Кіріспе

Гипотенарлық бөліктегі бұлшық ет
аяқ бұлшық еті

Адам анатомиясында кішкентай саусаққа қарай жылдыратын бұлшық (abductor digiti minimi, abductor minimi digiti, abductor digiti quinti, ADM) – қолдың алақанының шығыршық жиегінде орналасқан қаңқа бұлшық еті. Ол алақанның шығыршық жиегін құрайды және оның тірелген пішіні, оны қоршаған тері, дәнекер тіндері және маймен бірге алақанның гипотенарлық өсігін анықтайды. Оның негізгі қызметі – кішкентай саусақты басқа саусақтардан шегіндіру (яғни, қабысу).

Құрылымы

Abductor digiti minimi pisiform сүйегі, pisohamate байлам және флексор ретинакулумынан басталады. Оның дистальды сіңірі үш талшыққа бөлінеді, олар жақын фаланганың ульнар-пальмар шетіне, метакарпофалангалық буынның пальмарлық пластинкасына және бар болған жағдайда сезамоидтық сүйекке бекітіледі. Кейбір талшықтар саусақтың дорсальды апоневрозына еніп, бұл бұлшық еттің дорсальды сүйектерге ұқсас әрекет етуіне себеп болады. Сонымен қатар, сіңірдің ульнарлық бөлігі кішкентай саусақтың саусақ бауларына бекітіледі, соның салдарынан бұлшық ет метакарпофалангалық буынды иілдіріп, интерфалангалық буындарды созатын құрылымның бір бөлігін құрайды.

Түрлілігі

Сирек жағдайларда, кіші бармақтың абдукторының (abductor digiti minimi) қосымша фасцикулалары алдыңғы жамбас фасциясынан, радиус сүйегінен және күбілік сүйектен басталуы мүмкін. Олар карпи-ульнардың иілгіш буынының (flexor carpi ulnaris) қосымша жіпшелерімен, иілгіш ретинакулуммен (flexor retinaculum), қолдың алдыңғы жағының фасциясымен немесе пальмарис лонгус буынының (palmaris longus) жіпшелерімен бірігуі мүмкін. Кейде бұлшықет кішкентай саусақтың бесінші метакарпал сүйегіне ішінара бекітіледі. Бұлшықет кішкентай саусақтың ортаңғы фалангасын саусақтың созу механизмімен байланысу арқылы кеңейтуге де қатысуы мүмкін.

Этимология

Атау латын тілінен шыққан: ab – "алысқа", ducere – "тарту", digitus – "саусақ", және minimum – "ең кішкентай"; немесе quintus – "бесінші", яғни "ең кішкентай немесе бесінші саусақты сырға сыйғызушы".