Гонтчоме Сахульба: Чадтың тәуелсіздік күресінің қайраткері
Gontchomé Sahoulba
Гонтчоме Сахульба (1909-1963) – Чад саяхатшысы, Чадтың тәуелсіздігі үшін күрескен саяси қайраткер. UDT партиясын құрған, Франция Сенатында өкілдік еткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гонтхоме Сахольба (16 қазан 1909 – 1963) – Чадтың саяси қайраткері, Чадтағы отаршылдықтан азату кезеңінде көрнекті рөл атқарған. 1909 жылы туған ол сол кездегі француз колониясы Чадтағы Майо-Кебби аймағының Моундунг басшысы болды.
Gontchomé Sahoulba (16 October 1909 – 1963) was a Chadian politician who played a prominent role during the decolonization in Chad. Born in 1909, he was a Moundang chief of Mayo Kebbi, in what was then the French colony of Chad.
UDT-дағы саяси қызмет
Сахольба 1946 жылы саяси партиялар ресми түрде қабылданған кезде, Чад Демократиялық Одағын (UDT) құру арқылы ұлттық саясатқа қатысты. Бұл партия – африкалық алғашқы саяси партия, көзқарасы консервативті және отаршылдық әкімшіліктің қолдауына ие болған, басқа дәстүрлі басшылармен бірлесіп құрылды. 1953 жылға дейін партия жергілікті сайлауларда нақты оппозицияға тап болған жоқ. Сахольба 1951 жылдан 1959 жылға дейін Франция Сенатында да қызмет етті. 1953 жылдан бастап UDT француз тіліндегі және халықтың қолдауы Чад Әлеуметтік Әрекетіне (AST) ауыса бастады. Сахольба Ахмед Куламалла, Бечи Соу және Ахмед Котоко сияқты басқа да көрнекті саясаткерлермен бірге AST-ға қосылды.
Sahoulba entered national politics when political parties were officially accepted in 1946 by founding the Chadian Democratic Union (UDT), the first African political party, conservative in its outlook and favoured by the colonial administration, with other traditional leaders. The party had no true opposition in local elections until 1953. Sahoulba also served in the French Senate from 1951 1959. From 1953 the UDT started to be superseded in French and popular support by the Chadian Social Action (AST), to which Sahoulba adhered with other prominent politicians like Ahmed Koulamallah, Bechi Sow and Ahmed Kotoko.
GIRT-тегі саяси қызмет
Бірақ 1956 жылы жағдай түбегейлі өзгерді, сайлау реформалары сайлауға қабілетті азаматтардың санын күрт арттырып, Габриэль Лизеттің ұлттық шадиандық Прогрессивті партиясына (ППТ) күш сыйлады. Сахольба басқалармен бірге 1957 жылғы Аумақтық Ассамблеяға сайлаудан бұрын AST-дан кетуге шешім қабылдады, соның нәтижесінде Groupement des Indépendants et Ruraux Tchadiens (GIRT) құрылды. Сайлауда ППТ жеңіске жетті, ал GIRT 65 орынның 9-ын алып, екінші орынға табан тіреді. Габриэль Лизетт Чадтың алғашқы африкалық үкіметін құрды, бірақ ол ұзаққа созылмады: Сахольба мен Куламалла жаңа партия құрды – Чад Халықтық Қозғалысы (Mouvement Populaire Tchadien немесе MPT), ол 1959 жылдың 11 ақпанында ұсынылған сенімсіздік дауысынан кейін Лизеттің құлауына ықпал етті. Сахольба одан кейін Уақытша Үкіметтің Президенті болды, ол құрамында тек оның өзі ғана оңтүстік шадиандық болған үкімет құрды. Оңтүстіктің мұндай шеттетуі үлкен наразылық тудырды, соның салдарынан Куламалла Сахольбаға қарсы Лизетке одақтасты. Нәтижесінде 35 дауысқа 30 қарсы жаңа сенімсіздік дауысы мақұлданды және Куламалла 1959 жылдың 13 наурызында жаңа үкімет құрды. Сахольба енді шадиандық саясатта маңызды рөл атқармады; ол 1963 жылы қайтыс болды.
But the picture radically changed in 1956, with the electoral reforms that greatly expanded the number of eligible voters, giving strength to the Gabriel Lisette's nationalistic Chadian Progressive Party (PPT). Sahoulba decided with others to leave the AST before the 1957 elections for the Territorial Assembly, forming the Groupement des Indépendants et Ruraux Tchadiens (GIRT). In the elections the PPT triumphed, while the GIRT came second with 9 seats out of 65. Gabriel Lisette formed Chad's first African government, but it didn't last long: Sahoulba and Koulamallah formed a new party, the Chadian Popular Movement (Mouvement Populaire Tchadien or MPT) which following a motion of no confidence presented February 11, 1959, was instrumental in causing the downfall of Lisette. Sahoulba succeeded him as President of the Provisional Government, forming a government of which he was the only southern Chadian. This exclusion of the south generated high resentment, and brought Koulamallah to ally himself with Lisette against Sahoulba; as a result, a new motion of no confidence was approved with 35 votes against 30, and a new government was formed by Koulamallah March 13, 1959. Sahoulba now on ceased to play any significant role in Chadian politics; he was to die in 1963.