Кіріспе
Германияда адам құқықтарын сақтау туралы шолу. Германиядағы адам құқығының жағдайы. Германияда адам құқықтары теорияда да, практикада да жоғары деңгейде қорғалады және Grundgesetz-те бекітілген. Ел көптеген халықаралық адам құқықтары туралы шарттарды ратификациялаған. Amnesty International сияқты тәуелсіз ұйымдардың есебі адам құқықтарының жоғары деңгейде сақталуын куәландырады, ал басқалары, мысалы, зерттеуші Тобиас Сингелнштейн, бірнеше мәселеге назар салады, әсіресе полицияның зорлық-зомбылығы мен босқындарға қатысты қатыгездік. АҚШ қаржыландыратын Freedom House ұйымының 2008 жылғы Freedom in the World есебі Германияға саяси құқықтар мен азаматтық бостандықтар бойынша "1" (ең жоғары) бағасын берді.
the human rights situation in the Providence of the [[Germany
Human rights in Germany enjoy a high level of protection, both in theory and in practice, and are enshrined in the Grundgesetz. The country has ratified most international human rights treaties. Reports from independent organizations such as Amnesty International certify a high level of compliance with human rights, while others, like the researcher Tobias Singelnstein, point out several issues, in particular police brutality and mistreatment of refugees. The 2008 Freedom in the World report by US funded Freedom House gives Germany a score of "1" (the best possible) for both political rights and civil liberties.
Заң
Германияның 1949 жылғы 23 мамырда күшіне енген Конституциясы, Grundgesetz, адам құқықтарына ерекше мән береді. Оның бірінші сөйлемі, "Адамның қадір-қасиеті бұзылмайды", адам құқықтарының барлық жиынтығын қорғау ретінде түсіндіріледі. Бұл тармақ "мәңгілік ережемен" қорғалады және өзгертілмейді. Бұл ереженің сот практикасына кең әсері бар; мысалы, ол 1983 жылы Германия Федеративтік Конституциялық Сотының шешімінде ақпараттық өзін-өзі анықтау құқығын негіздеу үшін қолданылды. Алайда, Веймар Республикасының тәжірибесінен кейін Германия өзін wehrhafte Demokratie (қорғалған демократия) деп санайды; демократиялық құрылысты жоюға бағытталған әрекеттер адам құқықтарымен қамтылмайды. Конституция Адам құқықтары жөніндегі жалпы декларациядағы (өзі заңды түрде міндетті емес) барлық құқықтарды кепілдейді, тек шексіз баспана беру құқығын қоспағанда. Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияны ратификациялау азаматтарға Еуропалық адам құқықтары сотына жүгінуге мүмкіндік береді. Ер азаматтар үшін міндетті әскери қызмет 1956 жылы орнатылды. Кез келген уақытта, дінге қарсы адамдар Zivildienst (азаматтық қызмет) таңдауына болады. Екі қызметтің кезеңінде де, қозғалыс еркіндігі сияқты көптеген адам құқықтары тоқтатылады. 2011 жылғы 1 шілдеден бастап, үкімет осы бап бойынша құқықты қолдану мүмкіндігінен айырылды, яғни әскери қызмет қазіргі уақытта Германияда де-факто ерікті болып табылады. Алайда, әскери шақыруға рұқсат беретін заңдарды жою жоспарында жоқ.
Есептер
Amnesty International 2005 және 2006 жылдарғы есептерінде полицияның қатыгездігінің кейбір жағдайлары, босқындарға деген қатыгездік және нәсілшілдік шабуылдар, болған жағдайлар өте сирек және көбінесе ауыр жазаланатын болса да, сынға ұшыратылған. АҚШ қаржыландыратын Freedom House ұйымының 2008 жылғы Freedom in the World есебі Германияға саяси құқықтар және азаматтық бостандықтар екеуі бойынша да "1" (нағыз ең жоғары) баға берді.
Қамқорлық
Судья қамауға алу туралы шешім шығаруы тиіс. Әдетте, күдікті сотталмаған жағдайда алты айдан артық уақытқа ұсталмайды. Өлім жазасы жойылды. Егер адам аса ауыр қылмыстар үшін сотталған болса және сарапшылардың қорытындысы бойынша қоғам үшін қауіпті деп танылса, сот оны жазасын өтегеннен кейін де белгісіз мерзімге қамауға алуға бұйыра алады (Sicherungsverwahrung). 2005 жылы Германия азаматы Халид Эль-Масри ЦРУ қызметкерлерімен құсырланып, әділ сот болмастан бірнеше ай бойы қамауда ұсталды, тіпті ол кінәсіз болса да. Неміс барлау қызметі бұл туралы ерте білгенімен, ешқандай шара қолданбады, бұл қызу саяси пікірталас тудырды.
Сөз бостандығы
Сөз бостандығы конституциямен кепілдендірілген. Дегенмен, Volksverhetzung (халықты арандату) – халықтың бір бөлігіне қарсы үгіттеу немесе оларды қорлау қылмыс болып саналады. 1994 жылы нацистік қылмыстарды жоққа шығаруға қатысты нақты тыйым салатын бап қосылды.
Жиналу еркіндігі
Ашық ауадағы қоғамдық жиындарды (көбінесе) жергілікті билік органдарына бұрыннан хабарлау қажет, бірақ рұқсат алу міндетті емес. Жергілікті билік тек қоғамдық қауіпсіздік туралы алаңдаушылық немесе тыйым салынған ұйымдардың қатысуы болған жағдайда ғана жиындарға тыйым сала алады.
Баспасөз бостандығы
Жалпы алғанда, Германияда баспасөз бостандығы жоғары деңгейде қалыптасқан; 2009 жылғы "Шекарасыз репортерлер" ұйымының баспасөз бостандығы индексінде Германия 175 елдің ішінде 18-орынды иеленді. Баспасөз еркіндігін шектеуге қатысты ең танымал оқиға 1962 жылғы "Шпигель" жанжалы болды, онда Қорғаныс министрі Франц Йозеф Штраус оны пара алуда айыптаған мақаладан кейін бірнеше журналистің заңсыз тұтқындалуын бұйырды. Бұл жанжал Штраустың қызметтен алынуына және канцлер Конрад Аденауэрдің беделіне ауыр соққы тигізді. 2005 жылы ішкі істер министрі Отто Шили "Цицеро" журналының кеңсесіне тінтеу жүргізуге рұқсат берді, бұл неміс баспасөзінің бір бөлігі тарапынан баспасөз бостандығына жасалған шабуыл деп сынға алынды. Тінтеу мемлекеттік құпияларды ашу туралы негізді күдікке байланысты болды. Алайда, 2007 жылдың 27 ақпанында Федералды Конституциялық сот журналист мемлекеттік құпияны сатқынына көмектеседі деген күдік іздеу ордері шығаруға жеткіліксіз екенін және осылайша тінтеудің заңсыз екенін мәлімдеді. Бұл шешім баспасөз бостандығын күшейту ретінде кеңінен қабылданып, бағаланды. 2006 жылдың мамыр айынан бастап құпия қызмет Bundesnachrichtendienst журналистерді тыңдап отырғандығы туралы жанжал әлі де толыққанды ашылмады.
Полицияның қатыгездігі
Нацистік режимдегі тәжірибелердің әсерінен неміс саясаты мен халқы полицияның билігі мен жұмыс жолдарына ерекше назар аударады. Германияда қару қолдану – тіпті полиция тарапынан да – қатаң реттеледі және (басқа елдермен салыстырғанда) жыл сайын полиция атып кез келген оқиғалардың саны аз. Дегенмен, соңғы жылдары бірнеше оқиға болды: 2009 жылдың 5 наурызында Хаген қаласында полиция күзетінен кейін 17 ақпанда комаға түсіп, ауруханада қайтыс болған ер адамның өлімі тіркелді, ол осы уақытта бетімен байланған болатын. Бас прокуратура тергеуді тоқтатты және полиция қолданған күш пропорционалды деп тапты, 2000 жылдан бері полиция қызметкерлері адамды тұншықтыру қаупіне байланысты бетін төмен қаратып ұстамауға үйретілгеніне қарамастан. 2008 жылдың желтоқсанында Дессау облыстық соты екі полиция қызметкерін Ұри Жаллоның салдарынан абайсызда қаза табуына байланысты кінәсіз деп таныды. Ұри Жалло 2005 жылы камерасында өрт шыққанда қайтыс болды, ол төсегіне байланған болатын. Сот шешімінің ауызша түсіндірмесінде дәлелдердің жетіспеуі ақталу себебі ретінде көрсетілді және сот отырысында куә ретінде сөйлеген полиция қызметкерлерінің көпшілігінің куәліктеріне қатысты сын айтылды. 2012 жылдың 13 желтоқсанында Магдебург облыстық соты бұрынғы ақталуды жоққа шығарып, абайсызда адам өлтірді деген үкім шығарды. Алдын ала адам денсаулығына қасақана зиян келтіру туралы айыптау дәлелдердің жетіспеуіне байланысты прокуратура тарапынан алынып тасталды. Сот айыпталушы офицерді 10 800 евро айыппұл төлеуге үкім шығарды, бұл прокуратура сұраған 6 300 евродан асып түседі.
On 5 March 2009 a man died in a hospital after falling into a coma while in police custody in Hagen on 17 February where he had been bound face down. The Office of the Public Prosecutor terminated its investigations and found that the force used by the police was proportionate, despite the fact that since 2000, police officers have been trained not to restrain a person face down because of the danger of asphyxia. In December 2008, the regional court of Dessau acquitted two police officers of killing Oury Jalloh as a result of negligence. Oury Jalloh had died 2005 when a fire broke out in his cell, where he was restrained to the bed. In its oral reasons for the judgment, the court stated lack of evidence as the reason for the acquittal, and strongly criticized the testimonies of most of the police officers who were witnesses in the court case. On 13 December 2012, the regional court of Magdeburg overruled the earlier acquittal, and ruled for negligent homicide. An earlier accusation of bodily harm with fatal consequences was dropped by the public prosecution for lack of evidence. The accused officer was condemned to a fine of 10,800 Euro by the court, in excess of the 6,300 Euro plead for by prosecution.
Бақылау
Бірнеше партия, мысалы, оңшыл "Германияның Ұлттық Демократиялық Партиясы" (НДП) және "Солшыл партияның" коммунистік платформасы Verfassungsschutz ("Конституцияны қорғау федералды кеңсесі") бақылауында. Полицияның жеделхабаршыларын пайдалану кейде артық деп сынға ұшырады. НДП-ді заңсыз ұйым деп тану туралы ұсыныстан бас тартылды, себебі НДП-нің көптеген іс-әрекеттерінің Verfassungsschutz бақылауында екені белгілі болды. Партиялардан өзге, Германия үкіметі 1997 жылдан бері Германиядағы Саентология шіркеуін және оның мүшелерін Verfassungsschutz бақылауына алды, оның себебі – Германияның Grundgesetz-іне негізделген конституциялық құрылысты жою деген күдік. Қосымша қараңыз: Германиядағы Саентология.
Азшылықтар мен шетелдік ата-аналар
Этникалық азшылықтар саяси процестерде және қоғамдық өмірде, әсіресе мемлекеттік қызметте жеткіліксіз өкілдік етілген. Елде оңшыл топтардың азшылықтарға жасаған шабуылдарының жекелеген жағдайлары болды, бірақ Германия – әсіресе тарихына байланысты – төзімділік пен интеграция мәселесіне өте мұқият қарады. 2010 жылы АҚШ Мемлекеттік департаменті «оңшыл экстремистік зорлық-зомбылық және нәсілдік азшылықтар мен шетелдіктерге қатысты қудалаулар мәселе болып табылады» деп мәлімдеді.
Адам саудасы
Еуропада адам саудасы адам құқықтары мәселесі ретінде кеңінен таныла бастады (негізгі мақала: Адам саудасы). Коммунизмнің аяқталуы және Кеңес Одағы мен Югославияның құлауы адам саудасының өсуіне әсер етті, ал құрбандардың басым бөлігі зорлықпен проституцияға мәжбүрленген әйелдер. Германия – негізінен Орталық және Шығыс Еуропадан, сондай-ақ Африкадан әкелінетін, жыныстық құмарлық үшін пайдаланылатын адамдардың, көбінесе әйелдердің, транзиттік және соңғы пункті болып табылады. 2003 жылы, соңғы ресми статистика бойынша, анықталған 1235 құрбанның төрттен бірін қамтитын деректер Ресейге тиесілі болды. Германия статистикасында алғаш рет 127 неміс азаматы тіркелді.
ЛГБТ құқықтары
Германияда лесбиянка, гей, бисексуал және трансгендерлік (ЛГБТ) құқықтары соңғы онжылдықтарда айтарлықтай дамыды. 2017 жылдың 29 маусымынан бастап Германияда бір жынысты некелер заңдастырылды, бұл оларға әдетте әр түрлі жынысты некеде тұрған жұбайларға берілетіндей бірдей құқықтарды қамтамасыз етеді. Бір жынысты асырап алу 2005 жылдан бері заңды, ал 2013 жылы бір жынысты қарым-қатынастағы адам серігі бұрын асырап алған баланы асырап алуына рұқсат беріліп, одан әрі кеңейтілді; алайда, бірлескен асырап алу әлі заңмен бекітілмеген. Жыныстық бағдар және гендерлік идентиті негізіндегі кемсітушілікке қарсы қорғау Германия бойынша әртүрлі, бірақ жұмысқа орналастыру және тауарлар мен қызметтер ұсыну салаларындағы кемсітушілікке ел жүзінде қағида бойынша тыйым салынған. Трансгендерлерге 1980 жылдан бері заңды жынысын өзгертуге рұқсат берілген. Бастапқыда заң бойынша, олар жеке куәліктерін өзгерту үшін жыныс мүшелеріне хирургиялық араласу жасауы тиіс болды. Бірақ бұл заң кейіннен конституцияға қайшы деп танылды.
Интерсексуалдық құқықтар
Германияда интерсекс адамдардың дене тұрқы мен денелік дербестігіне қатысты құқықтары мойындалмайды және олардың жыныстық белгілеріне негізделген кемсітуден қорғауға арналған ерекше шаралар жоқ. 2012 жылы Германияның Этикалық кеңесі жасаған сауалға жауап ретінде, үкімет 2013 жылы кейбір интерсекс нәрестелерді де-факто үшінші санатқа жатқызуды көздеген заң қабылдады. Азаматтық қоғам мен адам құқықтары ұйымдары бұл заңды қате деп сынады. 2016 жылы жарияланған зерттеу 2005-2014 жылдар аралығында интерсекс ерекшеліктері бар нәрестелер мен балаларға жасалған интерсекс медициналық араласулардың санының айтарлықтай азайғанын көрсетпеді. Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Amnesty International жергілікті интерсекс азаматтық қоғам ұйымдарымен бірге оларды қорғауға шақыруда.