Кіріспе

Асемикалық жазу – сөзсіз, ашық семантикалық жазу нысаны. Асемикалық сөздің мағынасы "нақты семантикалық мазмұны жоқ" немесе "мағынаның ең кішкентай бірлігі жоқ" дегенді білдіреді. Асемикалық жазудың белгілі бір ерекшелігі болмайды, мағыналық кеңістік қалады, оны оқырман толтырып, түсіндіруге тиіс. Бұл, абстрактілі өнер туындысынан мағына табуға ұқсас. Асемикалық жазу абстрактілі өнер дәстүрлерінен өзгешелігі – асемикалық автордың қимыл-қозғалыс шектеуін пайдалануы және сызықтар мен белгілер сияқты жазудың физикалық ерекшеліктерін сақтауы. Асемикалық жазу – мәтін мен бейнені біртұтас ететін гибридтік өнер түрі, содан кейін оны субъективті түсіндіруге еркін жібереді. Оны сөздік мағынаны шығару үшін жазудың орнына еркін жазумен немесе өзі үшін жазумен салыстыруға болады. Асемикалық туындылардың ашық табиғаты тілдік түсінік арқылы мағынаның пайда болуына мүмкіндік береді; асемикалық мәтін оқырманның ана тіліне қарамастан бірдей түсінілуі мүмкін. Бір символиканың бірнеше мағынасы болуы – асемикалық туындының тағы бір мүмкіндігі, яғни асемикалық жазу полисемантикалық болуы мүмкін немесе мүлдем мағынасыз, шексіз мағыналы болуы мүмкін, немесе оның мағынасы уақыт өте келе өзгеріп отыруы мүмкін. Асемикалық туындылар оқырманға асемикалық мәтінді қалай аударуды және зерттеуді шешуге мүмкіндік береді; осы тұрғыдан алғанда, оқырман асемикалық туындының бірлескен авторына айналады. 1997 жылы визуалды ақындар Тим Гейз және Джим Лефтвич асемикалық сөзді алғаш рет өздерінің квази каллиграфиялық жазу қимылдарына қолданды. Содан кейін оларды онлайн және баспа түрінде поэзия журналдарына тарата бастады. Авторлар жазудың сөзсіз және әріпсіз формаларын, сондай-ақ мәтіндік асемияны шығармашылық мүмкіндік ретінде және қасақана практика ретінде зерттеді. 1990 жылдардың соңынан бері асемикалық жазу – әлемдік әдебиеттік/көркемдік қозғалысқа айналды. Ол әсіресе XXI ғасырдың басында қарқынды дамыды, бірақ қазіргі асемикалық қозғалыстың іс-әрекеттерінен бұрын, әсіресе абстрактілі каллиграфия, сөзсіз жазу және оқылмайтын жазу туралы ұзақ және күрделі тарих бар екені ескеріледі. Джим Лефтвич жақында асемикалық туындының асемикалық жағдайына жету мүмкін емес мақсат екенін және мағынасыз өнер/әдебиеттік туынды жасау мүмкін емес екенін мәлімдеді. Ол "пансемия" терминін де қолдана бастады. Ол сондай-ақ (2020 жылы) былай түсіндірді: "Пансемия" термині менің ойымда "асемия" терминін алмастырмады (немесе "пансемия" "асемикалық" терминін алмастырмады); ол маған асемикалық жазудың теориясы мен практикасын түсінуді кеңейтуге көмектесті". Трэвис Джеппсен сияқты басқалар асемикалық терминді қиын деп тапты, себебі "ол мағынасы жоқ жазуды білдіреді".

Стильдер

Асемикалық жазу көптеген түрлі формаларда кездеседі. Ол көбінесе қалам немесе қылқаламмен жасалады, бірақ құмда таяқпен қолмен салынғаннан бастап, фотосурет арқылы тіркелген нәрселерге дейін, сондай-ақ кенеп, қағаз, компьютерлік кескіндер мен анимациялар да осы санатқа жатады. Асемикалық жазудың мәні – ол дәстүрлі түрде «оқылмайтын» болғанымен, оқырманның көзіне әдемі әсер етеді. Әртүрлі асемикалық жазуларға пиктограммалар мен идеограммалар жатады, олардың мағыналары кейде пішіндері арқылы білдіріледі, бірақ ол жазуға ұқсас, бірақ сөздерден қашып, абстрактілі экспрессионизмнің сызықтарынан да құралуы мүмкін. Асемикалық жазу кейде дәстүрлі жазу практикасының тұжырымы немесе көлеңкесі болып табылады. Жазуды шағылыстыратын, бірақ дәстүрлі жазу жүйесі ретінде толыққанды қалыптаспаған асемикалық жазу, оқырманды оқу мен көру арасындағы күйде ұстауға тырысады. Асемикалық жазуда сөздік мағына болмаса да, нақты мәтіндік мағынасы болуы мүмкін. Форматы мен құрылымы арқылы асемикалық жазу белгілі бір құжат түрін ұсынып, осы арқылы мағына бере алады. Бұл өнер түрі әлі де жазу болып табылады, көбінесе каллиграфиялық формада, және оның түсінікті болуы оқырманның жазу жүйелері туралы біліміне және түсінігіне байланысты. Асемикалық жазуға әсер ететін нәрселер – оқылмайтын, ойлап табылган немесе алғашқы жазулар (үңгірдегі суреттер, сызбалар, балалардың суреттері және т.б.). Бірақ бұл әрекетті әдебиетке дейінгі өрнектің еліктеуі деп қараудың орнына, асемикалық жазуды жазудың жаһандық постсауаттық стилі деп санауға болады, ол шабыт алу үшін шығармашылықтың барлық түрлерін пайдаланады. Асемикалық жазуға басқа да ықпал ететін факторлар – ғылыми фантастикадағы шетел тілдері, көркем тілдер, белгілер, шешілмеген жазулар және граффити. Асемикалық жазуды қолданудың мақсаты – ой-қиялды және шығармашылық идеяларды ынталандыру, сөзсіз коммуникация, медитация, әдемі әзілдер жасау, жазушының қабілетін дамыту, жеке өмірге қатысты мәселелерді сақтау және жалпы авторлық өзін-өзі тану.

Жалған жазу жүйелері

Жалған жазу жүйелері – жасанды түрде құрастырылған әліпбилер немесе жазулар, олар (кейде жалған құжаттар контекстінде) нанымдылық деңгейін жеткізу үшін қолданылады. Мұндай мысалдарға комикстерде, анимациялық мультфильмдерде және графикалық романдағы (мысалы, Алан Мурдың "The League of Extraordinary Gentlemen" және "Валериан мен Лорелин" серияларындағы) шетелдіктердің диалогтарын жатқызуға болады. Луиджи Серафинидің 1981 жылғы "Codex Seraphinianus" кітабындағы жазудың ешқандай құпия мағынасы жоқ екені автордың өзі растады. Войнич қолжазбасында әлішешіртелмеген жазу жүйесі қолданылған, оны кейбіреулер әдейі жасалған алдау деп санайды.