Кіріспе
Сэмюэл Деланидің романы Empire Star – Сэмюэл Р. Деланидің 1966 жылғы ғылыми фантастикалық повесі. Ол көбінесе басқа кітаппен бірге жарық көреді, ең көп (үш рет) «The Ballad of Beta 2» кітабымен бірге шығады. Делани оны алғаш рет «Ace Double» сериясының бөлігі ретінде «Babel 17» романымен бірге басылымға шығаруды жоспарлаған, бірақ оның орнына Том Пурдомның «Tree Lord of Imeten» романымен жарық көрді. Соңында ол 2001 жылы қайта басылғанда «Babel 17» кітабымен бірге жинақталды. Повесть басты кейіпкер Комета Джо және баяндаушы Жүгер туралы. Бұл Комета Джоның өсіп-жетілуі, галактикалық қоғамды тануы (сондықтан оны шағын «Bildungsroman» деп қарастыруға болады), «Empire Star» жұлдызына маңызды хабар жеткізу және құлдыққа соңғы нүкте қою әрекеттері туралы әңгіме. Оқиғада бірнеше қабатталған оқиғалар бар, олар өзіне-өзі қайта оралады, ал оқиғалардың идеялары, қабаттары мен реті оқиғаның өзінен де маңызды.
Empire Star is a 1966 science fiction novella by Samuel R. Delany. It is often published together with another book, most frequently (three times) with The Ballad of Beta 2. Delany hoped to have it first published as part of an Ace Double with Babel 17, but instead it was published with Tree Lord of Imeten by Tom Purdom. It was finally bundled with Babel 17 in a 2001 reprint. The story revolves around the protagonist, Comet Jo, and a narrator named Jewel. Nominally a tale of Comet Jo’s coming of age, his education into galactic society (and as such can be considered a mini Bildungsroman), his efforts to deliver an important message to Empire Star, and the attempt to bring an end to slavery, the story has several layered loops of events which run back upon themselves—and the concepts, layering, and ordering of the events are as important as the story itself.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Оқиғаның басында біз Жо кометамен он сегіз жасында танысамыз. Ол өмірінің бар сағатын Тау Сети планетасының серігі Ристегі "жадағай" қоғамда өткізді. (Алғашқыда "жадағай" сөзі "қарапайым" немесе "ақылсыз" дегенді білдіргендей көрінуі мүмкін, бірақ Жоның "Геодезиялық зерттеу станциясымен" кездескеннен кейін, бұл түсінік әлдеқайда күрделі екені анық болады.) Жо ғарыш кемесінің қираған қалдықтарына келіп, екі құтқарылған адамды кездестіреді. Біріншісі тез арада қайтыс болып, Жодан Empire Star-ға маңызды хабарды жеткізуін өтінеді. Екіншісі – "Зергер" деп аталатын тіршілік нысаны. Зергер – кристалдану формасындағы тритовий, және осы күйде ол жағдайды бірнеше тұрғыдан қарастыра алады, соның арқасында оқиғаны толық білетін бақылаушының көзқарасынан баяндауға мүмкіндік береді. Жо Ристі дереу тастап, Empire Star-ға хабар жеткізуге тырысады, саяхаты барысында ол Lll деген жаратылыстар тайпасымен және басқа да бірнеше кейіпкерлермен кездеседі. Lll – ғажайып құрылысшылар, олар ғимараттарды ғана емес, сонымен қатар экожүйелерді, қоғамдарды және этикалық жүйелерді де жасай алады. Осы себепті олар құлдыққа түскен. Алайда, Lll-ді қорғау үшін Империя "Lll-дің күйзелісі" деп аталатын құбылыс жасады – Lll-ге ие болған әркім үнемі терең қайғыға батып өмірін сүреді. Бұл қайғы иеленген әр Lll сайын және олардың салған құрылыстарының көлеміне пропорционалды түрде артады, сондықтан бір уақытта көптеген Lll-ге ие болу мүмкін емес. Шындығында, тіпті иесі емес адамдар үшін де Lll-дің жанында болу жүрек ауыртатын тәжірибе, және Жо бұл сабақты саяхатының басында үйренеді. Содан кейін оқиға Жоның келесі бірнеше айын қамтиды. Ол жетілуінің, білімінің және айналасындағы оқиғаларды қабылдау қабілетінің белгілі бір деңгейіне жеткеннен кейін, сызықтық баяндау тоқтап, оқырманға қатаң тәртіппен реттелмеген маңызды оқиғалардың бірнеше беті қалады; осы уақытқа дейін оқырман оқиғаның түйінін шешуге жеткілікті білім жинаған болуы мүмкін. Оқиға барысында бірнеше сұрақ туындайды, тікелей немесе жанама түрде. Жо кометасы қандай хабарды жеткізуі керек? Lll-ді босатуға кім келеді? Lll шын мәнінде босатыла ма? Оқиға жабық циклде ме, әлде соңы бар ма (немесе кем дегенде оқиғада айтылғаннан кейін оқиғалар дамитын нүкте бар ма)? Empire Star-ға кім кірді? Бұл оқиғаның қанша бөлігі сол адамдардың ұйымдастыруымен болды?
Кейіпкерлер
Комета Джо: 18 жаста, симплекс мәдениетінің өнімі. Жүгер: Тритвиан (адам емес тіршілік түрі болжамдалады), оқиғаның көп бөлігін пассивті, кристалдалған күйде өткізеді. Жүгер оқиғаны баяндайды. Харона: ғарыш портының қақпасының күзетшісі, Харона мен оның үй жануары 3 Иті, әрине, Харон мен Кербер туралы мифологиялық сілтеме. Харона Empire Star романында Джоға симплекс/комплекс/мультиплекс тұжырымдамасын алғаш рет түсіндіреді. Ол қартайған шағында Сан Северина екені белгілі болады. Сан Северина: жеті Lll-дің иесі – бұрын ешкім иеленбеген мөлшерде, ол сегіз әлемді (елу екі өркениет және отыз екі мың үш жүз елу жеті толыққанды және ерекше этикалық жүйемен бірге) соғыстан қираған күйден қайта жаңартуы керек. Сан Северина – Джоның галактикалық қоғамның жолдарын үйрететін алғашқы ұстазы. Ол Джоға қарапайым тәрбиесінен арылуға көмектеседі және оны мультиплекс болу жолына бағыттайды. Оскар/Бұдыр: Лингвистикалық әмбебап мультиплекстің қысқартылған атауы, Бұдыр – Lll негізіндегі санасы бар жасанды тіршілік түрі және Комета Джоның көп бөлігінде серігі. Оқиғаның соңында Бұдырдың санасы Мюльс Аранлайдке екені белгілі болады. ("Muels Aranlyde" – "Samuel R. Делани" атауының анаграммасы). LUMp "Оскар" сөзін әдеби сілтеме деп түсіндірді, өйткені ол бастапқыда күтіп отырғанын айтқан адам Альфред Дуглас болғандықтан, ол Дугластың досы және жақыны Оскар Уайльдқа сілтеме жасады. Ни Тай Ли: Джоның немесе басқалардың бастан өткерген тәжірибесін бастан өткергендей көрінетін жас ақын. "Принцесса": Empire Star бағытындағы әскери кемедегі жасырын жолаушы. Олар алғаш кездескенде ол Джодан екі жас кіші, бірақ ол жас Сан Северина екені белгілі болады.