Кіріспе

Босния азаматы (1968 жылы туған)

Мохаммед Нечле (1968 жылдың 2 сәуірінде туған) – Босния азаматы, ол Кубадағы АҚШ-тың Гуантанамо шығанағындағы тұтқын лагерінде шамамен жеті жылға жуық "жаугер" ретінде негізсіз ұсталып тұрды. Нечле Алжирде туып, 1990 жылдары Боснияға көшіп келген. Ол Босния азаматтығын алды және босниялық әйелге үйленді. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде Әл-Қаида шабуылдары болған кезде Нечле Қызыл Жарты ай қоғамында жұмыс істеген. Ол habeas corpus ісін жеңіп алды, ал АҚШ округтік сотының судьясы Ричард Дж. Леон Нечленің АҚШ күштеріне қарсы Ауғанстанға қарулы күреске түсу ниетіне ешқандай дәлел жоқ екенін жазды. Судья Леон Нечленің ұсталуын заңсыз деп жариялады және 2008 жылдың қараша айында оны босатуға бұйрық берді. Ол 2008 жылдың 16 желтоқсанында Гуантанамодан босатылып, Босниядағы отбасына қайтып оралды.

Босния билігі ұстап алды және сотқа берді

Нечле мен тағы бес босниялық, алжирлік тегінен шыққан, АҚШ жергілікті барлау қызметтерінің күдігіне ілікті. Америкалықтар бұл алты адамның барлығы қайырымдылықпен айналысатынын, бірақ қайырымдылық жұмыстарын Сараеводағы АҚШ елшілігін бомбалау жоспарын жабу үшін пайдаланғанын сенді. Алты адам тұтқындалып, айыпталды, сотталып, Босния заң органдары тарапынан ақталды.

АҚШ билігі соттан тыс ұстап алу және тасымалдау

Босниялықтар оларды ақталғаннан кейін босатқанда, американдықтар мен босниялықтардың біріккен күштері оларды қайта ұстады. Оларға ешқандай айып тағылмады. Олар Гуантанамо атырабына жеткізіліп, барлығы алты жыл бойы сонда қалды.

Жауынгерлік мәртебені қарау жөніндегі сот

Бастапқыда Буш әкімшілігі терроризмге қарсы соғыстағы тұтқындарға Женева конвенциясының барлық қорғау шараларын қолданудан бас тарта алатынын мәлімдеді. Бұл саясат сот жүйесінде күдік тудырды. Сыншылар АҚШ-тың тұтқындардың әскери тұтқын мәртебесіне ие болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін екенін анықтау үшін құзыретті сот отырысын өткізу міндетінен жалтарып, қашып құтыла алмайтынын айтты. Содан кейін Қорғаныс министрлігі жауынгерлік мәртебені тексеру трибуналдарын құрды. Бірақ трибуналдар тұтқындардың заңды жауынгерлер екенін анықтауға уәкілдік алмады – олар тек тұтқынның бұрын Буш әкімшілігінің жау жауынгерінің анықтамасына сәйкес келіп-келмейтіні туралы ұсыным бере алатын болды. Нечле өзінің жауынгерлік мәртебесін тексеру трибуналына қатысуға келісті. Associated Press агенттігі Гуантанамодағы тұтқындардың деректерінің оннан бірін құпиясы жоқ бөлігін алды. Нечленің іс қағаздары осы жерде қолжетімді.

Айғақтар

Нечлдің құпия емес досьесі 54 беттен тұрады. Оның досьесіндегі "Дәлелдердің қорытындысы" атты меморандумда келесі айыптаулар қамтылған:

a. Тұтқын "Әл-Қаида" ұйымымен байланысты:
Тұтқын "Алжир ислам тобы" (GIA) ұйымымен байланысы бар күдікті террорист және "Әл-Қаида" ұйымымен байланысы болуы мүмкін деп күдіктеледі. Тұтқын бұрын Қызыл Жарты Ай қоғамында қызмет еткен және Босниядағы үкіметтік емес ұйымдарда жұмыс істейтін алжирліктердің Сараеводағы жиналыстарына қатысқан. Тұтқын Босниядағы белгілі "Әл-Қаида" оперативтігінің әріптесі. Тұтқын Шарфулдин немесе Шарулдин деп те белгілі.

Әкімшілік тексеру жөніндегі комиссия

Жауынгерлік мәртебені тексеру трибуналы "жау жауынгері" деп таныған тұтқындар жыл сайынғы Әкімшілік тексеру кеңесінің отырысына жоспарланған. Бұл отырыстар тұтқын босатылған жағдайда немесе басқа жерге ауыстырылғанда қандай қауіп тудыруы мүмкін екенін, сондай-ақ оның қамауда қалуын қажет ететін басқа факторлар бар-жоғын бағалау мақсатында өткізілді. Нечле өзінің Әкімшілік тексеру кеңесінің отырысына қатысуға келісті.

Шығару

Мен әлемнің шетінде, әлемдегі ең жаман жерде болдым. Егер мен бір нәрсе жасаған болсам да бұл қиын болар еді, бірақ адам мүлдем кінәсіз болса, бұл әлдеқайда ауыр. |Мохаммед Нечле

2008 жылдың 16 желтоқсанында Мустафа Идр, Буделла әл-Хаджж және Мохаммед Нечле Боснияға босатылды. 2009 жылдың 3 наурызында El Khabar басылымы Буш әкімшілігі Идр мен тағы екі адамды АҚШ үкіметін өздерін ұрлағандығы үшін сотқа бермейтіндіктері туралы міндеттемелерге қол қоюға мәжбүр еткенін хабарлады.