Кіріспе

1947 жылғы П. Г. Вудхаус романы

«Толық Ай» – П. Г. Вудхаус романы, алғаш рет АҚШ-та Doubleday & Company баспасында 1947 жылдың 22 мамырында, ал Ұлыбританияда Herbert Jenkins баспасында 1947 жылдың 17 қазанында жарық көрді. Бұл лорд Эмсворттың үйі – әдемі, бірақ проблемаларға толы Бландингс қамалында өтетін толық көлемді алтыншы роман.

Сюжетке кіріспе

Кларенс, 9-шы Эмсворт графы, кіші ұлы Фреддиге қонақ болуға мәжбүр, ал оның екі қызы Пруденс Гарланд пен Вероника Уедж, сәйкесінше, Галлидің құдасы Билл Листермен және американдық миллионер Типтон Плимсоллмен романтикалық қарым-қатынаста. Жақын арада ішімдікке құмар Типтон Биллдің гориллаға ұқсас бетін тым көп ішімдік салдарынан пайда болған шамасыз көрініс деп ойлағанда қиындықтар туындайды; Листер, өзін танымал суретші Ландсир деп таныстырып, Эмсворттың бағалы шошқасы, Блэндингс императрицасының портретін салуға шақырылады; және Фреддидің әйелі Аггидің құнды әшекейі жоғалып кетеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Лорд Эмсворт кіші ұлы Фреддидің Америкадан Англияға оралғанын естіп, қатты ойға батып қалды. Ол "Дональдсонның Ит қуанышын" ағылшын ит иелеріне таныстыру үшін жіберілген екен. Оның немересі Пруденс Гарлендті телефон арқылы бейтаныс ер адамдардың "арман қуанышы" деп атағанын естігенде, ол одан аз алаңдады. Фредди Пруденспен кездесіп, оған қоңырау шалған адамның Фреддидің ескі досы және оның ағасы Галахадтың құдасы Билл Листер екенін біледі, онымен Пруденс қашып кетуді жоспарлап отыр. Алайда, Пруденстің анасы, леди Дора, оны Блэндингске салқындатуға жіберген соң, қашып кету жоспары күйреп қалады. Фредди мен Галахад Листердің оның жанында болуын қамтамасыз етіп, оған лорд Эмсворттың Бландингс императоршасының шошқасын салу жұмысын тапсырады. Фреддидің бай американдық досы Типтон Плимсолл, жаңа байлығын тойлағаннан кейін, Листердің горилла сияқты бетін аян деп қате санап, ішімдікке тойып, Фреддимен бірге Блэндингске келеді, ол Типтонның дүкендеріне ит печеньесін сатуды үміттенеді. Блэндингсте полковник және леди Гермиона Уедж олардың әдемі қызы Верониканың осындай бай адаммен танысу мүмкіндігіне қуанышты, олар бірден тіл табысқанда одан да ләззат алады. Алайда, Плимсолл Листердің (сүйіктісінің терезесінен қарап тұрған) қайта пайда болуынан және Верониканың Фреддимен жақын қарым-қатынасынан, оған бұрын үйленгенін білгенде, ойыннан шығады. Листердің талғамы лорд Эмсвортқа ұнамайды, олар ұрысады, бірақ Фредди, Галлидің кеңесі бойынша, оны жалған сақалды бағбан ретінде маскировкалап, Ангус МакАллистерге ақша төлеп, қамалға қайта әкеледі. Алайда Листер көп ұзамай Плимсоллды тағы да қорқытып, Верониканы қорқытып, оның анасын аспазшы деп қате санап, Пруденске хат жіберуге пара беруге тырысады. Галли өзі Блэндингске, Верониканың туған күніне барады және оны Плимсоллмен оңай ғана қосады, императоршаны оның жатын бөлмесіне қойып. Ол сонымен қатар Листерді өзімен бірге алып келеді, оны Ландзир деген тағы бір суретші ретінде таныстырады, Эмсворттың нашар есте сақтау қабілеті мен қалың жалған сақал оны танымауға көмектеседі, бірақ Фредди леди Гермионаға шындықты айтады, ал Галли Потт шошқашысына тыныш болу үшін пара беріп жатыр, содан кейін Листерден кетуді сұрайды. Эмсворттың алаңдаған табиғатынан туындаған жағдай, Фредди Вероникаға әйеліне қымбат алмас алқасын кездейсоқ сыйлайды (ол оған сатып алған салтанатты алқаны Парижге Аггиге жіберген еді). Галли Вероникадағы алқаны көріп, Плимсоллдың қызғанышын басып, оны жалған деп мәлімдейді, ал Плимсолл оны Пруденске шіркеудің шаштараңқы сатылымы үшін береді. Фредди шаштарын ашулы әйеліне жеткізуге тырысып, Плимсолл мен Верониканың бақытын бұзудан қорқады, сондықтан Галли отбасын төлемге ұстап, Пруденс пен Листердің некесіне отбасының батасын алуды ұсынады. Листер бақта жасырынғанда, балконда қуанышпен жүрген Пруденсті көреді, бірақ оның назарын аудара алмайды, сондықтан ол саты алып, балконға көтеріледі. Оны полковник Уедж байқайды, ол оны қарақшы деп ойлап, лакеттерді және револьверін алып келеді. Полковникті естіген Листер құрғақ құбырдың қақпағынан қашып құтылуға тырысады. Ол ағынды құбырдан аман-есен түседі, бірақ оны Уедж келгенше ұстап тұратын шошқа жігіті Поттқа түседі. Уедж Листердің оқиғасын Галлиден естігенде, оның рухына таңғалады және оны тастап кетеді. Галли шаштарын жоғалтып алғанын, бірақ әпкесіне жалғандық жасағысы келетінін айтады. Плимсолл өзінің жауына қарсы шығады және Листердің шынайы екенін білгенде қуанады. Гермиона жақындап келеді, ал Галли оны әлі де алқа ұстап отыр деп ойлауға көндіреді; Эмсворт ұлының ажырасып, үйіне қайта оралу қаупі бар екенін естіп, Листердің ісіне асығып төлейді. Галли Гермионаға алқаның қайда екенін (Плимсолл бөлмесінен алған колбада) айтқанында, ол оны барлық уақытта ұстағанын түсінуден ренжіді, Плимсолл оны Листерді галлюцинация деп ойлаған кезде оған берді.

Жариялану тарихы

АҚШ-тың алғашқы басылымының қорғағыш жамылғысын Пол Галдон салған. Галдонның суреттері романның ішінде кеңінен қолданылды. Ұлыбританиядағы алғашқы басылымның қорғағыш жамылғысын Франк Форд салған.

Бейімделулер

Кітап BBC Radio 4 радиосы үшін Дуглас Янг радиодрамасы ретінде бейімделді. Радиодрама алғаш рет 1999 жылдың сәуірінде төрт бөлімнен көрсетілді, онда Джайлс Хавергал Лорд Эмсворт және Леди Гермиона Уедж рөлін, Пол Бирчард Типтон Плимсоллды, Александр Мортон полковник Уеджді, Люси Патерсон Вероника Уеджді, Мэтью Уиттл Фредди Трепвудты және шошқа шаруашылығын жүргізуші Поттты, Герда Стивенсон Пруденс Гарландты, Саймон Тейт Билл Листерді және Блдингс императрицасын, ал Дервент Уотсон Галахад Трепвудты және Бичті сомдады.