Кіріспе

Жаңа Зеландия сот жүйесінің басшысы

Жаңа Зеландияның бас судьясы – Жаңа Зеландия сот жүйесінің басшысы болып табылады және Жаңа Зеландияның Жоғарғы сотына төрағалық етеді. Жаңа Зеландияның бас судьясы сонымен қатар Токелаудың бас судьясы болып табылады. 2004 жылы Жоғарғы Сот құрылғанға дейін бас судья Жаңа Зеландияның Жоғарғы сотының төрешісі болды, және Жаңа Зеландияның апелляциялық сотының мүшесі де болды. Бұл лауазым 2016 жылғы «Жоғары соттар туралы» заңмен белгіленген, онда бас судья «барлық басқа судьялардан жоғары» деп сипатталған. Бас судья – Жоғарғы Сот судьялары арасындағы бірінші тең. Олар сондай-ақ, егер генерал-губернатор тағайындалмаса немесе тағайындалған адам өкілдік міндеттерін орындай алмаса, оның орнына қызмет етеді. Генерал-губернатордың орнында қызмет еткен кезде бас судья «Үкімет әкімшісі» деп аталады. Бас судьяны премьер-министрдің ресми кеңесі бойынша генерал-губернатор тағайындайды. Қазіргі бас судья – Әміре Хелен Винкельман, ол 2019 жылдың 14 наурызында 70 жасқа толып, міндетті зейнеткерлікке шыққан Әміре Сиан Элиас орнына тағайындалды.

Тарих

1841 жылдан 1957 жылға дейін бас судья Жаңа Зеландия сот жүйесіндегі ең жоғары дәрежелі тұлға болып саналды және ескі Жоғарғы Сотта (қазіргі Жаңа Зеландияның Жоғарғы Соты) қызмет етті. 1957 жылға дейін Жоғарғы Соттың барлық судьялары Апелляциялық соттың құрамында жұмыс істеді. 1957 жылы тұрақты Апелляциялық сот құрылды, оның жұмысын президент басқарды. Бас судьяның қызметі қазіргі Жоғарғы Сот төрағасының рөліне жақын болды, ол Жоғарғы Соттың жұмысын ұйымдастыруға жауапты (жоғары сот төрешілерінің басым бөлігін қамтиды), бірақ Жаңа Зеландиядағы жоғары сатыдағы апелляциялық сотқа (Апелляциялық сотқа) басшылық етпейді. Бұл 2004 жылы Лордтар кеңесінің Сот комитетіне шағымдану құқығы жойылғанда және оның орнына Жаңа Зеландияның Жоғарғы Соты соңғы инстанция ретінде белгіленгенде өзгерді. Жаңа Жоғарғы Сот құрылған кезде бас судья осы соттың төрағасы болды.

Бас судьялардың тізімі

Жоқ. Сурет Бас судья Лауазымға кірген күніҚызметтен кеткен күні1Ар-намыс. Сэр Уильям Мартин5 ақпан 184112 маусым 18572Ар-намыс. Сэр Джордж Арнейк. 185818753Ар-намыс. Сэр Джеймс Прендергаст GCMG1 сәуір 187525 мамыр 18994Ар-намыс. Сэр Роберт Стоут GCMG25 мамыр 189931 қаңтар 19265Ар-намыс. Сэр Чарльз Скерретт KCMG KC1 ақпан 192613 ақпан 19296Ар-намыс. Сэр Майкл Майерс GCMG KC3 мамыр 19297 тамыз 19467Ар-намыс. Сэр Хамфри О'Лири KCMG KC12 тамыз 194616 қазан 19538Ар-намыс. Сэр Харольд Барроуклоу KCMG CB DSO MC ED 17 қараша 195317 қаңтар 19669Ар-намыс. Сэр Ричард Уайлд GBE KCMG QC18 қаңтар 1966қаңтар 197810Ар-намыс. Сэр Рональд Дэвисон GBE CMG QC3 ақпан 19784 ақпан 198911Ар-намыс. Сэр Томас Айхелбаум GBE QC 6 ақпан 198916 мамыр 199912Ар-намыс. Сиан Элиас GNZM PC QC17 мамыр 199913 наурыз 201913Ар-намыс. Хелен Винкельманн GNZM14 наурыз 2019қазіргі уақытқа дейін