Филастрий Бресский: Жизнь, деятельность и каталог ересей

Кіріспе

Филастрий (сонымен қатар Филастер немесе Филастер) Брешия епископы, 381 жылы Аквилеяда өткен синодқа қатысқан епископтардың бірі болды. Августин оны Миланда шамамен 383 жылы немесе сәл кейінірек кездестірді (Августин, Эп. ccxxii). 384 жылы ол ерестер тізімін (Diversarum Hereseon Liber) жасады. Ол 397 жылға дейін қайтыс болды. Брешиялық Гауденцийдің жазбаларында Филастрийдің өлімінің он төртінші жылдығына арналған уағыз бар. Осы уағызға сәйкес, Филастрийдің өмірі үлкен құрбандықпен басталған, сондықтан оны Ыбырайыммен салыстыруға болады. Кейін ол дін қызметкері болып тағайындалды және бүкіл Рим әлеміне (circumambiens Universum pene ambitum Romani Orbis) саяхаттап, түрлі діндерді ұстанатындарға, яһудилерге және еретиктерге, әсіресе арийлерге қарсы уағыз айтты. Тарстың Пауыл сияқты, ол да Мәсіхтің "белгілерін" өз денесінде алып жүрді, соңғы аталған еретиктерге қарсы күресі үшін жазаланды. Миланда ол Амвросийдің арийлік ілескерінің кезінде католик партиясының маңызды тірегі болды. Римде ол еретиктермен жеке және қоғамдық пікірталастар жүргізіп, көптеген адамдарды дінге қайтарды. Брешия епископы болғаннан кейін оның саяхаттары тоқтады. Бұл уағыздың шынайылығына алғаш рет Луи Эллис дю Пин күмәнді білдірді, және бұл күмәнді Филастрийдің соңғы редакторы Маркс қайталады, ол уағызды сегізінші немесе тоғызыншы ғасырдың жасалған туындысы деп санайды. Оның шынайылығына қарсы келтірілген басты қарсылық, өте әлсіз, Гауденцийдің сөзсіз уағыздары бар қолжазбаларда табылмайды. Марксқа Кнаппе жауап берді: "Гауденцийдің 21-уағызы (Oratio B. Gaudentii de Vita et Obitu B. Filastrii episcopi prædecessoris sui) шынымен бе? Латын тіліне қарсы жасалған туынды" (Оснабрюк) деген мақаласында уағыздың шынайылығын тіл біліміне қатысты аргументтермен дәлелдеуге тырысты. Оның Болландист рецензенты оның күшті дәлелдер келтіргенін айтады (Anal. Boll., XXVIII, 224). Ричард Адельберт Липсиус Филастрийдің ерестер "тізімінде" Ноэтусқа дейінгі христиан ерестерін құрастырушы Эпифаний Саламиспен бірдей дереккөзден, яғни Гипполиттің жоғалған Синтагмасынан алғандығын анықтады. Сондықтан осы екеуінің және Псевдо Тертуллианның "Адверсус Омнес Хаересес" еңбегінің көмегімен Гипполиттің жоғалған трактатын қалпына келтіруге мүмкіндік болды. Филастрийдің түсіндірмелері мен жазуы әрқашан Эпифанийдің немесе Псевдо Тертуллианның түсіндірмелерімен сәйкес келмейді, мысалы, оның Назарай туралы сипаттамасы Эпифаний ажыратуға тырысқан Назараио немесе Назораиомен толық сәйкес келмейді.

Philastrius (also Philaster or Filaster) Bishop of Brescia, was one of the bishops present at a synod held in Aquileia in 381. Augustine of Hippo met him at Milan about 383, or perhaps a little later (St. Augustine, Ep. ccxxii). He composed a catalogue of heresies (Diversarum Hereseon Liber) about 384. He died before 397. Among the writings of Gaudentius of Brescia was a sermon purporting to be preached on the fourteenth anniversary of Philastrius's death. According to this sermon, Philastrius's life began with a great act of renunciation, for which he might fitly be compared to Abraham. Later he was ordained priest, and travelled over nearly the whole Roman world (circumambiens Universum pene ambitum Romani Orbis), preaching against pagans, Jews, and heretics, especially the Arians. Like Paul of Tarsus he carried in his body the "stigmata" of Christ, having been scourged for his zeal against the last named heretics. In Milan he was a great pillar of the Catholic party in the time of Ambrose's Arian predecessor. At Rome he held both private and public disputations with heretics, and converted many. His wanderings ceased when he was made Bishop of Brescia. Doubts were first raised by Louis Ellies du Pin as to the genuineness of this sermon, and these have been reiterated by Marx, the latest editor of Philastrius, who thinks the sermon a forgery of the eighth or ninth century. The chief objection to its genuineness, rather a weak one, seems to be that it is not found in the manuscripts containing the undoubted sermons of Gaudentius. Marx was answered by Knappe, "Ist die 21 Rede des hl. Gaudentius (Oratio B. Gaudentii de Vita et Obitu B. Filastrii episcopi prædecessoris sui) echt? Zugleich ein Betrag zur Latinität des Gaudentius" (Osnabrück), who endeavours to prove the genuineness of the sermon in question by linguistic arguments. His Bollandist reviewer thinks he has made a strong case (Anal. Boll., XXVIII, 224). Richard Adelbert Lipsius discovered that in Philastrius's "Catalogue" of heresies, for the Christian heresies up to Noetus, the compiler drew from the same source as Epiphanius of Salamis, i. e. the lost Syntagma of Hippolytus. By the aid, therefore, of these two and the Pseudo Tertullian Adversus Omnes Haereses it has been possible in great measure to reconstruct the lost treatise of Hippolytus. Philastrius' comments and spellings do not always accord with those of Epiphanius or Pseudo Tertullian, for example his description of Nazaraei does not match well with either the Nasaraioi or Nazoraioi which Epiphanius attempts to distinguish.