Кіріспе

Артиллерия мамандары үшін әскери тағайындама. Бас қару шебері – Ұлыбритания және АҚШ қарулы күштеріндегі сержанттық шен.

Ұлыбритания

Британдық армияның Корольдік артиллериясында басты мергендер – артиллерияның техникалық жақтары бойынша сарапшылар. Олар басқарушылық емес, кеңесшілік лауазымдарды иеленеді. Лауазым екі классқа бөлінеді: 2-ші және 1-ші класс басты мергендер, екеуі де 1-ші класс сержанттық шеніне ие. Бұрын 3-ші класс басты мергендер де болған, олар 2-ші класс сержанттық шеніне ие болған. Басты мерген лауазымын Корольдік артиллерия полкінің рәсімдік басшысы болып табылатын Сент-Джеймс паркінің басты мергенімен шатастыруға болмайды.

Тарихи қолданысы

Мастер-пулеметші атағы кем дегенде он төртінші ғасырдан бері пулеметшілер тобына басшылық ететін және бір немесе бірнеше қарудың қолданылуын және күтімін бақылайтын адамды білдірген. Бұл термин кемелерде («атқыш» терминімен алмастырылды) және жауынгерлік жағдайда (артиллерия жасақтарының басқару құрылымы басым болды) қолданыстан шықты. Дегенмен, ол Генрих VIII тұсынан бастап, 1956 жылға дейін, Ұлыбританияның жағалаудағы артиллерия желісі таратылғанға дейін, жағалаудағы бекіністерде қолданылып келді. Бастапқыда мастер-пулеметшілер шайқас кезінде қаруларын тікелей басқарған, бірақ бұл жауапкершілік теңіз жағалауындағы форттар мен гарнизондарға артиллерия офицерлері тағайындалғаннан кейін тоқтатылды. Содан кейін артиллерияшылар қаруды бағыттап, атумен айналысты, бірақ әр бекіністе мастер-пулеметші қаруды күтіп ұстауға, дайындауға және оқ-дәрілерді қауіпсіз сақтауға жауапкершілікті сақтап қалды. Олар сондай-ақ салют ату және басқа да күнделікті міндеттерді орындады. Бұл міндеттерді орындау үшін әр мастер-пулеметші өзіне бағынышты «аудандық пулеметшілер» тобын жинауға тиіс болды: 18 және 19 ғасырларда бұл міндетті көбінесе «жарақат алғандар» (әдетте соғыста жараланған артиллерияшылар) орындады, әйтпесе мастер-пулеметші жақын маңдағы гарнизоннан тұрақты артиллерияны іздеуге тырысуы керек еді (немесе жергілікті милиция, еріктілер немесе тіпті азаматтар жұмылдырылуы мүмкін). 1824 жылғы тізімде Британ аралдарының жағалауындағы жеке станцияларда 59 мастер-пулеметші және оларға көмектесетін 90 «жарақат алған» тіркелген. (1859 жылға қарай жарамсыз артиллерияның саны 450-ге дейін өсуі күтілді.) Әр мастер-пулеметшінің осы лауазымға тағайындалғанға дейін Корольдік артиллерияда кемінде он алты жыл қызмет еткені атап өтілуге тиіс. 1855 жылы таратылғанға дейін Орднанс кеңесі (немесе кеңсесі) жауынгерлік және қорғаныс гарнизондарында қолданылатын барлық артиллериялық құралдарды қамтамасыз етіп, басқарды. Англияның бас мастер-пулеметшісі артиллерияның барлық аспектілері бойынша Корольдікке негізгі техникалық сарапшы болып табылды. Ол патшалықтағы барлық сертификатталған артиллерияшылардың тізімін жүргізіп, олардың оқуын қадағалады, форттағы, кемедегі және басқа жерлердегі барлық қарулардың тізімін жүргізіп, олардың дайындық деңгейін бақылап, сондай-ақ қару мен оқ-дәрілерді сынауға жауапты болды. Алғашқы сынақтар Лондон мұнарасының (Кеңестің штаб-пәтері) солтүстігінде орналасқан «Артиллерия бағы» деп аталатын аумақта жүргізілді, ал Англияның бас мастер-пулеметшісі жақын маңдағы ресми резиденциямен қамтамасыз етілді. Бірақ қарудың қуаты артқан сайын, оларды аз халық тығыздығы бар жерлерде сынау қажет болды, бұл (басқа факторлармен қатар) 1670 жылдары Корольдің Кенттегі Теміздің оң жағалауында орналасқан Уоррен деп аталатын ашық жерді сатып алуына әкелді (бұл аудан тез арада қару-жарақ өндірісінің орталығына айналып, кейіннен Корольдік қару-жарақ арсеналы болып өзгертілді). 1685 жылы Артиллерия бағы сатылып, мастер-пулеметші өзі Уорренге көшіп, онда (жергілікті орднанс қоймашысымен бірге) Тауэр-Плейс деп аталатын Тюдор особнягінде орналасты. (Қару-жарақ пен артиллерияны сынау Вулвичте 19 ғасырдың ортасына дейін жалғасты, содан кейін бұл іс-әрекет (қайтадан) үлкен және аз халық тығыздығы бар аймаққа: Эссекс жағалауындағы Шоуберинесске көшірілді.) Вулвичте тұратын соңғы мастер-пулеметші (полковник Джордж Браун) 1702 жылы қайтыс болды; оның ізбасары (капитан Томас Сильвер) Уайтхолл және Сент-Джеймс паркінің бас мастер-пулеметшісі болып, сол парктегі пулеметшілер үйінде тұрды. 1716 жылы Уолвичте Артиллерия полкін құрғаннан кейін Ұлыбританияның бас мастер-пулеметшісі лауазымы ескірді; сол жылы генерал-майстер экономия шараларының бір бөлігі ретінде оны жоюды ұсынды және ол 1731 жылы соңғы иесі (полковник Джеймс Пендлбери RA) қайтыс болғаннан кейін жоғалып кетті.

Ирландия

Ирландия Ұлыбритания билігінде болған кезде, Ирландия Бас қару шебері лауазымы болды. Бізге кем дегенде екі лауазым иесінің есімдері белгілі: Томас Эллиот (1595 жылы қайтыс болған) және Сэмюэл Молино (1693 жылы қайтыс болған). Молино жағдайында, кем дегенде, бұл жалақысы бар, бірақ міндеті жоқ лауазым болған сияқты.