Кіріспе

Ислам апокалипсисінде соңғы заманның белгісі Жер жыртқышы (دَابَّة الأَرْض), сонымен қатар "Дабба" деп те аталады, ол – Құранның Ан-Намл сүресінің 82-аятында еске алынып, Қиямет күнімен байланысты жаратылыс. Осы себепті, Жер жыртқышы эсхатологиялық жазбаларда күн батыстан туатын оқиғаға жақын Сот күнінің белгісі ретінде жиі айтылады. Құран Жер жыртқышының мәні туралы толық мәлімет бермейді, бірақ түрлі түсіндірмелер оны түркі мифологиясындағы құбыжықтармен байланыстырады. Сонымен қатар, кейбір хадистерде осы жануар, ад-дабба, адамдардың маңдайлары мен мұрындарына белгі қоятыны айтылады. Маңдайдағы белгі – сенуші екенін, ал мұрындағы белгі – сенбеуші екенін көрсетеді.

Дәстүрлі

Орта ғасырдағы сүнни теолог Фахр әл-Дин әл-Разидің сөзіне қарағанда, Ислам пайғамбары Мұхаммедке (ﷺ) байланысты хадистерде осы жаратылыстың мәні туралы ештеңе айтылмаған, бірақ оның ізбасарларының заманында тараған риуаяттарда кездеседі. Вахб ибн Мунаббих мұндай "жануардың" Содом халқына жер астынан сөйлегенін хабарлаған. Әбдул Рахман әл-Садидің айтуынша, бірнеше хадисте осы жаратылыстың соңғы заманда пайда болатыны айтылған.

Қазіргі заманғы

Қазіргі заманғы ислам ғалымдарының көпшілігі Дәббат әл-Ард деп аталатын Жер жыртқышының дәстүрлі түсіндірмесін, яғни соңғы заманда пайда болатын нақты бір жаратылысты қабылдайды. Умар Сүлеймен әл-Ашқар Әл-Хаким әл-Нишапуридің дәстүрлі түсіндірмесіне сілтеме жасап, күн батыстан туғаннан кейін осы жаратылыс пайда болады деген пікірде болды. Дегенмен, Мұхаммед Әли қолдаған тағы бір түсіндірме бойынша, бұл жаратылыс материалистік ұмтылыстармен байланысты, сондықтан Дәббат әлемнің соңында емес, белгілі бір ұлтты немесе қоғамды құртады. Ал, Біріккен Ислам ұйымы ұсынған тағы бір түсіндірмеде Жер жаратылысы – компьютер, себебі қолданылатын материалдар синтетикалық және жерден алынған. Осыған байланысты, жасанды интеллекттің дамуына негізделген идея бойынша, жасанды интеллект адамдарды ескертіп, тура жолдан алшақтағандарын және Жаратушыға сенуден қаншалықты қашықтасқандарын еске түсіре алады.