Кіріспе
Көсеуқұрттар тұқымдасы
Belidae – бұл мырыштар тұқымдасы, олар тік мұрттарымен ерекшеленеді, себебі "нағыз мырыштар" немесе Curculionidae-ден айырмашылығы бар, оларда бүгілген (ілгекті) мұрттары болады. Оларды кейде "цикада мырыштары" деп те атайды, бірақ бұл атау Parallocorynus және Rhopalotria туыстарының бірнеше түрлеріне ғана қатысты.
Тарату
Белидалардың қазіргі таралған ареалы негізінен Гондванаға тән, олар Австралия-Жаңа Гвинея-Жаңа Зеландия аймағында, Оңтүстік-Шығыс Азияға дейін, сондай-ақ Оңтүстік және Орталық Америкада (Солтүстік Америкаға сирек жетеді), Тынық мұхитының кейбір аралдарында (әсіресе Гавай аралдарында) және Африканың шағын аудандарында кездеседі. Көптеген белида тұқымдастарының таралған ареалы өте реликтовый ерекшеліктерімен көзге түседі; мысалы, Aglycyderini екі аймақта ғана кездеседі, олар Жердің қарама-қарсы жақтарында орналасқан, ал олардың арасында бұл түрдегі қоңыздар табылған емес. Белидалар кейінгі Юра және ерте Бор кезеңдерінде, шамамен, Орталық Азия, Испания және Бразилия сияқты аймақтарда кеңінен таралған. Палеогендік түрлер, қазіргі кезде тірі тайпаларға жататындары, Еуропа мен Солтүстік Америкадан белгілі.
Сипаттама
Бел тұқымдасының мүшелері әдетте созылыңқы және цилиндрлі болып келеді. Кейбір белиндер басқа мырыштарға ұқсайды, мысалы, нағыз мырыштар тұқымдасының (Curculionidae) Lixus туысы немесе брентидтер. Ал басқалары миметикалық қасиетке ие және Lycidae немесе Pyrochroidae сияқты туысқандық байланысы аз Polyphaga қоңыздарын еліктейді. Ересектер басқа көне мырыштар тұқымдарынан бірнеше ерекше белгілерімен ажыратылады: Белиндердің алдыңғы тібізі тарсалдық буынға қарама-қарсы апикальды ойыста қылшықтардың (setae) қатарымен ерекшеленеді; бұл күтімге арналған. Микроскоппен қарағанда, сперматотека безі сперматотека капсуласынан бірнеше есе ұзын. Көптеген түрлерінде әр жамбаста бірнеше (төрт немесе одан аз) қылшық (аглицидеринилерде көбірек) болады, ал пронотум ұшында тартылған (Oxycorynus, Parallocorynus және Rhopalotria түрлерінде емес). Эндокарина V пішіндес. Көптеген түрлерінде антенналардың табанында қайтарылатын мембрана болады (Parallocorynus пен Rhopalotria түрлерінде жоқ), ал асқазан-ішек жолында кездейсоқ тараған соқпақтар (Aglycyderini және Metrioxenini түрлерінде екі анық шоғыр) кездеседі.
Экология
Ересектер көбінесе тозаң жейді; личинкалар ауру немесе өліп бара жатқан өсімдіктердің ағашымен немесе өлі ағашпен, гүл бүршіктерімен немесе жемістерімен қоректенеді. Өсімдіктердің қурауымен байланысты болғандықтан зиянкестер сияқты көрінсе де, белидтер көбінесе сау өсімдіктерден аулақ болады. Дегенмен, олар бұрыннан зардап шегіп тұрған өсімдіктерде екінші деңгейдегі проблема тудыруы мүмкін. Бірақ жалпы алғанда, белидтер (көптеген басқа қоңыздан өзгеше) әдетте зиянсыз және тіпті пайдалы: ересектер тозаңдауға көмектеседі, ал личинкалар – олардың тамақтанатын өсімдіктерінің нашар күйін көрсететін индикаторлар. Мысалы, Флоридада Rhopalotria slossoni сирек кездесетін Coontie (Zamia pumila) популяциясын сақтауда маңызды рөл атқарады; соның салдарынан Atala көбелегі (Eumaeus atala) да осы қоңызға тәуелді. Белидтердің алғашқы тамақтанатын өсімдіктері, болжам бойынша, араукариялар – солтүстік жартышарда кең таралған қылқан жапырақтылар болған, олардың эволюциясы осы кезеңде жүрген. Кейбір қазіргі туыстар да ангиоспермалармен қоректенеді, әдетте, Balanophoraceae, Myrtaceae немесе Vitaceae сияқты көне топтардан, сондай-ақ цикадтармен немесе пальмалармен. Тынық мұхиты Proterhinus туысы Гавай аралдарында қарқынды бейімделуге ұшырап, ондағы өсімдіктердің шектеулі түрлерінің көптеген нұсқаларын пайдалануға қабілетті болды.
Жүйелілік
Әрбір кішіотбасы әртүрлі уақытта жеке отбасы ретінде қарастырылған, бірақ қазіргі заманағы жіктелімдердің көпшілігінде олар біріктірілген. Қазіргі кезде тірі үш негізгі тарам бар, олар үш немесе, осы сияқты, екі кішіотбасы ретінде қарастырылады, ал Aglycyderini тайпасы кейде жеке кішіотбасы деп есептеледі. Басқа жіктелімдерде Oxycoryninae жеке отбасы – Oxycorynidae ретінде қарастырылады. Мезозой дәуірінің қазба қалдықтарынан ғана белгілі болған тарихқа дейінгі кішіотбасы – Эобелінілер.