Кіріспе

Барч (Bartsch немесе Draustadt; Барч:) – Венгрияның Сомоги округіндегі шекаралық қала және Барч ауданының орталығы. Елді мекеннің оңтүстік шекарасын Драва өзені құрайды.

География

Хорватия шекарасында және Драва өзенінің жанында орналасқан қала Дунай-Драва ұлттық паркімен қоршалған. Бұл Баркс ауданының әкімшілік орталығы.

Тарих

Баркс алғаш рет 1389 және 1417 жылдар аралығында ресми құжаттарда Сегешд иелігінің бөлігі ретінде тіңкерілген. Оның қамалы 1460 жылы алғаш рет айтылған, ол сол кезде Янош пен Иштван Баконьиге тиесілі болған. 1467 жылы Марцали әулеті елді мекеннің иесі болды. Баркс қамалы 1472 жылы Гергели Хорват де Гайдың қолында болды. Иштван Баконьей 1480 жылы қайтыс болды және мұрагер қалдырмады, сондықтан оның иелігі Трансильванияның провосты және корольдік канцлер, сондай-ақ Орбан Нагилуцсей қазынашысы мен Петердің бауырлары Балазз бен Янош Нагилуцсейге корольдік сыйлық ретінде берілді. 1489 жылы Егер епископы Орбан Наглюцсей (Орбан Дочи) оған ие болды. Батори әулетінің өкілдері Барксті 1495 жылы патшадан алды. 1550 жылғы салық тізімінде оның иесі Андраш Батори деп көрсетілген. Түрік шапқыншылығынан кейін Венгрия Корольдігі бұл аймақтың толық бақылауын жоғалтты. Осман Портасының салық тізімі 1565 және 1566 жылдар аралығында 46 үйді тізімдеген. Ол 1598 және 1599 жылдар аралығында Ференц Надасдидің қолында болды. Паннонхалма аббаттығының ондық тізімі 1660 жылы Szent György қамалының билігіндегі елді мекенді атады. 1664 жылдың қысында Миклош Зриний әскері қамалға жақындады. Түрік сарбаздары жеңіліске ұшыраудан қорқып, қаланы тастап кетті. Зриньи оны өртеп жіберді. 1677 жылы Калокса архиепископиясы Георгий Сеченьи Леопольд I-ден Барксті алды. 1715 және 1733 жылдар аралығында Сеченьи әулеті оның иесі болды және 1835 жылы ол Ердочоконяның билігіне бағынды. 1720 жылы ауылдың жартысы венгрлерді, жартысы хорваттарды құрады. Сондай-ақ босниялықтар мен шокшылар да болды. 1720 жылы Барксте келесі хорваттар тұрды: Иван Персикс, Петрус Трифанович, Стефан Оделикс, Матия Перикс, Марцин Босринь, Георг Яленовец, Степ. Остарсиц, Мато Паво, Витус Коккан, Якоб Симонсиц, Йохан. Гаглас, Михал. Ярчок, Матия Сокол. 1728 жылдан кейін Козариц, Калинович, Мариц, Кукорич жаңа хорват отбасылары қоныстанды. 1730 жылдары ауылда 21 хорват және 14 венгр отбасы тұрды. 1961 жылға дейін Баркке басқа венгр және хорват отбасылары келді. Хорваттардың ішінде Тардинац, Хенкасар, Симотичтер және Отарсиктер болды. Сондай-ақ бірнеше отбасы көшіп кетті. ХХ ғасырдың басында Имре Сеченьидің жері болды. 1848 жылдың қысында Хорватия бандығының Жосип Желачич Баркке шабуыл жасады. Шекара күзетшілерінің тобы қаланы зеңбіректермен атқылауды бастады. Зеңбірек доптарының бірі әлі күнге дейін Рим-католик шіркеуінің қабырғасында көрінеді. Хорваттар ауылды басып алды. Бірақ бірнеше айдан кейін олар кері шегінуге мәжбүр болды. 1849 жылғы санақ бойынша Барксте 1594 тұрғын болды, оның ішінде 300 венгр, 787 неміс және 487 славян тілінде сөйлейтін адамдар. Олардың ішінде 1452 рим-католик, 113 протестант, 7 православие және 2 еврей дінінің жақтасы болды. Төрт жылдан кейін, 1953 жылы 1438 тұрғын болды, оның ішінде 254 венгр, 725 неміс, 429 хорват, 15 еврей және 14 рома. 1857 жылы үлкен өрт болды. Баркстің ең көне ғимараты - классицизм стилінде салынған тұз және темекі қоймасы, бүгінде ол қорғалатын тұрғын үй. Ол Драва өзенімен кемелермен тасымалданған тауарларды сақтауға арналған. ХХ ғасырдың екінші жартысында Баркс өнеркәсібін қарқынды дамыта бастады, Трианон шартына дейін. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ауыл шаруашылығымен байланысты өндіріс орындары, мысалы, былғары және зығыр маталары, мал сою орындары, сүт және ірімшік фабрикалары, сондай-ақ сусын зауыттары салынды. Сол кезде электр жүйесі де құрылды. Drávapálfalva 1928 жылы Баркске қосылды. 1910 жылы оның 6415 тұрғыны болды, оның ішінде 4529 венгр, 1477 неміс және 238 хорват. Олардың діндеріне сәйкес 5314 католик, 289 кальвинист және 659 еврей болды. 1918 жылы ол сербтердің басып алуына ұшырады және жаңадан құрылған Словен, хорват және сербтер мемлекеті Трианон шартында Венгрияға берілгеніне қарамастан, аумақты талап етті. Бірнеше ай бойы ол Сербияның Венгрия Баранья Бая Республикасының бөлігі болды. Кеңес үкіметі кезінде өнеркәсіптің құрылымы өзгерді. Құрылыс материалдарын өндіру, диірмен өнеркәсібі, ағаш өңдеу және химия өнеркәсібі күшейіп, Баркс экономикасының жетекші салаларына айналды. 1979 жылы Дравассентес пен Сомогитарнока біріккен кезде қала құқықтары берілді. 1991 жылдың 27 қазанында кешкі уақытта Югославияның ұшағы Венгрия аумағының үстінен ұшып өтіп, қала шетінде екі кассеталық бомба тастады. Бақытымызға орай, зардап шеккендер болған жоқ. Кейбір үйлер қатты зақымдалды.

Дравапальфальва

Дравапальфальва алғаш рет ортағасырлық құжаттарда еске алынып, Гьёр руына қарасты болған. 1346 жылы Миклош Дершфи бұл ауылды иеленген. Бірақ түрік шапқыншылығы кезінде ол қирап жойылған. Кейіннен Сеченьи әулеті осы жерге немістер мен венгрлерді қоныстандырып, елді мекенді қайта жаңғыртқан. 1856 жылы ол Пал Сеченьиге, ал кейін Ференц Сеченьиге тиесілі болды. 20 ғасырдың басында Мур Кремсьер оның иесі атанды, ол Белца пуштасында дистилляция зауыты мен бумен жұмыс істейтін диірменге ие болған. 1880 жылы үйлердің жартысы өртеніп кетті. 1910 жылы ауылда 1179 адам тұрған, оның 819-ы венгр, 275-і неміс және 81-і цыған болған. Діни сенімдері бойынша 1026-сы католик, 106-сы кальвинист және 23-і еврей болған. Белкса пушта, Олах телеп және Затоньи шенгеге Дравапальфальваға қарасты.

Дравасценттер

Дравасцентес түрік шапқыншылығына дейін де болған, бірақ аймақтағы көптеген басқа елді мекендер сияқты құрып кеткен. 1677 жылы Калокса архиепископиясы Георгий Сеченьи Леопольд І-ден Дравасцентті патшалық сыйлық ретінде алды. 1703 жылы ол адамсыз болып, Гьёрги Сеченьиге тиесілі болды. Сеченьи отбасы ауылға венгрлерді қоныстандырды. 1760 жылы Дравасцентеске Палецник, Меланеч, Войкович, Новаловеч, Скафер, Винкович отбасылары сияқты словен отбасылары да келді. Халықтың көпшілігі венгр тілінде сөйлегендіктен, бұл отбасылар бірнеше буын ішінде ассимиляцияланды. Оның рим-католик шіркеуі 1895 жылы салынды. 1881 жылы үлкен өрт болды. Ауыл жергілікті жасалған темір құралдарымен белгілі болды. 1910 жылғы халық санауы бойынша, онда 673 тұрғыны болды, оның 672-сі венгрлер, сондай-ақ 652 рим-католик, 10 кальвинист және 9 еврей болды.

Сомогитарнока

Сомогитарнока алғаш рет 1231 жылы Тибольд әулетінің меншігі ретінде айтылған. Түрік билігі тұсында ол да қирады. Иштван Иваньоши Сабоның сөзінше, түрік шапқыншылығы кезінде Тарноканың бірнеше тұрғыны Кечкеметке қашқан. 1677 жылы ол Калоча архиепископиясының және Георгий Сеченидің қолына өтті. Сечени отбасы 19 ғасырда мұнда сарай, арақ қайнату зауыты және бумен жұмыс істейтін дистилляциялық қондырғы салды.

Асало

Ортағасырлық елді мекен болған, ол да қирады. Түрік шапқыншылығынан кейін венгрлер сол жерге қоныстанды. Ласло Ситаның сөзінше, 18 ғасырда бұл елді мекен толығымен венгрлердікі болған.

Араньялар

Аранья алғаш рет 1332 және 1337 жылдар аралығында папаның ондық тізілімінде еске алынды және оның өз жұрттық шіркеуі болған. 1389 жылы ол Сегестке қарасты болды. Осман Портасының салық тізілімінде осы атпен екі тәуелсіз ауыл тіркелді: Фелсе Араньяс және Альсо Араньяс, екеуінде де бес шаңыраудан болды. 1565 және 1566 жылдары оларда төрт үй болды. 1571 жылы Фелсе Арнаста екі, ал Альсо Арнаста жеті шаңырау тіркелді. 1726 және 1733 жылдар аралығында ол Зигмонд Сеченьиге тиесілі болды.

Тарночжагионгйос

Тарночжагьоньёс бұрын Георгий деп аталған, себебі ол Мерей және Ленгель отбасыларына қарасты болған. 1733 жылдан бастап Зигмонд Сеченьидің меншігіне өтті.

Таркса

Таркса пушта да ортағасырлық ауыл болды, бірақ ол жойылды. 1554 жылғы Осман империясының салық тізімінде онда 12 үй, ал 1571 жылы 37 үй тіркелген. Фани майоры, Фери майоры, Кистарноча пуштасы, Вадас пуштасы, Анталь майоры, Пустамалом Тарксаға қарасты.

Вуковар

Түрік заманына дейін осы атпен ауыл болған. Оның тұрғындары орманға қашып, кішкентай шаруа қожалықтарын құрды.

Сент-Михали

1332-1337 жылдардағы папалық ондық тізілімінде Сент-Михали, ал 1536 жылғы салық тізілімінде Барчси Сент-Михали деп тіркелген.

Экономика

Туризмнен басқа, өндіріс секторы да қала экономикасында маңызды үлес қосады. Қала аумағында Dráva Tej (венгр сүт өндірушісі), Dráva Fabrika және 1878 жылы құрылған DRÁVA Faipari Művek (ағаш өндірушілер), сондай-ақ итальяндық FLORIAN GROUP компаниясына тиесілі Magyar Plan, венгр ағаш өңдеу шебері H fa, венгр коммуналдық техника өндірушісі Seres, венгр ет өнімдері өндірушісі Dráva Natura, венгр-неміс өнеркәсіп машиналарын жасаушы AVERMANN HORVÁTH, венгр контейнер өндірушісі Barcs Metál және венгр электр желілерін өндіруші Transzkábel сияқты компаниялардың бірнеше өндіріс орны бар.