Кіріспе

Колашин (черногорлық кириллица: Колашин) – Черногорияның солтүстік аймағындағы қала. 2003 жылғы халық санауы бойынша халқы 2 989 адамды құрайды. Колашин – Колашин муниципалитетінің орталығы (халық саны 9 949 адам) және Морача өзенінің атымен аталған Морача аймағының бейресми орталығы.

Осман дәуірі

Колашин, бекініс елді мекені, 17 ғасырдың ортасында түріктер Nikšić ауданындағы (нахие) осы аттас ауылда салдырған. Колашин ауылы алғаш рет 1565 жылы Сұлтанның жарлығында еске алынған, онда қайтыс болған Ұлы князь Милош орнына оның ұлы Тодор тағайындалды. Түрік қаласы бұрынғы Колашин ауылының атымен аталады. 1651 жылы Патриарх Гаврил Захумско епархиясын, Никшич, Плана, Колашиновичтер мен Морачаны Острогтың Василийіне берді. Бұл құжат, 1667 жылғы құжат сияқты, осы аймақтағы православиелік серб халқы Колашиновичтер деп белгілі, Колашиновичтер тайпалық қауымдастығының танылған және құрметтелген ұйым екенін көрсетеді. Тарихи ғылым мен дереккөздер Колашинович тегін мойындайды. Әрине, осы атау да, аймақтың аты, бекініс-елді мекен және тайпа сияқты, бірдей көзден – Колашин ауылынан шыққан. 1798 жылы түріктерге қаза тапқан герцог Радуледің ұлы Мина Радович, Морача монастырының жанында салық жинауға келген Хасанбег Мекичті аңдып өлтірді. Осы шабуыл Черногория билеушісі Петр I Петрович Ньегошпен келісілген. Мина Радович герцог атағын алды және 1799 жылы Черногория мен Таулы аймақтың көрнекті өкілдерінің Цетиньеде өткен құрылтайында Черногория мен Таулы аймақтың сот әкімшілігінің мүшесі болып тағайындалды, ол сот және әкімшілік билікке жауапты болды. Бұл Черногория үкіметі Морача аймағын Черногорияның заңды бөлігі деп санайтынын білдіреді.

Соңғы заманауи

Ребекка Уэст 1930-шы жылдары Колашин қаласына сапар шекті, онда 18 ғасырда православиелік сербтер мен католик малисорлар бейбіт түрде бірге өмір сүргенін білді. 1858 жылы бірнеше қарамонталық тайпа қаланы азат етті. Сол шайқаста Васоевич тайпасын басқарған герцог Мильян Вуковтың 1858 жылы Колашинға жасалған шабуыл туралы жазған құжаты бар. Бұл – Черногория тарихындағы ең қанды шайқас болды: «Мен көптеген шайқастарға қатыстым – ту ұстаушы, капитан және қолбасшы ретінде, – деп куәланды ол, – бірақ 1858 жылы Колашинды басып алу шайқасы сияқты қатал және қанды шайқас болған емес, ол шын мәнінде Черногория маңында болған ең қанды шайқастардың бірі еді». Осы қанды шайқастағы жеңіс Түрік билігінде қалған аймақтарға қатысты Черногорияның жаңа шекараларын белгіледі. Азаттық үшін күрес Тара өзенінің сол жағалауындағы Төменгі Колашин ауылдары маңында жалғасты. 1872 жылғы Липово шайқасы ерекше есте қалды. Берлин конгресіне дейін бейбітшілік орнамады, сонда Колашин Черногория княздығына қосылды, ал кейін 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған Югославия Корольдігіне енді, ол ыдырағанға дейін. Берлин конгресінің шешімімен 1878 жылы Колашин ресми түрде Черногорияның құрамына кірді. Бұған дейін Колашин аймағы үшін Осман империясымен қызыл даулы шайқастар болған еді. Ровка, Дробнячи, Морача, Васоевич, Ускочи және Черногорияның басқа тайпалары осы және басқа жерлерді Осман империясынан тартып алу үшін үздіксіз күресті. Осы кезеңде Колашинде көптеген албандар тұрды. Олардың көп бөлігі 19 ғасырдың соңында Түркияға, Скопьеге (Приштинаға) және Македонияға қашып, бірнеше толқындарда қуылды. Черногория әскерлері де албандарды қуғанға дейін оларды тонады. 1901 жылдың мамырында албандар Нови-Пазар, Сьеница және Приштина қалаларын тонап, ішінара өртеп, Колашин ауданында сербтерді қырғынға ұшыратты.

Қазіргі заманғы

Болгарияның Сыртқы істер министрлігі 1901-1902 жылдары Нови-Пазар санджағының бес қазасы (ауданы) туралы есеп дайындады. Болгария есебіне сәйкес, Колашин қазасы негізінен босняктармен қоныстанған. Есепте көрсетілгендей, Колашин қазасында 732 шаңырағы бар 27 босняк ауылы және 75 шаңырағы бар 5 серб ауылы болған. Берлин конгресінен бір-екі жыл өткен соң, Черногория халық армиясының Колашин бригадасы құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылдың соңында және 1916 жылдың басында, ол сердар Янко Вукотич басшылығымен Санджак армиясының құрамында маңызды рөл атқарды. Мойковац шайқасында бригада Аустрия-Мажарстан армиясының көптеген әскерлерінің шабуылын тойтарып, Мойковац қақпаларын сәтті қорғады. 1912-1918 жылдар аралығындағы азаттық соғыстарында бригада 1000-нан астам әскер мен офицерін жоғалтты. Екінші дүниежүзілік соғыста Колашин аймағы қайтадан ауыр қиындықтарға тап болды, көптеген адамдар қаза тауып, қираушылыққа ұшырады, соның ішінде 1942 жылғы қаңтарда православиелік Рождество күні 350-ден астам серб азаматына жасалған партизандық қырғын болды. Италия капитуляциялағаннан кейін, Черногорияның бұл бөлігі босатылды, сол себепті 1943 жылдың 15-16 қарашасында Колашинде Черногория және Боканың Ұлттық антифашистік кеңесінің бірінші сессиясы өтті, онда Черногорияның барлық аймақтарынан 544 делегат, оның ішінде Колашин ауданынан 42 делегат қатысты, және оның қаулылары Черногория мемлекетін қайта құру үшін маңызды болды. Сол кезде Колашин Черногорияның соғыс астанасы еді. Колашин қаласы 1941-1944 жылдар аралығында бірнеше рет қолдан-қолға өтті. Ол неміс және итальяндықтармен 18 рет бомбаланды. Соңында, 1944 жылдың 29 желтоқсанында қала 5-ші Черногориялық пролетариат бригадасының әскерлерімен басып алынды. 1941-1945 жылдар аралығындағы ұлт-азаттық күреске Колашин аймағынан 1400-ден астам әскер қатысып, олардың 400-ге жуығы қаза тапты. Шамамен 250 патриот түрлі агрессорлардың азаптау камераларында және ату алаңдарында қаза тапты, сондай-ақ бауырластық соғыстың көптеген бейкүнә құрбандары болды.

Климат

Бұл климат үшін Кёппен климаттық жіктелімінің субтипі Dfb. (Жылы жазғы континенттік климат).

Спорт

Жергілікті футбол командасы – бұрынғы үшінші лига клубы FK Gorštak, олар өз үй ойындарын Stadion u Lugu стадионында өткізеді. Қаланың баскетбол командасы – KK Gorštak.

Туризм

Колашин – Черногорияның тау туризмінің маңызды орталықтарының бірі. Жабляк көбірек тарту ететін бағыт саналса да, Колашинға автомобиль және теміржол арқылы келу өте ыңғайлы. Колашин Белясица және Синьяевна тауларының етегінде орналасқан, бұл таулар шаңғы тебуге керемет жағдайлар ұсынады. Колашиннің теңіз деңгейінен биіктігі 954 метр болғандықтан, қала таза ауа курорты ретінде танылады. Биоградская Гора ұлттық паркі қаланың жанында орналасқан және ол ең бағалы туристік орындардың бірі саналады. Колашиннің туристік орталық ретінде дамуы қала орталығында ашылған Bianca Resort & Spa салтанатты демалыс орнының арқасында күшейді.

Көлік

Колашин Черногорияның қалған бөлігімен екі жолақты тас жолдар арқылы байланысты. Ол Черногорияның жағалауын және Подгорицаны Черногорияның солтүстігімен және Сербиямен (E65, E80) байланыстыратын басты жолда орналасқан. Колашин – Белград-Бар темір жолының бір станциясы. Подгорица әуежайы шалқары орналасқан және Еуропаның ірі қалаларына үнемі рейстер қатынайды.