Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ассириялық ұлтшыл, дәрігер және ақын (1891–1926)
Assyrian nationalist, doctor and poet (1891–1926)
Фрейдун Бет Абрам (1891 – 2 қазан 1926), Фрейдун Аттурая ( ) ретінде әйгілі, ассириялық ұлттық лидер, саясаткер, дәрігер және ақын. Аттурая алғашқы ассириялық саяси партия – Ассирия социалистік партиясының негізін қалаушылардың бірі және ассириялық тәуелсіздікті ертеде жақтаған көрнекті тұлға. Бүгінде ассириялықтар оны романтикалық бейнеде еске алады, ал кейбіреулері оны ұлттық батыр және шейіт санайды. Иранның Урмия қаласындағы Чарбаш ауылында дүниеге келген Аттурая Грузияның Тбилиси қаласында өсті. 1915 жылы Харпуттағы орыс миссионерлік мектебін бітірді, содан кейін, мүмкін, Ресейде де оқыды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресей империясының әскеріне дәрігер болып қабылданып, 1916 жылы саяси офицер және әскери госпитальдің бастығы ретінде Үрмияға оралғанға дейін түрлі лауазымдарды атқарды. Үрмияда Аттурая Ассирияның Ұлттық комитетін ұйымдастырды, ол жас ассириялықтарды Ресейге оқуға жіберді. Ресейдегі Ақпан революциясынан шабыттанған Аттурая 1917 жылдың басында Бенджамин Арсанис және Баба Пархад сияқты ассириялық белсенділермен бірге Ассирия социалистік партиясын құрды. Бұл партия ассириялық отанында тәуелсіз ассириялық мемлекет құруды жақтады және жаңадан құрылып келе жатқан Кеңес Одағымен тығыз байланыс орнатуды көздеді. 1917 жылдың сәуір айында «Бірлескен еркін Ассирияның Үрмия манифестін» жариялады. Аттурая ассириялық мәдениетті дамытуға да белсенді қатысты. «Кохва» («Жұлдыз») атты танымал ассириялық журналда мақалалар жариялады және өзінің «Накуша» атты ассириялық журналын бір кезде шығарды. Тбилиси мен Мәскеуде ассириялық кітапханалар ашты және ақын ретінде ассириялық идеалдар мен мәдениетке арналған көптеген өлеңдер жазды. Аттураяның бастамасымен Тбилисидегі ассириялықтар Саифо (ассириялық геноциді) кезінде ассириялық босқындарға көмек көрсету мақсатында құрылған Транскавказ Ұлттық Кеңесін ұйымдастырды. Ол басқа да ассириялық ұйымдардың белгілі мүшесі болды және 1921 жылы Грузияның Ассирия Ұлттық Кеңесінің атқару комитеті – Ассирия Халық Кеңесінің төрағасы болып сайланды. Аттурая өзінің күш-жігерін Кеңес Одағының саясатына бағыттауға тырысқанмен, кеңестік билік оның ассириялық ұлтшылдығына және коммунизм принциптеріне қайшы келетін басқа да саясатына қарсы болды. Ол 1924 және 1926 жылдары екі рет кеңестік билік тарапынан тұтқындалды. Екінші рет тұтқындалғаннан кейін атылып өлім жазасына кесілді.
Freydun Bet Abram (; 1891 – 2 October 1926), better known as Freydun Atturaya (ܦ̮ܪܝܕܢ ܐܬܘܪܝܐ), was an Assyrian national leader, politician, doctor and poet. Atturaya was one of the founders of the first Assyrian political party, the Assyrian Socialist Party, and a prominent early advocate for Assyrian independence. He is remembered by Assyrians today as a romantic figure, considered by some to be a national hero and martyr. Born in the village of Charbash in Urmia, Iran, Atturaya grew up in Tbilisi in Georgia. He studied medicine at a Russian missionary school in Harpoot, graduating in 1915, and perhaps then went on to study in Russia itself. During World War I, he was recruited as a medical doctor into the Imperial Russian Army and he held various positions and offices, both medical and political, before returning to Urmia in 1916 as a political officer and the head of an army hospital. In Urmia, Atturaya organized the Assyrian National Committee of Urmia, which sent young Assyrians to study in Russia. Inspired by the February Revolution in Russia, Atturaya early in 1917, together with the other Assyrian activists Benjamin Arsanis and Baba Parhad founded the Assyrian Socialist Party, which prominently advocated for the creation of an independent Assyrian state in the Assyrian homeland, closely allied to the nascent Soviet Union. In April 1917 he published the Urmia Manifesto of the United Free Assyria. Atturaya also partook in other Assyrian cultural efforts. He published articles in the prominent Assyrian magazine Kokhva ("Star") and for a time published his own Assyrian magazine, Nakusha. He also founded Assyrian libraries in both Tbilisi and Moscow and as a poet wrote numerous poems dedicated to the Assyrian cause and Assyrian culture. On Atturaya's initiative, the Assyrians of Tbilisi organized the National Council of Transcaucasia, an organization founded to help Assyrian refugees during the Sayfo (Assyrian genocide). He was also a prominent member of other Assyrian organizations; in 1921 he was elected as the chairman of the Assyrian People's Council, the executive committee of the Assyrian National Council of Georgia. Though Atturaya tried to align his efforts with the policies of the Soviet Union, the Soviets opposed his movements on account of his Assyrian nationalism and some of his other policies being opposed to what they viewed as the principles of communism. He was arrested twice by the Soviet authorities, first in 1924 and then in 1926. After his second arrest he was executed by shooting.
Түпбасқасы және ерте өмір
Фрейдун Бет Абрам 1891 жылы Иранның Урмия қаласындағы Шарбаш ауылында дүниеге келген. Ол Якуб Бет Абрам мен Инсоф Таймуразидің ұлы. Атуррая деген ат оның қоғамдық қызметі кезінде қабылданды және сөзбе-сөз "ассириялық" дегенді білдіреді. 1902 жылы Атуррая отбасымен Грузияға көшіп келді және Тбилисиде өсті. Грузия 20 ғасырдың басында ассириялық элитаның бірнеше ресми емес орталықтарының бірі болды; ассириялық босқындардың көп болуына, жергілікті еңбек нарығында жұмыс табу мүмкіндіктеріне және басқа да факторларға байланысты елде ассириялықтардың көптеп қоныстануы байқалды. 1910 жылдардың басында Атуррая Тбилисидегі Марджанишвили театрында қойылымдар қойған театр труппасын басқарды. "Тбилисидегі ассириялықтардың драмалық қоғамы" деп аталған бұл труппа ассириялық мәдениет пен тарихқа негізделген пьесаларды жиі орындады. 1911 жылы олар Атуррая жазған "Қайғы" пьесасын, ал 1914 жылы Саргон, Сеннахирим, Нимрод және Нинус сияқты кейіпкерлерді қамтитын "Шамирам" пьесасын қойды. Бұл қойылымнан түскен барлық қаржы ассириялық "Кохва" ("Жұлдыз") журналын шығаруға жұмсалды. Атуррая армян ұлтшылдығының маңызды орталығы Харпуттағы орыс миссионерлік мектебінде медицинаны оқыды. Ол 1915 жылы дәрігер дипломын алып, сол жылы қала халқы Осман империясының армян геноциді кезінде қатыгездікпен қырғынға ұшырады. Харпутта Атуррая 1915 жылы Османдықтар өлтірген тағы бір белгілі ассириялық белсенді Ашур Юсифпен кездесті. Атуррая, мүмкін, Ресейде де оқыған, тіпті Ленинград университетінің әскери академиясына қабылданған болуы мүмкін. Бітіргеннен кейін Атуррая Ресей империясының армиясында дәрігер болып тағайындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Атуррая Грузиядағы әскери госпитальдің бастығы болып тағайындалды және ақырында "Солтүстік және Оңтүстік Кавказ теміржолдарының бас дәрігері" лауазымына жетті.
Freydun Bet Abram was born in 1891 in the village of Charbash in Urmia, Iran. He was the son of Yacob Bet Abram and Insoph Taimoorazy. The name Atturaya was assumed later on during his activism and literally means "the Assyrian". In 1902, Atturaya and his family moved to Georgia and he grew up in Tbilisi. Georgia was at the beginning of the 20th century one of the unofficial centers of the Assyrian elite; owing to the concentration of Assyrian refugees, vacancies for employment in the local competitive labor market and other factors, there was substantial Assyrian settlement in the country. In the early 1910s, Atturaya headed a theatrical troupe that acted in the Marjanishvili Theatre in Tbilisi. The troupe, dubbed the "Dramatic Society of Assyrians in Tbilisi", often performed plays rooted in Assyrian culture and history. In 1911, they performed the play Grief, written by Atturaya, and in 1914 they performed the play Shamiram, which included characters such as Sargon, Sennacherib, Nimrod and Ninus. All the proceeds from this performance went to the publication of the Assyrian Kokhva ("Star") magazine. Atturaya studied medicine at a Russian missionary school in Harpoot, a prominent center of Armenian nationalism. He graduated as a doctor in 1915, the same year as the city's population was violently massacred by the Ottoman Empire during the Armenian genocide. In Harpoot, Atturaya would have met Ashur Yousif, another prominent Assyrian activist, killed by the Ottomans in 1915. Atturaya might also have studied in Russia, perhaps attending the military academy at the Leningrad University. After graduating, Atturaya was appointed as a medical doctor in the Imperial Russian Army. Atturaya was promoted to the head of a military hospital in Georgia during World War I and eventually attained the position of "Chief Medical Officer for the Northern and Southern Caucasian Railways".
Алғашқы іс-әрекеттері
Урмия ертедегі ассириялық ұлттық сезімдердің маңызды орталығы болды. Осман империясы тұсында жасалған жаппай қырғындар, мазақтар мен кемсітулерге байланысты, Урмиядағы ассириялық элита ешкімнің оларды қорғай алмайтынына көз жеткізіп, өздерін ұйымдастырып, бостандық пен автономиялары үшін күресу керектігіне, «ұлттың қайта жаралуын» іздеу керектігіне сенді. Бұл қозғалыстың «айтыс құралы» 1906 жылдан 1918 жылға дейін Урмияда шығарылған, ешқандай шетелдік христиандық қолдаусыз, жалғыз тәуелсіз ассириялық басылым – «Кохва» журналы болды. «Кохва» діни айырмашылықтарға қарамастан, ассириялықтардың бірлігін ынталандырып қолдады. 1906 жылы Урмия ассириялықтары тоғыз адамнан тұратын Ассирия Ұлттық Кеңесін құрды, мақсаты – Иран Парламентіне өкілдер жіберу болатын. Бірақ, әртүрлі христиан діндері арасындағы бәсекелестік салдарынан бұл ұйым бір жылдан кейін таратылды. Содан кейін Ұлттық Кеңестің екінші нұсқасы Тбилисиде құрылып, біраз уақыт бойы жұмыс істеді. Атурая ертеден-ақ ассириялық ұлтшылдығы мен тәуелсіздігі үшін белсенділік танытты. 1911 жылдың 24 сәуірінде, жиырма жасында, Атурая «Ассириялықтар кімдер? Біздің ұлтымызды қалай көтеру керек?» деген мақала жазды. Онда ол қазіргі ассириялықтардың ежелгі тегін айта келіп, оларды «Шемнің екінші ұлы Ашур немесе Атордың ұрпақтары» деп жариялады. Келесі жылдары ол ассириялық ұлтшылдығын насихаттауда «Кохвамен» тығыз байланыста болды. Соғыс кезінде Атурая орыс әскерлерінің құрамында Урмияға оралды. Ол Хойдағы 492-ші армия госпиталінде саяси офицер және дәрігер болып қызмет етті. 1916 жылы ол бірінші дүниежүзілік соғыстың Кавказ майданынан келген босқындарды ұйымдастыру мәселесі бойынша орыстармен сұхбаттасу үшін Хой ассириялықтары жіберген екі өкілдің бірі болды. Сонымен қатар, Атурая Урмиядағы Ассирия Ұлттық Комитетін құруды ұйымдастырды, ол жергілікті христиандарға Ресейде оқуға мүмкіндік берді. Барлығы 250-ге жуық жас ассириялық осы бағдарламаның көмегімен Ресейде білім алды. Атурая өзін – терең ойлы, революционер ретінде көрсетті. Ассириялықтардың тау тайпалары ретінде бейнеленген стереотиптік көрінісіне қарағанда, Атураяның суреттері оны жұқа, дөңгелек сымдан жасалған көзілдірі бар адам ретінде көрсетті, кейде ол «ойшылдың» әдеттегі позында, құлағына қолын тіреп суретке түсті.
Urmia became a prominent center for early Assyrian nationalism. Owing to ceaseless massacres, harassment and discrimination under the Ottoman Empire, the Assyrian elite in Urmia became convinced that there was nobody else protecting them and they had to organize themselves and fight for their freedom and autonomy on their own, seeking a "rebirth of the nation". The "mouthpiece" of this movement was the Kokhva magazine, published in Urmia from 1906 to 1918 as the only independent Assyrian publication, without any foreign Christian support. Kokhva prominently supported unity among the Assyrians, despite denominational differences. Also in 1906, the Assyrians of Urmia succeeded in creating the Assyrian National Council, consisting of nine people and aiming to send representatives to the Iranian parliament. This organization was however dissolved after less than a year due to rivalry between the different Christian denominations. A second iteration of the National Council was thereafter founded in Tbilisi, where it continued to function for some time. Atturaya was early on an activist for Assyrian nationalism and independence. On 24 April 1911, at just twenty years old, Atturaya wrote an article in Kokhva titled "Who are the Assyrians? How is Our Nation to Be Raised Up?" in which he stressed the ancient descent of the modern Assyrians and proclaimed them to be the "children of Ashur or Ator, the second son of Shem". Throughout the following years, he continued to closely collaborate with Kokhva in promoting Assyrian nationalism. During the war, Atturaya returned to Urmia as a part of a contingent of Russian soldiers. He served there as a political officer and a medical professional at the 492nd Army Hospital in Khoy. In 1916, he was one of two representatives, alongside a bishop, sent by the Assyrians of Khoy to be interviewed by the Russians concerning the organization of refugees of the Caucasian front of World War I. In Urmia, Atturaya also organized the Assyrian National Committee of Urmia, which provided local Christians with the opportunity to study in Russia. In total, about 250 young Assyrians studied in Russia with the help of this programme. Atturaya presented himself as a serious thinker and a revolutionary. Unlike the then stereotypical image of Assyrians as mountain tribesmen, Atturaya's photographs showed him as a slender man with round wire frame glasses, sometimes posing with his fist on his temple, the stereotypical pose of a "thinker".
Ассирия социалистік партиясы
Ресейдегі Ақпан революциясынан шабыттанған Атурья 1917 жылдың басында Бенджамин Арсанис және Баба Пархад сияқты ассириялық белсенділермен бірге Ассириялық социалистік партияны құрды. Урмияда құрылған Ассириялық социалистік партия – алғашқы ассириялық саяси партия. Ол жаңадан құрылған Кеңес Одағымен тығыз байланыста болған Ассирияның отанында тәуелсіз Ассирия мемлекетін құруды жақтады. Бастапқыда «Транскавказдың Ассириялық социалистік партиясы» деген толық атаумен жұмыс істеген Ассириялық социалистік партия бүгінде көптеген кейінгі ассириялық саяси ұйымдарға алғашқы қадам ретінде қарастырылады. Арсанис партияның орталық комитетін басқарса да, Атурья партияның құрылуына соншалықты зор үлес қосты, кейбір тарихшылар оны жалғыз негізін қалаушы деп есептейді. 1917 жылы партия Урмия мен Салмас қалаларының түрлі ауылдарында, сондай-ақ Транскавказ аймағында (Тбилиси мен Ереванды қоса алғанда) ұяларын құрып, екі жүзден астам толық мүшесі болды. 1917 жылдың сәуір айында Осман империясында болып жатқан Сайфо (ассириялық геноцид) туралы хабардар болған Атурья марксистік идеяларға негізделген «Бірлік Азат Ассирияның Урмия манифестін» жариялады. Арам тілінде жазылған Урмия манифесті ассириялықтардың мақсаттарын, ең бастысы – атамекендеріндегі бейбітшілік, бостандық және автономияны қамтамасыз етуді баяндады. Манифестте Урмия, Мосул, Нисибин, Тур Абдин, Джазира және Джулармегті қамтитын және экономикалық, әскери және өнеркәсіптік тұрғыдан Ресеймен байланысты болатын Ассирия мемлекетін құру туралы сөз болды. Урмия манифесті дінбасылардың емес, зиялы және саяси көшбасшылардың басшылығымен Ассирияны құруды жақтады. Бұл Ассириялық шығыс шіркеуінің рухани билігіне қауіп келтіргендіктен, манифест пен Ассириялық социалистік партия Патриарх Шимун XIX Беньямин тарапынан айыпталып, сотталды. Ассириялық социалистік партияның мақсаты Ресейде ұялар құрып, Кеңес Одағымен бірлесіп ассириялықтардың өз отанына оралуына көмектесу болатын. 1918 жылдың соңында Ресей революциясы жеңіске жеткен кезде Ассирия Ұлттық Кеңесі мыңдаған адам қатысқан мәжіліс өткізді, онда Атурья мен Арсанис сөз сөйледі. Бірақ, Советтер ассириялық қозғалыстың ұлтшылдыққа негізделгеніне қарсы болды, бұл Ассириялық социалистік партияның басқа да саясаты сияқты коммунизм принциптеріне қайшы деп есептелді.
Inspired by the February Revolution in Russia, Atturaya early in 1917, together with the other Assyrian activists Benjamin Arsanis and Baba Parhad, founded the Assyrian Socialist Party. The Assyrian Socialist Party, founded in Urmia, was the first ever Assyrian political party and prominently advocated for the creation of an independent Assyrian state in the Assyrian homeland, closely allied to the nascent Soviet Union. Originally operating under the full name Assyrian Socialist Party of the Transcaucasus, the Assyrian Socialist Party is today seen as the first step towards the many later Assyrian political organizations. Although Arsanis headed the party's central committee, Atturaya was so pivotal to the party's foundation that some historians list only Atturaya as founder. Later in 1917, the party established cells in various villages in Urmia and Salmas, as well as throughout the Transcaucasus (including Tbilisi and Yerevan) and reached more than two hundred full members. In April 1917, having heard of the ongoing Sayfo (Assyrian genocide) in the Ottoman Empire, Atturaya published the Marxist inspired Urmia Manifesto of the United Free Assyria. The Urmia manifesto, written in Aramaic, set out various goals of the Assyrian people, most prominently gaining peace, freedom and autonomy in their ancestral homeland. The manifesto called for the creation of an Assyrian state which included Urmia, Mosul, Nisibin, Tur Abdin, Jazira and Jularmeg and which was to be economically, militarily and industrially tied to Russia. The Urmia Manifesto was notably secular in its content, advocating for Assyria led by intellectual and political leaders rather than the clergy. As this threatened the spiritual leadership of the Assyrian Church of the East over the people, both the manifesto and the Assyrian Socialist Party were condemned by Patriarch Shimun XIX Benyamin. The intent of the Assyrian Socialist Party was to establish cells within Russia, that together with the Soviet Union could eventually facilitate the return of the Assyrians to their homeland. Upon the victory of the Russian Revolution in late 1918, the Assyrian National Council met the news with holding a meeting attended by many thousands, at which (among others) both Atturaya and Arsanis held speeches. The Soviets were despite this opposed to the Assyrian movement on the grounds of its nationalism, which among other policies of the Assyrian Socialist Party was viewed as opposed to the principles of communism.
Басқа ұйымдар мен әрекеттер
Сайфо кезінде Тбилиси ассириялықтары, жергілікті үкімет мүшелерінің көмегімен, Түркия мен Ираннан келген ассириялық босқындарға көмек көрсету үшін комитет құрды. Бұл комитет Транскавказдың Ұлттық кеңесі деп аталды және Атуряяның бастамасы болды. 1918 жылғы 3 қаңтарда кеңес басшылығын сайлау кезінде Атуряя көп қарсылықсыз төраға болып сайланды. Атуряя Тбилисиде шамамен 7000 ассириялық босқындармен жеке кездесті. Кеңес тез арада өзінің бастапқы міндеті мен мақсатынан асып, әскери мәселелерге де араласа бастады. Атуряя соғыстың Кавказ майданындағы жағдайды қадағалап, одақтас әскери шенеуніктермен ассириялық бөлімшелердің, мысалы британдық ассириялық еріктілердің жабдықталуы туралы хат алмасып отырды. Кеңес бастапқыда мұндай бөлімшелерді құруды болашақтағы тәуелсіз ассириялық мемлекеттің армиясын құруға қадам ретінде қарастырды. Ішкі келіспеушіліктерге байланысты Транскавказдың Ұлттық кеңесі 1918 жылдың көктемінде тарап кетті, мамыр айында тек үш белсенді мүшесі қалды. Кеңестің 22 мамырдағы соңғы отырысында ұйымды тарату туралы шешім қабылданды. Ішкі келіспеушіліктер түрлі ассириялық ұйымдардың құрылуына себеп болды, бірақ Грузиядағы ең ірі ассириялық ұйым, қалған Ассирия Ұлттық кеңесі, 1921 жылы Грузияның Ассирия Ұлттық кеңесі (АССНАРС) ретінде қайта ұйымдастырылды. 1921 жылғы 11 наурызда өткен жиналыста осы жаңа органның – Ассирия Халық кеңесінің – атқару комитеті сайланды, Атуряя төраға болып сайланды. Сондай-ақ 1921 жылы Атуряя сыртқы істер халық комиссары Георгий Чичеринге барып, Урмияда және Иранның басқа аймақтарында ассириялық босқындарды қоныстандыру туралы өтініш жасады, бірақ кездесудің нәтижесі шамалы болды.
During the Sayfo, the Assyrians of Tbilisi, aided by members of the local government, organized a committee to help Assyrian refugees from Turkey and Iran. This committee, dubbed the National Council of Transcaucasia, was Atturaya's initiative. During the voting for leadership of the council on 3 January 1918, Atturaya was without much opposition elected chairman. Atturaya personally met around 7,000 Assyrian refugees in Tbilisi. The council swiftly began to also invest itself into military matters, overstepping its original mission and purpose. Atturaya kept up to date with developments on the Caucasian front of the war and corresponded with allied military officials concerning the equipment of Assyrian units in their armies, such as the British Assyrian volunteers. The council initially viewed the creation of such units as a possible step towards the army of a future independent Assyrian state. Owing to internal disagreements, the National Council of Transcaucasia collapsed during the spring of 1918 and by May, only three active members remained. At the council's final meeting on May 22, it was agreed to dissolve the organization. Though internal disagreements led to the rise of various other Assyrian organizations, the most major Assyrian organization in Georgia, the remaining Assyrian National Council, reorganized itself formally as the Assyrian National Council of Georgia (ASSNARS) in 1921. In a meeting on 11 March 1921, the executive committee of this new body, dubbed the Assyrian People's Council, were elected; Atturaya was elected as chairman. Also in 1921, Atturaya visited Georgy Chicherin, the Soviet People's Commissar for Foreign Affairs, to advocate for resettling Assyrian refugees in Urmia and elsewhere in Iran, but the meeting had little effect.
Тұтқындалу және өлім
Кеңес Одағындағы ұлтшылдықпен күресу үшін Кеңес үкіметі саяси қуғын-сүргін саясатын қолданды. 1920 жылдары Кеңес Одағындағы ассириялық мәдени және саяси элитаның көп бөлігі әртүрлі салдармен және түрлі деңгейдегі қатыгездікпен қуғынға ұшырады. Көптеген адамдар тұтқындалды, кейбіреулері мәжбүрлі еңбек лагерлеріне жіберілді, ал азын-мазын бөлігі өлтірілді. 1924 жылы Атурая "британдық шпион" және ассириялық ұлтшыл деп айыпталды да, Кеңес үкіметі оны тұтқындады. Кейін босатылғанымен, 1926 жылдың 12 шілдесінде қайтадан тұтқындалды. Атураяның ісі Грузия Кеңестік Социалистік Республикасының Халық Комиссариатының Әділет органына ашық тыңдау үшін жіберілді, бірақ бұл оған көп көмектеспеді. 30 тамызда Атурая "Жеке жауларым құрастырған шпиондық ісім" деген тақырыпта Кеңес Одағының Жоғарғы Сотына хат жолдады. 1926 жылдың 2 қазанында ол қаза болды. Кеңес үкіметі оның өліміне қатысқан жоқ деп мәлімдесе де, ол өз-өзіне қылқын жасады деген уәкілдік келтірді, ал кейбір тарихшылар кейін ол түрмеде уланғанын айтты. Алайда, Кеңес құжаттарында ол ату арқылы өлім жазасына кесілгені көрсетілген.
To combat nationalism within the Soviet Union, the Soviet authorities used political repression. Over the course of the 1920s, the majority of the members of the Assyrian cultural and political elite within the Soviet Union were persecuted with varying consequences and degrees of intensity. Many were arrested, some were sent to forced labor camps and a handful were killed. In 1924, Atturaya was arrested by the Soviet authorities as a "British spy" and Assyrian nationalist. Though he was eventually released, he was arrested again on 12 July 1926. Atturaya's case was transferred to the People's Commissariat of Justice of the Georgian Soviet Socialist Republic for a public hearing, which worked little in his favor. On 30 August, Atturaya sent a letter to the Supreme Court of the Soviet Union with the title "my spy case, devised by my personal enemies". He was killed on 2 October 1926. Though the Soviets denied involvement in his death and claimed that he had hanged himself and some later historians have stated that he was poisoned in prison, Soviet documentation records that he was executed by shooting.
Жеке өмір
1922 жылы Аттурая Сонияға үйленді, олардың екі баласы болды: ұлы Саргон (1923 жылы туған) және қызы Нелли (1926 жылы туған). Аттураяның ұлы – ежелгі Саргон есімін алған тұңғыш заманауи ассириялықтардың бірі, бүгінде бұл есім ассириялықтар арасында кең таралған. Аттурая соңғы рет тұтқындалған кезде Сония Неллиге жүкті болған еді, және ол қызын ешқашан көрген жоқ.
In 1922, Atturaya married his wife Sonia, with whom he had two children: the son Sargon (born in 1923) and the daughter Nelli (born in 1926). Atturaya's son was one of the first contemporary Assyrians to be given the ancient name Sargon, today a common name among Assyrians. Sonia was pregnant with Nelli at the time of Atturaya's last arrest and he never saw his daughter.
Мұра
Атурая ертедегі маңызды ассириялық ұлттық көшбасшы ретінде танылып, кейбір ассириялықтар ұлттық батыр және шейіт ретінде қарастыратын романтикалық тұлға ретінде есте сақталады. Ассирияның саяси ұйымдарына қатысудан басқа, Атураяның басқа да мәдени еңбектерінің ішінде өзінің "Накуша" атты ассириялық ұлттық журналын жариялау және Тбилиси мен Мәскеуде ассириялық кітапханаларын құру болды. Атурая талантты романтикалық ақын болған, ол көптеген өлеңдерін ассириялықтардың мүддесіне арнаған. Ассирия Социалистік партиясының мұрағаттары мен оның жеке мұрағатының жойылғандықтан, оның жазбаларының көп бөлігі сақталмаған, бірақ сақталған өлеңдерінің кейбіреулері танымал әндерге айналды. Оның "Ой, Тхуманың бүркіті" (Я Нишра Ди Тхуми) атты өлеңі көптеген ассириялықтар үшін дерлік ұлттық әнұранға айналды. "Ой, Тхуманың бүркіті" өлеңі ежелгі Ассирия жерінің үстінен ұшқан бүркітті суреттейді, алдымен тауларға, содан кейін сол жерде өмір сүретін "батыл және жауынгер адамдарға" назар аударады.
Atturaya remains recognized as an important early Assyrian national leader and is remembered as a romantic figure, seen by some Assyrians as a national hero and martyr. Among Atturaya's other cultural efforts beyond his participation in Assyrian political organizations was the publication of his own Assyrian nationalist magazine, Nakusha, and the establishment of Assyrian libraries in both Tbilisi and Moscow. Atturaya was a talented romantic poet, dedicating numerous poems to the Assyrian cause. Though only a small number of his writings have survived owing to the destruction of both the archives of the Assyrian Socialist Party and his own personal archive, some of his surviving poems have been turned into popular songs. One of his poems, "Oh Eagle of Tkhuma" (Ya Nishra Di Tkhumi), has become almost akin to a national anthem for many Assyrians. "Oh Eagle of Tkhuma" describes the flight of an eagle over the lands of ancient Assyria, focusing first on the mountains and then on the "bold and warlike men" who live there.