Кіріспе
Сириялық даниялық саясаткер Насер Хадер (ناصر خضر Levantine pronunciation: ; 1963 жылғы 1 шілдеде туған) – сириялық даниялық саясаткер және 2001–2011 және 2015–2022 жылдары Folketing мүшесі. 2021 жылға дейін ол Консервативтік халық партиясының мүшесі болды. Ол алғаш рет 2001 жылы Данияның Социал-либералдық партиясынан парламентке сайланды. 2007 жылы ол бұл партиядан шығып, Жаңа Альянс (кейін Либералдық Альянс) құрды. 2007 жылғы 13 қарашадағы жалпыұлттық сайлауда Насер Хадердің Жаңа Альянс партиясы бес парламенттік мандат жеңіп алды. Бір жылдық құлшыныстан кейін партия таратылды, ал Хадер 2009 жылғы 17 наурызда Консервативтік халық партиясына қосылғанға дейін Дания Парламентінің тәуелсіз депутаты болды. Хадер 2011 жылғы Дания парламенті сайлауында мандатын жоғалтты, бірақ 2015 жылғы сайлауда қайтадан ие болды. 2021 жылы Хадер Консервативтік халық партиясынан шығып, қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді. 2000 жылы ол 24 жылдық ережені енгізу туралы идеяны ұсынды. Ол өз кітабында бұл ереженің мәжбүрлі некелерге қарсы күресу үшін Данияның иммиграциялық заңына енгізілуі керек екенін айтты. 24 жылдық ереже 2002 жылы қабылданды. Бұл заңға Парламенттегі барлық ірі саяси партиялар қолдау көрсетті, ол Иммиграциялық заңның §9, 1 тармағы ретінде бекітілді. Демократия мен Исламның бейбіт өмір сүруін жақтаушы Хадер 2008 жылы Ислам үстемдігі мен джихадизмге қарсылардың бірлестігін құрды. Оның мақсаты – сөз бостандығын қолдау және бүкіл әлемдегі орташа мұсылмандарды шабыттандыру болды. Бұл жаңа қозғалыс «Орташа мұсылмандар» деп аталды, кейін «Демократиялық мұсылмандар» деп өзгертілді. 2023 жылы Хадер христиан дініне ауысты және Данияның Евангелистік лютеран шіркеуінде дін қызметкері болуды жөн көрді. Ол Құраннан қорқыныш сезінгенін, ал Киелі кітаптан махаббатты тапқанын айтты. 2009 жылы Хадер консерваторлардың парламенттік фракциясының интеграциялық бағдарламасы аясында бурканы толыққанды тыйым салуды алғаш ұсынды, оны «даниялық емес» және «әйелдерді қанау» деп сипаттады. Бірақ бұл заң 2018 жылғы мамыр айында ғана, Хадер ұсынған және «Буркаға тыйым салу» деп белгілі болған заң ретінде қабылданды. Насер Хадер ХХ ғасырдың ең беделді жүз даниялығының қатарында, ал 2009 жылдан бері әлемдегі ең беделді 500 мұсылманның бірі саналады.
Naser Khader (ناصر خضر Levantine pronunciation: ; born 1 July 1963) is a Syrian Danish politician and member of the Folketing 2001–2011 and again 2015–2022. Until 2021 he was a member of the Conservative People's Party. He was first elected to Parliament representing the Danish Social Liberal Party in 2001. In 2007, he left this party to found New Alliance (later Liberal Alliance). In the national elections on 13 November 2007, Naser Khader's New Alliance party won five parliamentary seats. After a tumultuous year, the party dissolved and Khader became an Independent Member of the Danish Parliament until joining the Conservative People's Party on 17 March 2009. Khader lost his seat in the 2011 Danish parliamentary election, but regained it in the 2015 election. In 2021, Khader left the Conservative People's Party and announced he would not run for re election. In 2000, he introduced the idea of a 24 year rule. In his book 'Khader. dk', he argued that the rule should be included in the Danish immigration law to prevent forced marriages. The 24 year rule was introduced in 2002. It was voted into law supported by all major political parties in Parliament as Immigration Law §9, 1. A leading proponent of peaceful co existence of democracy and Islam, Khader co founded an association of opponents of Islamic supremacism and jihadism in 2008, with the aim to promote freedom of speech and inspire moderate Muslims worldwide when the Jyllands Posten Muhammad cartoons controversy began. The new movement was called Moderate Muslims, later renamed Democratic Muslims. In 2023, Khader converted to Christianity and opted to pursue priesthood within the Evangelical Lutheran Church of Denmark. He expressed that while the Quran instilled fear within him, he discovered love within the Bible. In 2009, Khader first suggested a complete ban on the burqa as part of an integration initiative by the Conservatives' parliamentary group, describing it as "un Danish" and "oppression of women". But it wasn’t before May 2018, lawmakers approved the law, suggested by Khader and popularly known as the Burqa Ban. Naser Khader has been named among the hundred most influential Danes of the 20th Century, and has been one of the world's 500 most influential Muslims since 2009.
Өмірбаян
Насер Хадер палестиналық әке мен сириялық ананың ұлы. Ол Дамасктың шетіндегі шағын ауылда дәстүрлі сириялық өмір салтымен өскен. Әкесі палестиналық босқын болғандықтан, Сирияда жақсы жұмыс табу қиын болды, және олар әйелінің ауылында тұрса да, оны көбінесе "шеттен келгенге үйленген" деп айтқан. Насер Хадер есімі Мысыр президенті Гамал Абдель Насердің құрметіне берілген. Хадердің әкесі 1960 жылдары Еуропаға эмиграциялаған – сол кезде еуропалық елдер шетелдік жұмысшыларды шақыруды бастады. Насер өзі 1974 жылға дейін әкесіне қосылмады, осы жылы Сириядағы ауылынан Данияның Копенгаген қаласының орталығындағы пәтерге көшіп келді. 1983 жылы Риссенстин гимназиясын бітірді.
Саяси мансап
Насер Хадер 2001 жылы парламентке сайланды.
24 жылдық ереже
2000 жылы ол 24 жылдық ережені енгізу туралы идеяны ұсынды. Оның «Khader. dk» атты кітабында, ол бұл ережені мәжбүрлі некелердің алдын алу үшін Данияның иммиграциялық заңына қосу қажет екенін айтты. Егер заңға қабылданса, 24 жылдық ереже он жылдан астам уақыт бойы Дания саясатын анықтар еді. Бұл ереже әлі де даулы болғанымен, 2023 жылғы Rockwool Foundation баяндамасы оның отбасы біріктірулердің санын азайтқанын және ереже иммиграциялық заңның бір бөлігі болғаннан кейін өскен жас этникалық әйелдердің кейінірек үйленетінін, балалары кейінірек боларына, жақсы білім алатынына және Данияда танысқан ер адамға үйленетініне алып келгенін көрсетті.
Журналистер желісі
Карьерасының басында Хадер бірқатар белгілі саяси сарапшылар мен журналистермен жақсы қарым-қатынаста болды. Ол сондай-ақ премьер-министр Андерс Фог Расмуссенмен, сондай-ақ Дания премьер-министрінің екі бұрынғы баспасөз хатшысымен достық қарым-қатынас орнатты. «Jyllands Posten» газетінің Мұхаммед карикатураларына байланысты түсірілген деректі фильмде Насер Хадер саяси комментатор Хенрик Квортруппен жүгіріп бара жатып, «Мен осы ақымаққа экранда көрінуге мүмкіндік бергім келмейді» деп айқайлайды, бұл сөздерін Ахмед Аккариға қатысты айтқан. Алайда, 2007 жылғы парламент сайлауы кезінде Квортруп өзінің «Se og Hør» таблоид журналында Хадерді салықтан қашумен айыптаған мақала жариялады. Жауап ретінде Хадер Квортрупты «шошқа» деп атады, бұл Даниядағы «иек» сөзімен мағынасы жақын, жалпылама қорлау сөзі. 2012 жылдың желтоқсанында Хадер салықтан қашу туралы айыптаулардан толық ақталды, бірақ бұл оқиғадан кейін бұқаралық ақпарат құралдарымен арақатынасы нашарлап қалды. Дегенмен, Квортруп бұл мақаланың шындыққа сәйкес келетінін мәлімдейді.
Жаңа саяси партия
Бұрын Социал-либералдық партияның мүшесі болған Хадер 2007 жылғы 7 мамырда партиядан шығып, өзінің «Жаңа Альянс» партиясын құрды. «Менің Социал-либералдық партиядан кетуімнің көптеген себептері болды. Мен партияластарымның, әсіресе карикатуралар дағдарысы кезінде, наивтігіне ұзақ уақыт бойы наразы болдым. Олардың көпшілігі «Jyllands Posten» газетін карикатураларды жариялағаны үшін айыптады, бірақ Таяу Шығыстағы карикатураларға шарықтап кеткен реакцияны айыптау қиынға түсті. Менің бұрынғы партиям – еуропалық зияткерлік мәдени релятивизмнің және ең нашар қалпындағы наивтіктің көрінісі. Олардың жалпы көзқарасы шамамен мынадай: барлық пікірлер тең. 1980-ші және 1990-шы жылдары мен де осы көзқараспен келісіп жүрдім, бірақ енді жоқ. Бүгін мен мәдени релятивизмге қарсымын. Мен оны ескірген және ереке деп санаймын. Мұндай көзқарас ұстанатындарды «халал хиппилер» деп атаймын және енді барлық құндылықтар тең деп сенбеймін. Кейбір құндылықтар басқаларынан артық, ал демократиялық құндылықтар әрқашан жоғары тұрады. Менің ойымша, демократия діннен бұрын тұр, себебі демократия барлық адамды қамтиды, ал дін мен мәдениет әртүрлі көзқарастарға немесе өмір салтына ие адамдарды шеттетуге бейім». 2007 жылғы 13 қарашада өткен жалпыұлттық сайлауда «Жаңа Альянс» партиясы бес мандат жеңіп алды. Бұл 1987 жылдан бері парламентке сайланған алғашқы жаңа партия болды. 2009 жылғы 5 қаңтарда партия таратылып, «Либералды Альянс» партиясына айналды. Ұзақ емес уақыттан соң Дания Парламентінің тәуелсіз депутаты болғаннан кейін Хадер 2009 жылғы 17 наурызда «Консервативті халық партиясына» қосылды.
Буркаға тыйым салу
2009 жылы Хадер консерваторлардың парламенттік тобының интеграциялық бастамасы аясында бурканы толықтай тыйым салуды алғаш ұсынды, оны "даниялыққа жат" және "әйелдерді қысымға салу" деп сипаттады. Бірақ Дания 2018 жылы ғана исламдық ниқаб және бурка сияқты бетті жабатын киімдерді тыйым салды. 75 дауысқа 30 дауыс қарсы, 74 депутат қатыспаған кезде заң шығарушылар Хадер ұсынған және халық арасында "Буркаға тыйым салу" деп белгілі болған заңды бекітті.
Келісім туралы заң
2018 жылы Хадер келісім заңына қолдау көрсетті. Хадер "[иммигранттар арасында] зорлау қылмыстарының мұндай үлкен өсімдігі қатты алаңдатады" деп мәлімдеді, сондай-ақ қолданыстағы Жыныстық қылмыстар туралы заң зорлау құрбандарын жеткілікті түрде қорғамайды деп атап өтті.
Уэльс уәдесі
2018 жылдан бері Дания парламентінің Қорғаныс комитетінің төрағасы Хадер Уэльс міндеттемесін белсенді түрде қолдады және қорғанысқа жұмсалатын қаражатты ЖІӨ-нің 2 пайызына жеткізуді жақтады.
Саясаттың сыртында
Хадер 2011 жылғы Данияның жалпы сайлауында қайта сайланбады. Ол 18 маусымда өткен ұлттық сайлауда сәтті парламентке сайланды, ал бұрын Хадсон институтында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Хадер 2021 жылдың тамызында Консервативтік халық партиясынан шығып, Дания парламентінің тәуелсіз депутаты болып қалды. Сондай-ақ ол қайта сайлануға түспейтінін хабарлады.