Кіріспе

Пелорус класы крейсері

HMS Pegasus – 1893 жылы Спенсер бағдарламасы бойынша Корольдік теңіз күштері үшін тапсырылған 11 қорғалған крейсердің бірі болды. Алдыңғы «The» класы негізінде салынған. Крейсерлерге әртүрлі қазандықтар орнатылды, олардың көпшілігі толыққанды қанағаттандырмады, және 1914 жылға қарай төрт кеме қызметтен шығарылды. Олардың барлығы 1904 жылы жарамсыз деп танылды, бірақ кешірім алды және 1915 жылы бұзуға ұсынылғанша қызметте болды.

Тарих

"Пегасус" кемесі 1898 жылы аяқталды, ал 1899 жылы Американың оңтүстік-шығыс жағалауында орналастырылды. 1901 жылдың 21 мамырында Чатэмде командир Эдмунд Хайд Смит тарапынан Жерорта теңізі станциясында қызмет ету үшін тапсырылды. 1902 жылдың маусым айында ол Гибралтарда тәж кигізу тойында болды, ал сол жылдың қыркүйек айында Науплиа маңында бірлескен маневрлер үшін станцияның басқа кемелерімен бірге Эгей теңізін аралады. Кейіннен Австралия, Қытай және соңында Африкаға жіберілді, 1906 жылы Жақсы үміт мүйісі станциясында қызмет етті. 1908 жылы "Пегасус" Антипода аралдарында 60 күн бойы құлап қалған француздық "Президент Феликс Форе" баросының экипажын құтқарып алды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Пегасус Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған қарсаңында Кейп станциясының құрамында болды. Германиямен соғыс болу ықтималдығы артқан сайын, Кейп станциясының командирі, контр-адмирал Герберт Кинг Холл, Дар-эс-Саламда орналасқан неміс жеңіл крейсері SMS Кенигсбергтің қауіп-қатеріне тойтарыс беру үшін кемелерін жөнелтті. 1914 жылғы 31 шілдеде Пегасус Дар-эс-Саламнан келіп шығып бара жатқан Кенигсбергті байқады, бірақ одан жылдам неміс крейсерін қадағалай алмады. Кинг Холл Кенигсберг Пегасустан басым екенін түсінді және Пегасустың крейсермен бірлесіп жұмыс істеуін, ал оның бас штаб кемесі Кейп маңындағы сауда жолдарын қорғау үшін дербес жұмыс істеуін жоспарлады. Бірақ 12 тамызда Адмиралтейство Астраеяға Кеп маңындағы Гьяцинтке қосылып, әскерлерді тасымалдау конвойларын сүйемелдеуге бұйрық берді, соның салдарынан Пегасус Занзибарда қолдаусыз қалды. 23 тамызда Пегасус неміс Шығыс Африкасындағы Багамойо портына барды, мақсаты – порт соғысқа қатыспау үшін бітім туралы келісім жасау. Осыған дейін Дар-эс-Салам және Танга билігімен де ұқсас келісімдер жасалған еді.

Суға бату

1914 жылы 18 қыркүйекте «Пегас» Занзибар портына қозғалтқыштарын жөндеу үшін оралды. 20 қыркүйек күні таңертең «Кёнигсберг» «Пегасқа» күтпеген шабуыл жасады. «Пегас» қозғалтқыштары жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін тоқтатылды, ал қарсыласынан қашықтығы мен қару-жарағы кем болғандықтан, сегіз минут ішінде жауынгерлік қабілетін жоғалтты, ал капитан – Командир Инглес – одан әрі қантөгістен аулақ болу үшін капитуляция туын көтерді. Ол жауынгерлік қимыл кезінде берілген Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің соңғы кемесі болды. Кеме сол күні батып, 31 адам қаза тауып, 55-і жараланды. «Гаскон» госпитальдық кемесі мен «Клан Макрей» шотланд кемесі аман қалғандарға көмекке келді. «Пегас» кемесі кейіннен «Кёнигсберг» паналаған Руфиджи өзенін блокадалауға көмектесті. Сегіз зеңбіректің алтауы құтқарылды, ал екеуі «Пегги III» және «Пегги IV» деп аталды, олар 1916 жылға дейін құрлықтағы науқанда қолданылды. Бұл зеңбіректер 1915 жылы «Кёнигсбергтен» құтқарылған зеңбіректерге қарсы әрекетке кірісті, бұл кезде оларды подполковник Г. Орде Браун басқарды. Қалған төртеуінің екеуі Занзибарда қалды, біреуі «Винифред» көліктік кемесіне орнатылды, ал соңғысы Момбасада орнатылды, ол бүгінге дейін Форт-Иисус мұражайының сыртында сақталған. Шайқаста қаза тапқан 24 британдық теңізші Занзибардағы теңізшілер зиратының бір бөлігіндегі жаппай қабірге қойылды. Қалған 14 адам қалалық зиратта жерленген, бірақ 1971 жылы Дар-эс-Саламдағы соғыс зиратына қайта жерленді. Кеменің қалдықтары 1955 жылы 500 фунт стерлингке сатылып, металл тескілеріне жіберілді, бірақ теңіз түбінде әлі де көп қалдықтар бар.