Кіріспе

Жапон шахматының төрт ойыншы нұсқасы.

Йоньин шёги (四人将棋, ‘төрт адам шахматы’) – шогидің (жапон шахматының) төрт ойыншыға арналған нұсқасы. Оны арнайы йоньин шёги жиынтығымен немесе екі стандартты шоги жиынтығымен ойнауға болады, ал ойналатын тақта стандартты шоги тақтасының мөлшерінде болады.

Мақсаты

Ойынның мақсаты – қарсыластың барлық патшаларын жеке немесе бір немесе екі ойыншымен бірігіп ұстап алу. Жылдам ойындар көп кездеседі.

Ойын ойнау

Ойынның реті төрт пешканы лақтыру арқылы және жоғары жағымен түскендерінің санын санау арқылы шешілуі мүмкін. Ойын кезегі бірінші ойыншыдан бастап сағат тілі бойынша жалғасады. Қозғалыс және ұстау стандартты шёгидегідей, тек шах пен мат ерекшеленеді. Әр ойыншыда стандартты шёгидегідей толық үш қатарлық промоушен аймағы бар. Қайталау, мәңгілік шах және заңсыз қозғалыстар да стандартты шёгидегідей қарастырылады.

Шах және мат

Йонин шоги стандартты шогиден төрт ойыншының қатысуымен туындайтын қиындықтарға байланысты, шахмат пен шахматқа қатысты ережелерімен ерекшеленеді. Йонин шогиде ойыншының ойыны аяқталуы үшін күштеп отставкаға келудің орнына, шахматқа салу керек. Бұл стандартты шогидегідей бірдей емес: Йонин шогиде үшінші ойыншы, жеңілген ойыншы отставкаға келуге үлкермес бұрын, шахматқа салушы фигураны ұстап алуы мүмкін; осыған жол бермеу үшін ойыншының шахматқа салынған сәтте ойыны дереу тоқтатылады. Командалық ойында шахмат пен шахмат команданың екінші мүшесіне қарсы есептелмейді. Олар жай ғана ескерілмейді. Бір ойыншы үшінші ойыншының фигурасын жылдыру нәтижесінде екінші ойыншыны кездейсоқ түрде шахматқа қоюы мүмкін. Бұл көп ойыншылы шахмат түрлеріне тән ерекше жағдай. Сол сияқты, егер бір ойыншы екінші ойыншыны шахматқа қойса, үшінші ойыншының қимылы екінші ойыншы үшін шахматқа әкелуі мүмкін, бірақ үшінші ойыншы тікелей шабуыл жасамауы мүмкін. Йонин шогиде шахматты жасаған ойыншы, алғашқы шахматты салған ойыншы емес, шахматты жасауға есептеледі. Патша шахматқа салынғаннан кейін, қауіпке ұшыраған ойыншы дереу келесі кезекте қорғануға өтеді және ойын сағат тілі бойынша жалғасады. Егер екі немесе үш патша бір уақытта шахматқа салынса, қорғануға бірінші кіріскен ойыншы келесі кезекке ие болады.

Ойынның соңы

Ойыншы мат болған кезде, патшадан басқа қалған барлық фигуралар тақтада қалады және мат қойған ойыншының бақылауына беріледі. Олардың бастапқы қозғалыс бағыты сақталады. Қолдағы барлық фигуралар мат қойған ойыншыға беріледі, бірақ оларды тек мат қойған ойыншының бастапқы бағытында ғана қоюға болады. Мат жеңген патша басқа айналдырылып, қалған ойыншыларға кедергі ретінде тақтада қалады. Оны ұстап алуға немесе тақтадан алып тастауға болмайды. Ойынның кейбір түсіндірмелерінде жеңімпаз – екі рет мат қойған немесе басқа ойыншыны мат еткен алғашқы ойыншы болып саналады. Ал кейбіреулерінде соңғы қалып тұрған ойыншы жеңіске жетеді. Соңғы жағдайда, алғаш мат болған ойыншы төртінші орынға, келесісі үшінші орынға, ал соңында жеңілген ойыншы екінші орынға шығады. Тақтада кедергі ретінде қалған мат болған патшалардың кесірінен, ойыншының заңды жүріс жасауы мүмкін болмайды. Бұл да жеңіліс болып есептеледі. Бір жүріспен екі немесе үш ойыншыны шах немесе шахматқа салуға болады. Бос патша өзінің рейтингін арттыру мақсатында басқа ойыншыларға қарсы тақтада қалуы мүмкін. Уақытпен ойналатын ойында, патша қарсыласынан жылдам қозғалып, оның уақыты бітіп қалғанша күшпен жеңуге тырысуы мүмкін. Бірақ кейбір лигаларда мұндай әрекетке рұқсат етілмейтінін ескеру қажет.

Ойын белгісі

Йонин ойынының нотациясы шоги нотациясымен бірдей, тек екі бағанның орнына төрт баған болады.