Кіріспе

Уағыздаушы Исаак Бэкус (9 қаңтар 1724 – 20 қараша 1806) – Америка революциясы дәуірінде Жаңа Англияда мемлекеттік шіркеулерге қарсы күрес жүргізген жетекші баптист пасторы. Оның балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ. "Исаак Бэкустың өмірбаяны" (1756 жылы аяқталған) еңбегінде ол өз генеалогиялық ақпаратын және дінге келуіне әкелген оқиғалардың тарихын береді. Коннектикут штатының Норвич қаласының бір бөлігі болған Янтик ауылында дүниеге келген Бэкусқа Ұлы ояну және Джонатан Эдвардс пен Джордж Уайтфилдтің еңбектері үлкен әсер еткен. Ол 1741 жылы дінін қабылдады. Бес жыл бойы сепаратист конгрегациялық шіркеудің мүшесі болды. 1746 жылы ол уағыздаушы болды, ал 1748 жылы діни қызметкер ретінде тағайындалды. 1751 жылы Бэкус Массачусетс штатының Миддлборо қаласындағы Баптист шіркеуінің пасторы болды. 1741 жылы Ұлы ояну уағыздарына жауап ретінде Бэкус Норвичтегі тұрақты шіркеуге қосылды. Норвич пасторы жаңа мүшелердің тым көп шу тудырғанына алаңдады және бірнеше жылдан кейін көшпелі Жаңа Жарықтарды шақырудан бас тартты. Сондықтан 1746 жылы Бэкус және басқа бірнеше шіркеу мүшелері шығып, Жаңа Жарық шіркеуін құрды. 1748 жылы Бэкус Массачусетс штатының Миддлборо қаласындағы Жаңа Жарық шіркеуінің пасторы болды және 1756 жылға дейін Жаңа Жарықтармен байланысын сақтап, нәрестелерді шомылдыруға қарсы болғандықтан олардан бас тартты. Ол Миддлборо қаласында Сепаратист баптист шіркеуін ұйымдастырды және өмірінің соңына дейін оның пасторы болды. 1764 жылы Исаак Бэкус Джон Браун, Николас Браун, Уильям Эллери, Стивен Хопкинс, Джеймс Мэннинг, Езра Стайлс, Сэмюэл Стиллман, Морган Эдвардс және тағы басқалармен бірге Род-Айленд және Провиденс Плантациялары ағылшын колониясындағы колледждің (кейін Браун университеті деп аталған) жарғысын қабылдау үшін алғашқы серіктес немесе сенімгер ретінде қосылды. Бұл – жоғары білім беретін алғашқы баптист мектебі болды. Исаак Бэкустың діни еркіндік үшін күресіне Роджер Уильямс пен Джон Локктың идеялары зор ықпал етті. Уильямстың колониялық Америкадағы шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі жөніндегі алғашқы аргументтері Бэкусқа үлкен әсер етіп, оның еңбектерінде діни мекемелерге қарсылықты нығайтты. Сонымен қатар, Джон Локктың жеке құқықтар және әлеуметтік келісім теориясы туралы қағидалары Бэкустың теологиялық аргументтерін байытып, діни бостандыққа деген табиғи құқықтың маңыздылығын көрсетті. Бұл ықпалдар Бэкустың жазбалары мен әрекеттері арқылы діни еркіндікті қамтамасыз етуге бағытталған табандылығында айқын көрінеді.

Бэкустың Америка революциясын қолдауы

Глейзер атап өтеді, Айзек Бэкус 1774 жылы Массачусетс штатының заң шығарушы органына сыншы болғаннан 1775 жылы американдық революцияның тұғырлы қолдаушысына айналғанын. 1775 жылға дейін Бэкус діни бостандық мәселесін тәжге жүгінуге дайын екенін білдірген. 1774 жылғы 19 қаңтарда Джон Адамсқа жазған танымал хатында Бэкус былай деп жазды: «Сіздің сот пен әлемге отандастарыңыздың азаматтық құқықтарымен қатар діни құқықтарына да құрметпен қарасаңыз деп үміттенемін; елдегі ең бейбітшіл, өз елдеріне адал халықтың көп саны Массачусетс заң шығарушылары өздері үшін қатты талап ететін бостандықтан айырылғандарын естігенге қуанарлық адамдарға шағымдануға мәжбүр болмас үшін». Адамс Бэкусқа тікелей жауап бермеді, бірақ оның күнделігінде Бэкус туралы бірнеше сынап айтқан пікірлерін жазды. Кейін Адамс «Массачусетс шіркеуінің салымын өзгертуден гөрі күн жүйесінің жұмысын өзгерту оңайырақ» деген пікірін білдірді. Бэкус жоғарыдағы үшінші Георгқа жасаған жасырын сілтемесі 1771 жылы Эшфилд шіркеуінің сәтті өтініші туралы білгеніне жауап болуы мүмкін. 1765 жылы Эшфилд баптистері қиындықтарға тап болды, себебі Эшфилд қаласын тіркеу туралы заңда салықтарға қатысты ережелерге байланысты олар шіркеу салымын төлеуге міндетті болды. Чиляб Смиттің сөзіне сүйенсек, 1768 жылы Бас сот «біздің қудалаушыларымызға өздерінің дін қызметкерлеріне ақы төлеу үшін немесе өздерінің үйлерін аяқтау үшін бізден ақша жинауға немесе жерлерімізді сатуға рұхсат берді». 1770 жылы баптистердің мүлігі қалалық билік тарапынан аукционға сатылды. Баптистер үшінші Георг патшаға петиция жіберді. 1771 жылдың шілде айында патша жауап берді. Ол «өз құпия кеңесінің кеңесімен аталған заңды жоқ деп жариялауға риза екенін» мәлімдеді. Жерлер талапкерлерге қайтарылды. Оңтүстік Каролинадағы ұқсас жағдай туралы Фрэнсис Пелот 1770 жылғы 3 қазандағы хатында хабарлады. 1775 жылға дейін баптистердің американдық революцияны қолдағанына көптеген дәлелдер жоқ. Әрине, баптистер үшін осы күнге дейін Американың тәуелсіздігін жариялау саяси тұрғыдан дұрыс болмас еді. Соғыс жарияланғаннан кейін Бэкус (және көптеген басқа баптистер) революцияны қолдауды жөн көрді. Бэкус уағыздарын сол заманның қажеттіліктеріне сәйкес тез бейімдеді. 1775 жылғы 23 сәуірде Конкорд пен Лексингтон шайқастарынан кейін жексенбі күні ол 1 Самуил 12:32 аятын таңдады: «Иссахар ұлдары – заманды түсініп, Израильдің не істеу керектігін білген адамдар еді. Олардың басшыларының саны екі жүзге жетеді, ал қалғандарының бәрі олардың бұйрығымен жүрді». Баптист пасторлары революциялық қозғалыстың белсенді қолдаушылары болды. Джордж Вашингтон армиясындағы жиырма бір капелланның алтауы баптист болды. Айзек Бэкус өмірінің соңына дейін Америка тәуелсіздігінің тұғырлы жақтауы болып қала берді. 1778 жылы Бэкус «Үкімет және бостандық сипатталған және шіркеулік тирандықтың ашылуы» атты маңызды тарихи еңбектің авторы болды, оның бір данасы Браун университетінің Джон Картер Браун кітапханасында сақталады.

Бэкус және Уоррен қауымдастығы

Бүгінде Бэкус Жаңа Англияның үш томдық діни тарихымен танымал. Бірақ оның Уоррен қауымдастығы атынан атқарған қызметі де маңызды. 1769 жылы Уоррендегі шіркеудің пасторы және Род-Айленд колледжінің президенті Джеймс Мэннинг шіркеу / мемлекет наразылықтарын шешу үшін Уоррен қауымдастығы деп аталатын ұйым құрды: "Жаңа Англиядағы діни мекемеге сәйкес келмеуден туындаған қанаушылық туралы шағымдар осы қауымдастыққа жеткен, ал мұндай қанаушылықты болдырмау және түзету үшін алынған заңдар, сот кезінде жеткіліксіз деп табылған (заңдардың өзінде кемшілік болғандықтан немесе оларды орындаудағы әділетсіздік салдарынан); сондай-ақ, қарапайым наразылықтар мен өтініштер тиісті назарсыз қалды, ал сол қанаушылық шаралар жалғастырылды: Осымен Жаңа Англиядағы барлық қанаушылық көрген баптистерге хабарлаймыз, Уоррен қауымдастығы (Батыс немесе Филадельфия қауымдастығымен бірлесіп) олардың бауырлары үшін тез және тиімді шешім іздеуге бекінді. Осы шешімді петиция және меморандум арқылы іске асыру үшін, төмендегі мырзалар жақсы куәландырылған шағымдарды қабылдауға тағайындалды, оларды Бостондық Сэмюэл Стиллманға жіберу үшін; атап айтқанда, Хезекия Смит (Хаверхилл), Айзек Бэкус (Мидлборо), Ричард Монтегю (Сандерленд), Джозеф Мичэм (Энфилд) және Томас Уитман (Коннектикуттағы Гротон). Айзек Бэкус қатты тартынды, бірақ Мэннингтің шағымдар комитетінде өкіл ретінде қызмет ету ұсынысын қабылдады. Ол шағымдар комитетінің хатшысы болып, қауымдастықтың басқа мүшелеріне қарағанда ұзақ қызмет етті. Хатшы ретінде Бэкус барлық WA хаттары мен есептерін тіркеуге және жауап беруге міндетті болды. Исаак Бэкус 1770 және 1774 жылдар аралығында Уоррен қауымдастығына (ВА) көп уақыт арнады. Осы кезеңде қауымдастыққа ай сайын орта есеппен он екі хат және алты есеп келіп түсті. Бэкус барлық хат-хабарлар мен есептердің көшірмелерін мұқият жасап, кем дегенде төрт шағымдар комитетінің мүшелеріне таратты. Уоррен қауымдастығының мүшелігі ерікті болды және қауымдастық тек кеңес беру функциясын атқарды. Оның шіркеу мүшелерінен бас тартуға немесе пасторларды қызметтен босатуға құқығы болмады. Мысалы, Леви Максидің 1772 жылдың 4 қыркүйегінде жазған хатына шағымдар комитеті жауап бермеді, өйткені ол олардың қарауына жатпады. Қауымдастықтың жылдық есептері әдетте қысқа, бір беттен тұратын, жақсы құрастырылған мәтіннен тұрады, ауыр қағазға жазылып, әдемі жазуымен ерекшеленеді. Әр есепке оны жазған шіркеу хатшысы мен шіркеу атынан бекіткен пастор қол қояды. WA есептері стандартты форматты ұстанады: Бірінші абзацта әсем тілмен ("Жаңа патшалық" стилінде) "Сәлемдесу" жазылып, өткен жыл ішінде Құдайдың олардың шіркеуіне берген нығметтері баяндалады. Екінші абзацта мүшелік саны, шомылдыру рәсімінен өткендер, қайтыс болғандар, ауысқандар және жұмыстан шығарылғандар көрсетіледі. Үшінші абзацта қазіргі шіркеудегі қиындықтар – басшылық үшін күрес және жұмыстан босату туралы мәліметтер келтіріледі. Бэкустың ВА файлдары ХVІІІ ғасырдағы Жаңа Англиядағы шіркеу істерінің ең толық жазбаларының бірі болып табылады. Глейзер сол сөйлеуде Бэкус сондай-ақ конституцияны федералды үкіметке салық салу және ақырында (жиырма жылдан кейін) құл саудасын реттеу немесе жою билігін бергені үшін мақтады. Ол ратификациялауға дауыс берді.

Құлдық туралы ойлар

Айзек Бэкустың өзі құл иеленгені туралы ешқандай жазба жоқ, бірақ оның бауыры Илая құлдарды иеленген және Айзек құл еңбегін пайдаланған болуы мүмкін. Айзек Бэкус бұрын жариялаған еңбектерінің ешқайсысында африкалық құлдықты айыптаған жоқ. Оның достары мен туыстары құлдар ұстаған. XVIII ғасырдағы Норвичте африкалық құлдарды да, ақ құлдарды да ұстау жиі кездесетін жағдай болған. Бэкустың құлдық туралы түсінігіне құлдықтың барлық түрлері кіретін. Бұл сондай-ақ жеке адамның таңдау еркіндігін шектейтін кез келген практиканы немесе институтты қамтиды, оны Бэкус балаларды шомылдырумен (педобаптизм) салыстырады. Бэкус үшін балаларды шомылдыру құлдықтың бір түрі болды, себебі баланың бұл мәселеде таңдау мүмкіндігі болмады. Бэкус үшін құлдық – адамзаттың жамандыққа құштарлығы мен күнәға қарсы тұра алмауынан туындайды. "Барлығы" құл. Бэкус "құлдық" сөзінің жаңа мағынасын беруінің даулы екенін жақсы білген (мысалы, 1788 жылғы Массачусетс ратификациялық конвенциясындағы құлдық, сүндеттеу және педобаптизмді теңестірген сөйлеген сөзі, африкалық құл саудасына салық салу туралы қызу пікірталас аяқталғаннан кейін тікелей айтылды). Глейзер Бэкустың құлдыққа қатысты идеяларына Стивен Хопкинспен (1707-1785) болған достығының әсер еткен болуы мүмкін деп болжайды. Хопкинс – Род-Айленд штатының губернаторы, Род-Айленд Жоғарғы Сотының бас судьясы, Провиденс колледжінің бірінші канцлері және Тәуелсіздік декларациясына қол қойған адам. Ол құлдықты жоюшы, кейде квакер, құл иеленуші, құл саудагері және капер болған. Стивен Хопкинске кем дегенде жеті құл тиесілі болған, олардың есімдері екі өсиетте көрсетілген: Адам, Боннер, Фиббо, Примус, Приамус, Принс және Сент-Джаго. Хопкинс көптеген жылдар бойы квакерлік "бауырларынан" құлдарын босату үшін қысым мен қуу қаупіне қарсы тұрды. Бэкус сияқты, Хопкинс та өзінің күшімен жоғалып, формальды білімі аз адам болған. Белгілі болғандай, Хопкинс Браун университетін құруда Бэкуспен тығыз жұмыс істеді және ол Бэкустың саяси жағынан ең күшті және заңдық тұрғыдан ең білгір досы болды. Сондықтан Бэкус үшін құлдықты айыптаудан аулақ болу ыңғайлы болған болуы мүмкін. Бэкус Стивен Хопкинс қайтыс болғаннан кейін ғана құлдыққа қарсы айтты. Бэкус Оңтүстікке кеңінен саяхаттап, аймақтағы баптист шіркеулерін қолдады. Бұл шіркеулер басқа сепаратист шіркеулермен және англикандықтармен дауларында оның кеңесін іздеді. Африкалықтар осы Оңтүстік шіркеулеріне толық мүшелікке қабілетсіз болуы мүмкін (олар Бэкустың Мидлборо шіркеуіне мүше болуға қабілетті болған), бірақ Бэкус өзі барған шіркеулердің нәсілдік құрамы туралы толық мәлімет бермейді. Ол афроамерикалық қауымдарға уағыз айтқанын айтады. 1785 жылы Бэкус өзінің "Құдайшылдық құлдықты жоққа шығарады" атты танымал памфлетін жариялағанда, құлдық ұлттық пікірталыстың тақырыбы болды. "Құдайшылдық құлдықты жоққа шығарады" еңбегінде Бэкус құлдықты "рухани мәселе" деп атады. Ол африкалық құлдықты "күнәкар табиғаттың құлы" болумен теңеді. Ол құл иеленудің "адамгершілік мәселесін" ешқашан қозғаған жоқ. Исаак Бэкус 1797 жылға дейін құлдықты ашық айыптамады. Бэкус құлдықты айыптамаса да, африкалық құл саудасына қарсы болды. 1788 жылы АҚШ Конституциясын ратификациялаған Массачусетс конвенциясына Мидлбородан делегат ретінде келген Бэкус, федералды үкіметке салық салу және (жиырма жылдан кейін) құл саудасын реттеу немесе жою құқығын берген Конституцияны ратификациялауға дауыс берді.