Кіріспе

Топты ұстап алу – командаға зиян келтіретін деңгейде допты ғана ұстап тұратын баскетболшыға қатысты аңыздық сөз. Баскетбол ережелерін бұзбаса да, "допты ұстап алу" баскетбол жарыстарының барлық деңгейінде жарасымсыз ойын тәртібі саналады. Бұл термин субъективті, бір ойыншыны кейбір бақылаушылар допты ұстап алушы деп санаса, енді біреулері санаспауы мүмкін. Допты ұстап алу көбінесе қиын лақтыруларды шамадан тыс жасауды қамтиды, әсіресе басқа ойыншылар тиімді ұстанымда болғанда. Допты ұстап алушылар өз ойынын монополиялауға тырысады, жиі шамадан тыс дриблинг жасайды және әріптесіне сирек допты береді. Статистикалық тұрғыдан қарағанда, допты ұстап алушының командалық лақтырулардың үлесіне қатысты көрсеткіші жоғары болады, ал лақтырудың дәлдігі мен нәтижелі пас көрсеткіштері төмендеу болады. Олардың нәтижелі пас пен допты жоғалту арақатынасы да нашар болады, бұл ойыншының допты қаншалықты "бөлісетінін" көрсететін негізгі статистикалық көрсеткіш. Допты ұстап алу командаға бірден және ұзақ мерзімде зиян келтіруі мүмкін. Мысалы, допты ұстап алуға бейім ойыншы, оңай лақтыруға мүмкіндік алған әріптесін назардан тыс қалдырып, оның орнына қиын лақтыру жасауы мүмкін, бұл команданың зиянына апаруы мүмкін. Сонымен қатар, бір ойыншының жиі допты ұстап алуы команданың ынтымағына нұқсан келтіріп, оны әріптестерінен, жаттықтырушыларынан және жанкүйерлерінен шеттетуі мүмкін. Допты ұстап алудың тағы бір мысалы – ойыншының статистикасын жақсартуға ұмтылуы. Бұл тіпті нәтижелі пас беру арқылы да іске асырылуы мүмкін. Ойынның нәтижесіне зиян келтіретін жағдайда, допты ұстап, барлық ойынды – есепке алудан нәтижелі пасқа дейін өзі орындауға тырысатын ойыншы да допты ұстап алушы деп аталуы мүмкін. Кәсіби лигаларда, ерекше қабілетті ойыншы көп уақыт бойы допты басқарып, бірақ бұл ойыншының лақтырудың жоғары пайызы мен допты жоғалтудың төмен деңгейі, сондай-ақ командада ұқсас білікті ойыншылардың жетіспеуіне байланысты команданың мүддесіне сай болса, ол әдетте допты ұстап алушы деп есептелмейді. Кәсіби команда ең көп жеңіс әкелетін ойынды ойнауға бағытталған, бұл әртүрлі шеберлік деңгейіндегі ойыншылар арасындағы тепе-теңдікке әкеледі. Алайда, әуесқойлар мен балалар баскетболында допты монополиялау, команданың жеңісіне әсерін ескермей, көбінесе спорттық емес деп саналады. Дене шынықтыру сабағындағы допты ұстап алушы – бұл қажет болмаған кезде допты ұстағысы келетін оқушы, яғни допты ойыншыға немесе волейбол берушіге қайтару сияқты ойын арасында допты ұстап алатын оқушы. Допты ұстап алушы басқа ойыншыдан допты ұстап алып, оны берушіге немесе серверге бере алады.