Кіріспе

Англиядағы соттар 1540–1660

Уордтар мен ливерлер соты – Англияда Генрих VIII патшалығы тұсында құрылған сот. Оның мақсаты феодалдық міндеттемелер жүйесін басқару болды; бірақ кірістерді жинаумен қатар, сот қамқоршылық және ливрея мәселелеріне де жауапты болды. Сот 1540 жылдан бастап Парламенттің екі заңымен құрылды: 1540 жылғы Уордтар соты заңы (32 Hen. 8. c. 46) және 1541 жылғы Уордтар мен ливреялар заңы (33 Hen. 8. c. 22). 1561 жылдан бастап Уильям Сесил соттың басшысы ретінде пэрлік тақымын мұраға алған жетімдерді тәрбиелеуге және олар ересек болғанға дейін олардың мүліктерін басқаруға жауапты болды. 1610 жылы король Джеймс I Парламентпен жылына 200 000 фунт стерлингтік тұрақты кіріс алу үшін, жек көрінетін Уордтар сотын таратуға келісуге тырысты. Келіссөздер сәтсіз аяқталса да, бұл оқиға Парламентке корольдік құқықты сатуға болатынын көрсетті. 1646 жылдың ақпан айында (жаңа стиль бойынша), Англия азаматтық соғысы кезінде, Уордтар мен ливреялар соты феодалдық иеленуді жоюға байланысты өзінің негізгі функциясын жоғалтты. Сот монархия қалпына келтірілгеннен кейін жақын арада 1660 жылғы Иеленуді жою заңымен (12 Cha. 2. c. 24) ресми түрде таратылды.

Күзетшілікті анықтау

Бас жалға алушы қайтыс болған сайын, ол жерді иеленген округтің эсквитор (жер тексерушісі) қайтыс болғаннан кейін тергеу жүргізуге және Канцелярия сотына есеп беруге міндетті болды. Есепте жердің мөлшері мен орналасқан жері, феодалдық жер иелену шарттары бойынша тиіс рента мен міндеттемелер, қайтыс болған адамның аты-жөні мен жасы, сондай-ақ оның мұрагерінің аты-жөні мен жасы көрсетілді. Көшірмесі Қазынаға, ал 1540 жылдан кейін Палаталар мен сыйлықтар сотына жіберілді.

Тюдорлар қамқорлықтарын көбірек пайдалану

Патшалық феодалдық оқиғаларды пайдалану жүйесі 15 ғасырда құлдырап кетті, бірақ 1485 жылы король Генрих VII (1485–1509) таққа отырғаннан кейін және патша қазынасын қайта толтыру мақсатында, мұндай құқықтарды толыққанды пайдалануға жаңа мән берілді. 1514 жылдан бастап, аймақтық феодалдар, комиссарлар және геодезистер патшаның болашақ қамқорлығын іздеу және анықтау үшін тағайындалды. Әр округте корольдың бақылауындағы қамқорлықтар үшін шебер, бас қабылдаушы, аудитор және жеке қабылдаушы тағайындалды. Жаңа тәж қамқорлығын анықтауға көмектесетін ақпарат бергендерге жомарт сыйлықтар берілді. Корольдің ықыласына бағынышты, 1503 жылдың соңында алғаш құрылған "Корольдің қамқорлықтарының бастығы" тағайындалды, ол патшалық қамқорлықтарды қадағалауға, корольдік бақылау кезеңінде қамқорлықтардың жерлерін және кірістерін басқаруға, сондай-ақ сақтауға болмайтын қамқорлықтарды сатуға жауапты болды. Кірістер Палата саябанының қазынасына, яғни корольдің жеке қаражатына түсті, бірақ мемлекеттік қазынаға емес. Бастық бастапқыда жылына төрт рет корольдің өзіне ауызша есеп беруге міндетті болды, бірақ 1531 жылы бұл талап мұндай есептерді бас инспекторларға ұсынуға өзгертілді.

Сотқа дейінгі тәрбиеленушілердің сот құруы

1540 жылы «Патшаның қамқоршылықтарының басшысы» лауазымы Қамқорлық сотымен алмастырылды, ол қамқоршылықтардың және олардың жерлерін басқарудың толық бақылауын өз мойнына алды. Бұл 1536 жылы табысты құрылған Аугментация сотының үлгісімен жасалды және осыған ұқсас ұйымдастырылды. Соттың мөрі болды және ол тоқсан сайын отырыстар өткізді. Басқа лауазымды тұлғалардың ішінде жерөлшеуші, адвокат, бас қазынашы және екі аудиттор болды.

Сот және ливерлер сотының қызметкерлерінің тізімі

(Источник: Ричардсон, 1952, 488-бет)

Ашхер

Мармадюк Сервант (шамамен 1578 – 1605) (1605 жылы қайтыс болған)

Хабаршы

Леонард Тейлор (1565 ж., шамамен 1595 ж.)