нидерланд пен Орталық Еуропаның каналдарындағы баржаларда күзетші ит ретінде өте танымал болған. Бұл қасиет бүгінге дейін сақталған, олар ешқандай жаңа келгендер туралы иелерін ескертетін сақ иттер. Дауысты және еңкейгенімен, кишхендер қонақтарға агрессивті емес. Олар әдетте отбасы мүшелері қабылдаған жағдайда қонақтарды жылы қарсы алады. Өкінішке орай, дұрыс бағытталмаса, қағайлау мәселе тудыруы мүмкін. Аулада ұсталып, иелерімен бірге болуға рұқсат етілмеген кишхендер бақытсыз болады және көбінесе мазасыздық тудырады.

Оқыту

Кішхонд жұмыс істеуге және бағынуға өте қабілетті. Кішхонд Стэнли Кореннің "Иттердің ақылы" кітабында 18-ші орында тұр, олардың жұмысқа және бағынуға қабілеті өте жоғары. Осы қабілет Кішхондты иесі итке дұрыс білім беруге дайын болса, тамаша таңдауға айналдырады, бірақ сонымен қатар қосымша жауапкершілікті де білдіреді. Кішхондтардың мінезі жылы болғанымен, тәжірибесіз жаттықтырушы үшін олармен жұмыс істеу қиын. Тұрақтылық пен әділдік қажет; және көптеген иттерге құрылымдалған орта қажет болса да, Кішхонд үшін бұл ерекше маңызды. Көптеген тәуелсіз шпиц тұқымдары сияқты, Кішхондтар қатаң немесе күш қолданылатын жаттығу әдістеріне жақсы жауап бермейді. Кішхондтардың көптеген мінез-құлқының проблемалары осы ақылды иттердің көңілдесуден туындаған өздігінен ойлап тапқан іс-әрекеттерінен (көбінесе зиянды, мысалы, қазу және шайнау) туындайды. Олардың бақытты болуы үшін иелерімен күнделікті байланыста болуы және көп қозғалыс жасауы керек. Кішхондтар үйдің ішінде немесе аулада жалғыз бақытты өмір сүрмейді. Кішхондтар ұяң болуы мүмкін. Оларды иелері мен отбасы мүшелеріне құрметпен қарауға, бірақ қорқытуға үйрету маңызды. Кішхондтар жағынуға тырысады, сондықтан ит қалағандай жылдам бағынбаса, қатаң жазалаудың қажеті жоқ. Олар иелерімен уақыт өткізуді және назар аударуды жақсы көреді.

Денсаулық

Кишондар әдетте өте сау тұқым. Туа біткен денсаулық мәселелері жиі кездеспесе де, кейде кишондарда жамбас дисплазиясы, тоқпанды буынның шығуы (трик-буын), эпилепсия, Кушинг ауруы, қант диабеті, бастапқы гиперпаратиреоз және гипотиреоз сияқты жағдайлар кездесуі мүмкін. Фон Виллебранд ауруы кишондарда белгілі, бірақ өте сирек. Бастапқы гиперпаратиреозды (немесе PHPT) тудыратын генді анықтауға арналған дәл тест жақында Корнелл университетінде әзірленді. Кез келген тұқым сияқты, күштік сатып алғанда, екі ата-анасының да мұрагерлік проблемалардан бос екеніне көз жеткізу маңызды. Тест нәтижелерін өсірушіден және тікелей "Жануарларға арналған ортопедиялық қорынан" алуға болады. Ұлыбритания Кеннел клубының сауалнамасында кишондардың орташа өмір сүру ұзақтығы 12 жыл 2 айды құрады; 4-тен 1-і 14-15 жасқа жетіп қартайып қайтыс болды.

Тарих

Кишхонд 18 ғасырдағы голланд патриоты Корнелис (Кис) де Гизелердің (қазіргі голланд тілінде 'Gijzelaar' деп жазылады) құрметіне аталған. Ол Оранж үйіне қарсы көтерілістің жетекшісі болды. Иттер көтерілісшілердің символына айналды, ал Оранж үйі билікке оралғанда, бұл тұқым дерлік жоғалып кетті. "Keeshond" сөзі екі бөліктен тұрады: "Kees" – Корнелиус (де Гизелер) есімінің лақап аты, ал "hond" – голланд тілінде "ит" деген сөз. Нидерландыда "keeshond" термині барлық неміс шпицтерін қамтиды, олардың ішінде ойыншық немесе карлик (померан) түрінен бастап Вольфшпицке (Кишхонд) дейін. Неміс шпицтерінің арасындағы жалғыз айырмашылық – түсі мен мөлшері. Тұқымның шығу тегі туралы пікірталас бар; көптеген ағылшын тіліндегі сілтемелер біздің Кишхондтың Нидерландыда пайда болғанын көрсетеді. Алайда, FCI мәліметтері бойынша, тұқым Германиядағы неміс шпицтерінің отбасының бір бөлігі болып табылады, және Померания (ойыншық немесе карлик неміс шпиці) мен американдық эскимо итімен (кішкентай немесе стандартты неміс шпиці) бірге Германияда шыққан. "Wolfspitz" стандартының алғашқы нұсқасы 1880 жылы Берлинде өткен иттер көрмесінде жарияланды. Неміс шпицтері клубы 1899 жылы құрылды. 1901 жылы неміс стандарты жаңарып, бүгінгі таңда белгілі "көк түстегі күміс сұр" түске ие болды. 19 ғасырдың соңында "Артық салмақты Померания", ақ неміс шпиці және, мүмкін, стандартты неміс шпиці Британдық Кеннел клубында көрсетілді. 1915 жылы "Артық салмақты Померания" Британдық Кеннел клубында танылмай қалды. 1920 жылдары баронша ван Харденброк тұқымға қызығушылық танытып, оны қайта дамытуға кірісті. Голланд Кишхонд клубы 1924 жылы құрылды. 1925 жылы миссис Уингфилд Дигби Голланд баржалық иттер клубын құрды, ол 1926 жылы Британдық Кеннел клубына қабылданды, сонда тұқым мен клубтың атауы Кишхонд деп өзгертілді. Карл Хиндерер 1922 жылы Германияда құрған Schloss Adelsburg Kennel-ін 1923 жылы Америкаға әкелді. Оның Германия чемпионы Вольфшпиці 1926 жылы оның ізінен екі-екіден келді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін он жыл өтпеген кезде Германия Англия мен Америкада жақсы қаралмады; және Вольфшпиц/Кишхонд AKC-де танылған жоқ. Сондықтан Хиндерер АҚШ-та туған әрбір күшікті Германиядағы клубында тіркеуге мәжбүр болды. Осыған қарамастан, ол Мэриленд КК-ге қосылып, жергілікті көрмелерге қатысты. Хиндерер AKC-ге, оның ішінде Нью-Йорк штаб-пәтеріне, тұқымды насирдеу үшін үнемі хат жазды. 1930 жылы Германияға бара жатқанда Нью-Йорк арқылы өтіп бара жатқанда, Хиндерер AKC кеңсесіне барып, өзінің Германия чемпионы "Вахтерді" AKC президенті доктор Демондқа ұсынды, ол дереу танылу процесін бастауға келісті, бірақ тұқымның атын Кишхондқа өзгерту және Германиядан барлық қажетті деректерді әкелу сияқты шарттар қойды. Хиндерер сондай-ақ неміс стандартын AKC үшін ағылшын тіліне аударды. 1930 жылы Кишхонд AKC тіркеуіне қабылданды. FCI-нің қарсылығына қарамастан, Кишхондты жеке тұқым ретінде қабылдаудан бас тартты, өйткені Вольфшпиц пен Кишхондты бірдей деп есептеді. 1997 жылы неміс шпиц клубы стандартын жаңартты, соның арқасында Америкада және басқа ағылшын тілді елдерде танымал кішкентай Кишхондты да қосуға мүмкіндік болды. Бұл гендік қорды кеңейтіп, тұңғыш рет халықаралық стандартты біріктірді. Бүгінде көптеген буын бойы үй иті ретінде өсіріліп, Кишхонд отбасының сүйікті мүшесіне айналады. Тарихы мен достық мінезінің арқасында Кишхондты кейде "Күлкілі голланд" деп атайды.