Кіріспе

Csurgó (бұрынғы Somogy Csurgó; немесе Čurgov) – Венгрияның Сомоги округіндегі қала және Csurgó ауданының орталығы. Бұл елді мекен Балатонбоглар шарап аймағының құрамына кіреді.

География

Ол Сомоги округінің оңтүстік-батыс бөлігінде, Венгрия-Хорватия шекарасына жақын жерде орналасқан. Мұнда солтүстік-батыста Өрегеги және Уйгеги, солтүстік-шығыста Ішкі Сомоги төбелері, ал оңтүстікте Драва өзені қиылысады. Қалаға автомобильмен немесе пойызбен баруға болады. Ол Домбовар-Гьекенис темір жолы бойында жатыр.

Тарих

Археологиялық қазбаларға сәйкес, Цурго аумағында адамдар тарихқа дейінгі дәуірде де қоныстанған. Рим дәуірінде бұл жер Паннония провинциясын Адриатика теңізімен байланыстыратын жол бойында орналасқан. Цурго алғаш рет 1019 жылы Залавар аббаттығының құрылтай хатында еске алынған, онда Венгрияның әулие Стефан бұл ауылды және оның барлық иелігін бенедикт монахтарына сыйлаған. Арпад дәуірінде ол еркін патшалық шошқашыларының жерлерінің бірі болды. Кейін Бела III-нің қарындасы Маргит оны крестшілерге берді. Олар ауылдың «Фелсё Цурго» деп аталатын бөлігінде, батпақты жердегі төбеде қоныстанды. Содан кейін Мальта ордені осы жерге келді. Йоханниттер ордені 1217 және 1226 жылдар аралығында алғашқы монастырын салды, ол бекініс, аурухана және шіркеу ретінде пайдаланылды. Аңызға сәйкес, Бела IV Мухи шайқасынан кейін Цурго арқылы қашып өтіп, бір түнді өткізіп, Қасиетті Мария қайнарынан су ішкен. Цурго 1405 жылдың 28 қыркүйегінде Сигизмунд Люксембургтің жарлығымен қала құқығын алды. Оның қамалы 15 ғасырда салынған, бірақ 18 ғасырда бұзылыпты. 13 ғасырда салынған шіркеу де болған, ол 1731 жылдан бері бірнеше рет қайта жаңартылған. Себестиен Тиноди Лантос 1543 жылы осы жерге көшіп келіп, оның билеушісі түріктерге тұтқынға алынғаннан кейін екі жыл бойы тұрды. Түрік шапқыншылығы кезінде қаланың көптеген тұрғындары қаза болды. 18 ғасырдың басында Цурго жартылай бос болды және ол Фестетицтер әулетіне тиесілі болды, олар осы елді мекенді қайта жаңғыртуды шешті. Олар мажарлар, немістер, хорваттар және словактардың ауылға қоныстануына рұқсат берді. Оның кальвинистік орта мектебі 1792 жылы құрылды. Сонымен қатар, танымал венгр ақыны Михай Чоконай Витец 1799 жылдың 26 мамырынан 1800 жылдың 17 ақпанына дейін мұнда сабақ берді. Ол осы жерде өзінің әйгілі «Дороттья» туындысын аяқтады. 1804 және 1809 жылдар аралығында Цурго Георгий Фестетицке тиесілі болды. 1850 жылы Цурго қайтадан қала құқығын алды. 1896 жылдан бері Сомоги округіндегі алғашқы оқу-жаттығу мектебін басқарып келеді. Қала 1871 жылы Цурго округінің орталығы болды. Будапешт пен Фиуме (қазіргі Риека, Хорватия) қалаларын байланыстыратын темір жолдың Цурго маңындағы бөлігі 1872 жылы аяқталды. 1989 жылы үшінші рет қала мәртебесіне ие болды.

Мәдениет

Венгрия халық әні «A juhásznak jól van dolga» 1898 жылы Альсокта (Цсюргоның бір бөлігі) Бела Викар жинады.