Юрий Брегель: Орталық Азия тарихының көрнекті зерттеушісі
Yuri Bregel
Юрий Брегель (1925-2016): Әйгілі тарихшы, Орталық Азия, Перс және түркі тілдері тарихын зерттеген. Совет, Израиль, АҚШ-та тұрды. Тарихнама, саясат, экономика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Латвиялық әскери тарихшы (1925–2016)
Latvian military historian (1925–2016)
Юрий Энохович Брегель (Юрий Энохович Брегель; 13 қараша 1925 – 7 тамыз 2016) – Ислам Орталық Азиясының әлемдегі ең белгілі тарихшыларының бірі. Ол парсы және түркі тілдері тарихы мен тарихнамасы, сондай-ақ Орталық Азия мен мұсылман әлемінің саяси, экономикалық және этникалық тарихы туралы көптеген еңбектер жариялады. Ол Кеңес Одағында (1925–1974), Израильде (1974–1981) және АҚШ-та (1981–2016) өмір сүрді.
Yuri Enohovich Bregel (Юрий Энохович Брегель; 13 November 1925 – 7 August 2016) was one of the world's leading historians of Islamic Central Asia. He published extensively on Persian and Turkic language history and historiography, and on political, economic and ethnic history in Central Asia and the Muslim world. He lived in the Soviet Union (1925–1974), Israel (1974–1981), and the United States (1981–2016).
Кеңес Одағы
Юрий Брегель Мәскеуде, белгілі советтік саяси экономист Енох Брегельдің (1903–1993) ұлы болып дүниеге келді. Он алты жасында отбасы Ферғана қаласына көшіп келді. 1943 жылы совет әскеріне қабылданып, танкке қарсы артиллерия бөлімінде қызмет етті. Қырым, Белоруссия, Польша және Германияда соғысты; екі рет жарақаттанды және ордендермен марапатталды. Соғыстан кейін Мәскеу университетінің тарих факультетіне түсіп, Таяу Шығыс, Орталық Азия және ислам тарихын оқыды. 1949 жылдың күзінде Брегель «кеңеске қарсы қызмет» айыбымен тұтқындалып, түрмеге қамалды. Келесі бес жылды ол Солтүстік Уралдағы қатаң еңбек лагерінде өткізді. Бостандыққа шыққаннан кейін, оқуын жалғастырып, 1961 жылы Мәскеудегі Шығыстану институтында докторлық диссертациясын қорғады. 1955 жылы Брегель Лилия (Лиусия) Давыдовна Розенбергке үйленді, ол сол кезде Мәскеу мемлекеттік университетінің докторанты (кейіннен факультет қызметкері) және 16-17 ғасырлардағы Португалия Үндістанының әлеуметтік және әкімшілік тарихы бойынша маман болған. 1960 және 1970 жылдардың басында Юрий Брегельдің ғылыми еңбектері кең танылып, Василий Бартольдтың 10 томдық еңбектерінің жинағы мен қайта басылымын дайындаумен айналысты; сондай-ақ, «Шығыс әдебиетінің ескерткіштері» (Памятники письменности Востока) сериясын жасауға және Чарльз Стоуридің көп томдық «Парсы әдебиеті» еңбегінің орыс тіліне аударылып, мазмұны кеңейтілуіне үлкен үлес қосты. Бұл жұмыстарға қоса, Брегель 19 ғасыр Хивасының және оның түрікмен халқының саяси, экономикалық және этникалық тарихы бойынша түпнұсқа зерттеулер жүргізді.
Yuri Bregel was born in Moscow, the son of Enoch Bregel (1903–1993), a noted Soviet political economist. When he was sixteen years old, his family relocated to the town of Fergana and in 1943 he joined the Soviet army where he was to serve in an anti tank artillery unit. He fought in the Crimea, Belorussia, Poland, and Germany; he was injured twice and decorated. After the war, he enrolled at the History department at Moscow University, where he studied Middle Eastern, Central Asian and Islamic history. In the fall of 1949, Bregel was arrested and imprisoned on charges of "anti Soviet activity." He spent the next five years in a hard labor camp in the northern Urals. Upon his release, he resumed his studies and earned a doctorate at the Institute of Oriental Studies in Moscow in 1961. In 1955, Bregel married Liliya (Liusia) Davydovna Rozenberg, then a doctoral student (and later faculty) at Moscow State University and a specialist on the social and administrative history of Portuguese India in the 16th and 17th centuries. In the 1960s and early 1970s, Yuri Bregel's scholarship had already gained considerable reputation, having worked on the 10 volume collection and republication of Vasily Bartold's works; on the production of the famed Monuments of the Literature of the East (Pamiatniki pis'mennosti Vostoka) series and the Russian translation and significant expansion of Charles Storey's essential, multi volume Persian Literature. To these endeavors, Bregel added original scholarship on political, economic and ethnic history of 19th century Khiva and its Turkmen peoples.
Израиль және АҚШ
1974 жылы халықаралық әріптестердің күш-жігері арқасында Брегель мен оның отбасына Израильге эмиграциялауға рұқсат берілді. Брегель Иерусалимдегі Еврей университетіне қосылып, Ислам халықтары тарихының профессор және арнайы оқу орынының иегері атанды. 1981 жылы Брегель АҚШ-қа, Индиана штатының Блумингтон қаласына көшіп барды, онда ол сол кездегі Индиана университетінің Урал және Алтай тілдерін зерттеу кафедрасына (кейіннен Орталық Еуразия зерттеулері кафедрасы деп аталды) қосылды. Ол кафедраның Орталық Азия тарихы мен тарихнамасы, сондай-ақ түркі (шағатай тілі) және парсы қолжазбаларын зерттеу саласындағы ғылыми жұмыстарын және оқу бағдарламаларын кеңейтті, сонымен қатар кітапхананың сирек алғашқы және екіншілік дереккөздерін толықтыруға үлкен үлес қосты.
In 1974, after some effort in his behalf by international colleagues, Bregel and his family were finally allowed to emigrate to Israel. Bregel joined the Hebrew University of Jerusalem, where he became an endowed Chair and Professor of the History of the Muslim Peoples. In 1981 Bregel moved to the United States, to Bloomington, Indiana, where he joined what was then Indiana University's Department of Uralic and Altaic Studies (later renamed Department of Central Eurasian Studies), augmenting the department's research profile and course offerings in Central Asian history and historiography and in the study of Turkic (Chagatai language) and Persian manuscripts, while also enhancing the Library's holdings of rare primary and secondary sources.
Міндеттер
Брейгел 1986 жылдан 1997 жылға дейін Индиана университетінің Ішкі Азия зерттеулері институтының директоры, ал 1989 жылдан 1997 жылға дейін Индиана университетінің Ішкі Азия және Уралдық ұлттық ресурстар орталығының директоры қызметін атқарды. Ол "Энциклопедия Иранника" қорының кеңесші редакторы, Мәскеудегі "Шығыс әдебиеті" баспа үйінің аға редакторы, КСР Одағы Ғылым академиясының Шығыстану институтының ғылыми қызметкері, Принстонның Жоғары оқу институтының мүшесі, сондай-ақ Орталық Азия зерттеулерін дамыту қауымдастығы мен Орталық Азия зерттеулері қауымдастығының мүшесі болды.
Bregel served as Director of Indiana University's Research Institute for Inner Asian Studies from 1986 to 1997, and as Director of Indiana University's Inner Asian and Uralic National Resource Center from 1989 to 1997. He served as consulting editor for the Encyclopaedia Iranica Foundation, senior editor for the Oriental Literature Public House in Moscow, a research fellow at the Institute for Oriental Studies of the Academy of Sciences of the Soviet Union, a member of the Institute for Advanced Study in Princeton, and a member of the Association for the Advancement of Central Asian Research and the Association for Central Asian Studies.
Таңдалған жарияланымдар
Брегель Орталық Азияның орта ғасырлық және жаңа заман тарихы бойынша көптеген жариялымдардың авторы, оның ішінде 3 томдық «Ислам Орталық Азиясының библиографиясы» (1995), маңызды «Хиуа тарихнамасы – Фирдаус әл-иқбал» (1988 және 1999) басылымы және аудармасы, «Орталық Азияның тарихи атласы» (2003) және «Ішкі Азия туралы еңбектер» журналының бас редакторы болды, сондай-ақ көптеген басқа да жариялымдарға үлес қосты.
Bregel authored numerous publications on the medieval and early modern history of Central Asia, including the 3 volume Bibliography of Islamic Central Asia (1995), the edition and translation of the important Khivan chronicle Firdaws al iqbal (1988 and 1999) and An Historical Atlas of Central Asia (2003), in addition to serving as editor in chief of Papers on Inner Asia and many other publications.
Өңдеу жұмыстары
Мұхаммед ибн Наджаб Бақран, «Джахан есімі» («Книга о мире»), ред. Иу. Е. Борщевский (Мәскеу, 1960). Шығыс халықтарының мақалдары мен нақыл сөздері, Мәскеу, 1961. В. В. Бартольд, Еңбектер, томдар. I, II/1, II/2, III, V, VII, VIII.
Muhammad ibn Nadzhib Bakran, Djhakhan name (Kniga o mire), ed. Iu. E. Borschevskii (Moscow, 1960). Poslovitsy i pogovorki narodov Vostoka, Moscow, 1961. V. V. Bartol'd, Sochineniia, vols. I, II/1, II/2, III, V, VII, VIII.