Кіріспе

Протистердің ірі туысы

Дифлугия – Арцеллинидалардың ең ірі туысы, эукариоттардың Amoebozoa супертобындағы Tubulinea тобының бірнеше түрінің бірі. Арцеллинидалар түрлері минералды бөлшектерден немесе биогендік элементтерден (мысалы, диатомдық қабықшалардан) қабықшалар немесе сынақтар жасайды, сондықтан оларды әдетте қабықшалы амебалар деп атайды. Дифлугиялар батпақтарда және басқа да тұщы сулы орталарда кең таралған.

Тарих

Дифлугия тұқымдасын алғаш рет 1815 жылы Л. Леклерк ашқан, бірақ оның инфрагендік жіктемесі топ ретінде әлі де нақты емес. Дифлугия тұқымдасы – қабықты амебалардың ең көне және ең алуан түрлісі. Онда 300-ден астам түрі және одан да көп сансыз түршелері бар, себебі морфологиядағы ең кішкентай айырмашылықтар да жаңа түр ретінде жіктелуіне себеп болады. 1958 жылы Готье Ливр мен Томас қабық морфологиясының ерекшеліктеріне сүйене отырып, тұқымдасты 10 топқа бөлді. Бұл 10 топ Африкадағы Дифлугия түрлерін зерттеу нәтижесінде жасалған. 10 қабық пішінінің жіктемелері: лобты, жағалы, қысылған, тостаған тәрізді, шар тәрізді, жұмыртқа тәрізді шар тәрізді, сопақ, өткір бұрышты, мүйізді және пирамида тәрізді.

Таксономия

Дифлугия туысының таксономиясы бойынша нақты консенсусқа келуде қиындықтар туды. 1988 жылы қабығының құрамына сүйене отырып, филогенетикалық ағаш жасауға және сипаттауға әрекет жасалды. Сканерлік электронды микроскопияның қалыптасуы Дифлугияға қатысты таксономиялық жұмыстың егжей-тегжейлігін арттырып, жақсартуға мүмкіндік берді. Дифлугияны зерттеу жұмыстары көбінесе Еуропа мен Африкада таралған түрлерге шоғырланған. Осының салдарынан, бірнеше шар және жұмыртқа тәрізді түрлер Netzelia туысына көшірілді, ал басқа түрлер жаңа Cylindrifflugia туысының құрамына біріктірілді.

Құрылымы

Дифлюгиялар – агглютинатты қабықшасы бар сынақты амебалар. Сынақ, мекендейтін ортаның өзгеруіне байланысты, әртүрлі минералды бөлшектерден тұруы мүмкін. Бұл минералды бөлшектердің барлығына ксеносомалар деп аталады. Дифлюгия туысының барлық түрлері ксеносомаларын өмір сүретін ортадан алады. Дифлюгияда көбінесе түрге тән сынақтар кездеседі, олар нақты пішін мен мөлшеріне қарай құрылады. Дифлюгия түрлерінің көпшілігінде тек бір ядро болады, бірақ кейбіреулері көп ядролы болып келеді. Ірі түрлерінде ядро, әдеттегі овулярлық ядроға қарамастан, везикулярлы болуы мүмкін. Барлық түрлерінде соңғы апертурасы бар эпиподиум кездеседі, ол протест құрылымының бөлігі болып табылады. Дифлюгияның мөлшері 15 мкм-ден бастап 500 мкм-ге дейін жетеді. Жасуша бөліну кезінде, сынақты құру үшін жиналған бөлшектер тікелей жас жасушаға беріледі. Сынақтың беріктігі Дифлюгия түрлері арасында өте әртүрлі, және оны үш санатқа бөлуге болады: берік, орташа және нәзік. Берік сынақтар нәтижесінде, туыстың қалған бөлігімен салыстырғанда, пішінсіз қабықша пайда болады. Нәзік санатқа жататын қабықшалар диатомдық кристалдардан жасалған болуы мүмкін.

Мекендейтін орта және экология

Дифлугияның тіршілік ететін орта жағдайларын ескеру маңызды, себебі ол түрдің қабық морфологиясына зор әсер етеді. Қабықтың құрамы қоршаған ортаның pH деңгейіне және қол жетімді материалдарға байланысты. Дифлугияны тұщы су шөгінділері, құрғақ мүктер мен топырақ, немесе көлдер сияқты әртүрлі орталарда кездестіруге болады. Кейбір түрлері планктондық болып келеді және қыс айларында су түбінде қозғалмайтын, бентоникалық фазаға өтеді. Ортаның Дифлугияның қасиеттеріне әсер ететінінің бір жолы – тұщы суда өсетін кейбір түрлерінде жасыл эндосимбионттар немесе зоохлореллалар болуы. Эндосимбионттарды қамтитын Дифлугия түрлері гетеротрофтар емес, олар автотрофты және гетеротрофты біріктіретін миксотрофтар болып саналады. Тамақ көзі ортаға байланысты, бірақ тұқымның көп бөлігінде ол негізінен балдырлар мен саңырауқұлақтармен қоректенеді. Дифлугияның кіші түрлері бактерияларды, сондай-ақ балдырлар мен саңырауқұлақтарды жейтіні анықталды.

Қалдықтардың тарихы

Дифлугияда қабықшаның болуы олардың қазба жәндіктерде өте жақсы сақталуына мүмкіндік берді. Қазба деректері 750 миллион жыл бұрынға дейін жететін Дифлугиялар эукариоттардың ең көне туыстарының бірі болып табылады. Организмдердің қазбаларда сақталған жалғыз құрылымы – қабықша. Сондықтан, тек қазба деректеріне сүйене отырып, Криптодифлугияны Дифлугиядан ажыратуда қиындықтар туындады. Тағы бір мәселе қабықшаның деформациялануынан және ксеносомалардың өзгеруінен туындайды, бұл қабықшалы амёбаның қазба үлгісінен ғана анықтауды қиындатады.