Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Императрица Ян (; жеке аты белгісіз; 386 жылы қайтыс болды) — Қытайдың Ди бастаған бұрынғы Цинь әулетінің императрицасы. Оның күйеуі Фу Пи (Император Айпин) болды. Ол кем дегенде 380 жылы Фу Пидің әйелі және герцогинясы болған, оның інісі Ян Ин (楊膺) Фу Пиге бөлінген әскерлерге қолбасшылық еткен Ди офицерлерінің бірі ретінде сипатталған, содан кейін бұрынғы Янь билеген алты шығыс провинциясында вице-король ретінде қызмет еткен. Фу Цзянь (Император Сюаньчжао) өзінің Ди халқын империяның айналасына таратып, тұрақтандырушы күш ретінде қызмет ету жоспарының бөлігі ретінде бұл істі іске асырды. 384 жылы империя Цзиньді жаулауда сәтсіздікке ұшырағаннан және 383 жылы Фэй өзені шайқасында жеңілгеннен кейін құлауын бастағанда, Ян Ин Фу Пиге, оның Йеченг (鄴城, қазіргі Хандан, Хэбэй) штаб-пәтері шығыс империядағы Цзиньге немесе көтерілісші генерал Муронг Чуи құрған жаңа мемлекетке, Кейінгі Яньға түспеген жалғыз қала болғандықтан, Цзиньге бас беруді ұсынды. Фу Пи бас тартқан кезде Ян Ин тағы бір лауазымды адам Цзян Рангпен (姜讓) бірге Фу Пиді күшпен ұстап алып, Цзиньге бас беру үшін сөз байласты, бірақ олардың жоспары ашылып, Ян Ин өлтірілді. Осыған қарамастан, герцогиня Ян Фу Пидің әйелі болып қалды. 385 жылы бұрынғы Цинь астанасы Чанъань батыс Яньға құлап, Фу Цзяньді басқа көтерілісші генерал, Кейінгі Циньнің негізін қалаушы Яо Чан өлтірді. Бұл хабарды естігеннен кейін Фу Пи, ол Йеченгтен Цзиньянға (晉陽, қазіргі Тайюань, Шанси) қайтырған, өзін император деп жариялады және Ян принцессасын императрица етіп тағайындады. 386 жылы ол шығысқа қайтуға тырысқан Батыс Яньнің ханзадасы Муронг Йонды тоқтатуға тырысқанда, Муронг Йоннан жеңіліп, императрица Ян тұтқындалды. Фу Пиді Цзинь генералы Фэн Гай (馮該) ұстап алып, өлтірді. Муронг Ён императрица Янды әйелі ретінде алуды жоспарлаған, бірақ ол оны қылышпен өлтіруге тырысты. Ол оны дереу өлімге кесті.
Empress Yang (; personal name unknown; died 386) was an empress of the Di led Former Qin dynasty of China. Her husband was Fu Pi (Emperor Aiping). She was already Fu Pi's wife and duchess at least by 380, when her brother Yang Ying (楊膺) was described as one of the Di officers who commanded soldiers distributed to Fu Pi, then serving as viceroy over the six eastern provinces formerly ruled by Former Yan, as part of Fu Jiān (Emperor Xuanzhao)'s plan to distribute his Di people around the empire to serve as a stabilizing force. When the empire subsequently began collapsing in 384 following the failure to conquer Jin and defeat at the Battle of Fei River in 383, Yang Ying suggested to Fu Pi, whose headquarters of Yecheng (鄴城, in modern Handan, Hebei) was the only city in the eastern empire that had not fallen either to Jin or to the new state Later Yan, established by the rebel general Murong Chui, that he should surrender to Jin. When Fu Pi refused, Yang Ying conspired with another official, Jiang Rang (姜讓), to forcibly seize Fu Pi and surrender to Jin, but was discovered and killed. Despite this, Duchess Yang remained Fu Pi's wife. In 385, the Former Qin capital Chang'an fell to the rebel state Western Yan, and Fu Jiān was killed by another rebel general, Yao Chang the founder of Later Qin. Upon hearing this news, Fu Pi, who had then withdrawn from Yecheng to Jinyang (晉陽, in modern Taiyuan, Shanxi), declared himself emperor, and he created Princess Yang empress. In 386, however, as he tried to intercept Western Yan's prince Murong Yong, who was trying to return east, he was defeated by Murong Yong, and Empress Yang was captured. Fu Pi would then be intercepted by the Jin general Feng Gai (馮該) and killed. Murong Yong wanted to take Empress Yang as a consort, but she tried to assassinate him with a sword. He then put her to death.