Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колашин (черногорлық кириллица: Колашин) – Черногорияның солтүстік аймағындағы қала. 2003 жылғы халық санауы бойынша халқы 2 989 адамды құрайды. Колашин – Колашин муниципалитетінің орталығы (халық саны 9 949 адам) және Морача өзенінің атымен аталған Морача аймағының бейресми орталығы.
Kolašin (Montenegrin Cyrillic: Колашин, ) is a town in Montenegro in the northern region. It has a population of 2,989 (2003 census). Kolašin is the centre of Kolašin Municipality (population 9,949) and an unofficial centre of Morača region, named after Morača River.
Осман дәуірі
Колашин, бекініс елді мекені, 17 ғасырдың ортасында түріктер Nikšić ауданындағы (нахие) осы аттас ауылда салдырған. Колашин ауылы алғаш рет 1565 жылы Сұлтанның жарлығында еске алынған, онда қайтыс болған Ұлы князь Милош орнына оның ұлы Тодор тағайындалды. Түрік қаласы бұрынғы Колашин ауылының атымен аталады. 1651 жылы Патриарх Гаврил Захумско епархиясын, Никшич, Плана, Колашиновичтер мен Морачаны Острогтың Василийіне берді. Бұл құжат, 1667 жылғы құжат сияқты, осы аймақтағы православиелік серб халқы Колашиновичтер деп белгілі, Колашиновичтер тайпалық қауымдастығының танылған және құрметтелген ұйым екенін көрсетеді. Тарихи ғылым мен дереккөздер Колашинович тегін мойындайды. Әрине, осы атау да, аймақтың аты, бекініс-елді мекен және тайпа сияқты, бірдей көзден – Колашин ауылынан шыққан. 1798 жылы түріктерге қаза тапқан герцог Радуледің ұлы Мина Радович, Морача монастырының жанында салық жинауға келген Хасанбег Мекичті аңдып өлтірді. Осы шабуыл Черногория билеушісі Петр I Петрович Ньегошпен келісілген. Мина Радович герцог атағын алды және 1799 жылы Черногория мен Таулы аймақтың көрнекті өкілдерінің Цетиньеде өткен құрылтайында Черногория мен Таулы аймақтың сот әкімшілігінің мүшесі болып тағайындалды, ол сот және әкімшілік билікке жауапты болды. Бұл Черногория үкіметі Морача аймағын Черногорияның заңды бөлігі деп санайтынын білдіреді.
Kolašin, fortress settlement, was raised by the Turks in the middle of the 17th century in the namesake village in Nikšić district (nahiye). The village of Kolašin was first mentioned in the Sultan's Decree in 1565, by which the deceased Grand Duke Miloš was replaced by his son Todor. The Turkish town was named after the former village of Kolašin. In 1651, Patriarch Gavrilo assigned Eparch of Zahumsko, the Eparchy of Nikšić, Plana, the Kolašinovićevs and the Morača to Basil of Ostrog. This document also, like the one from 1667, shows that the Orthodox Serb population of this region called the Kolašinovići, was organized in a recognized and respected tribal community of the Kolašinovićs. The historical science and sources recognize the surname Kolašinović. By all odds, the name was also derived, same as the name of the region, fortress – settlement and the tribe from the same source – the village of Kolašin. It was in 1798 when young Mina Radović, the son of tke Duke Radule, who had been killed by the Turks, ambushed and killed Hasanbeg Mekić, who had come to collect taxes, in the vicinity of Morača monastery. The attack had been arranged with the Montenegrin ruler Petar I Petrović Njegoš. Mina Radović received the title of Duke and, in 1799, during the convention of the people's prominent representatives of Montenegro and the Hills held in Cetinje, he was nominated a member of the Court Administration of Montenegro and the Hills, in charge of judicial and administrative power. This meant that the Montenegrin government considered the Morača region to be a legitimate part of Montenegro.
Соңғы заманауи
Ребекка Уэст 1930-шы жылдары Колашин қаласына сапар шекті, онда 18 ғасырда православиелік сербтер мен католик малисорлар бейбіт түрде бірге өмір сүргенін білді. 1858 жылы бірнеше қарамонталық тайпа қаланы азат етті. Сол шайқаста Васоевич тайпасын басқарған герцог Мильян Вуковтың 1858 жылы Колашинға жасалған шабуыл туралы жазған құжаты бар. Бұл – Черногория тарихындағы ең қанды шайқас болды: «Мен көптеген шайқастарға қатыстым – ту ұстаушы, капитан және қолбасшы ретінде, – деп куәланды ол, – бірақ 1858 жылы Колашинды басып алу шайқасы сияқты қатал және қанды шайқас болған емес, ол шын мәнінде Черногория маңында болған ең қанды шайқастардың бірі еді». Осы қанды шайқастағы жеңіс Түрік билігінде қалған аймақтарға қатысты Черногорияның жаңа шекараларын белгіледі. Азаттық үшін күрес Тара өзенінің сол жағалауындағы Төменгі Колашин ауылдары маңында жалғасты. 1872 жылғы Липово шайқасы ерекше есте қалды. Берлин конгресіне дейін бейбітшілік орнамады, сонда Колашин Черногория княздығына қосылды, ал кейін 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған Югославия Корольдігіне енді, ол ыдырағанға дейін. Берлин конгресінің шешімімен 1878 жылы Колашин ресми түрде Черногорияның құрамына кірді. Бұған дейін Колашин аймағы үшін Осман империясымен қызыл даулы шайқастар болған еді. Ровка, Дробнячи, Морача, Васоевич, Ускочи және Черногорияның басқа тайпалары осы және басқа жерлерді Осман империясынан тартып алу үшін үздіксіз күресті. Осы кезеңде Колашинде көптеген албандар тұрды. Олардың көп бөлігі 19 ғасырдың соңында Түркияға, Скопьеге (Приштинаға) және Македонияға қашып, бірнеше толқындарда қуылды. Черногория әскерлері де албандарды қуғанға дейін оларды тонады. 1901 жылдың мамырында албандар Нови-Пазар, Сьеница және Приштина қалаларын тонап, ішінара өртеп, Колашин ауданында сербтерді қырғынға ұшыратты.
Rebecca West visited the town of Kolasin in the 1930s where she learned that in the 18th century, Orthodox Serbs and Catholic Malisors lived in peace. In 1858, however, several Montenegrin tribes liberated the town. There is a document written by Duke Miljan Vukov, who headed the Vasojević tribe in that battle, about the attack on Kolašin in 1858. It was the bloodiest battle in all of Montenegro: I participated in many a battle as ? Flag bearer, captain and warlord – he testified – but none of them had been so fierce and bloody as was the battle for taking Kolašin in 1858, which was, truly, one of the bloodiest that had ever happened in the vicinity of Montenegro. The victory in that bloody battle established the new borders of Montenegro towards the regions that still remained under the Turkish rule. Fighting for liberation continued on the left bank of the Tara River around the Lower Kolašin villages. The Lipovo battle in 1872 is particularly remembered. There was no peace until the Congress of Berlin when Kolašin joined the principality Montenegro and later 1918. the Kingdom of Yugoslavia created immediately after the World War I, all until it was disintegrated. By the decisions of the Congress of Berlin, in 1878, Kolašin officially became a part of Montenegro. This was preceded with fierce fighting with the Ottoman Empire over the Kolašin region. Constant battles had been waged by the members of Rovca, Drobnjaci, Morača, Vasojevići, Uskoci and other tribes of Montenegro to take this and other parts of the land from the Ottomans. During this period, Kolašin was home to a significant Albanian community. They were largely expelled in different waves during the late 19th century, fleeing to Turkey, Skopje, (Pristina) and Macedonia. The Montenegrin forces also robbed Albanians before their expulsion. In May 1901, Albanians pillaged and partially burned the cities of Novi Pazar, Sjenica and Pristina, and massacred Serbs in the area of Kolašin.
Қазіргі заманғы
Болгарияның Сыртқы істер министрлігі 1901-1902 жылдары Нови-Пазар санджағының бес қазасы (ауданы) туралы есеп дайындады. Болгария есебіне сәйкес, Колашин қазасы негізінен босняктармен қоныстанған. Есепте көрсетілгендей, Колашин қазасында 732 шаңырағы бар 27 босняк ауылы және 75 шаңырағы бар 5 серб ауылы болған. Берлин конгресінен бір-екі жыл өткен соң, Черногория халық армиясының Колашин бригадасы құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылдың соңында және 1916 жылдың басында, ол сердар Янко Вукотич басшылығымен Санджак армиясының құрамында маңызды рөл атқарды. Мойковац шайқасында бригада Аустрия-Мажарстан армиясының көптеген әскерлерінің шабуылын тойтарып, Мойковац қақпаларын сәтті қорғады. 1912-1918 жылдар аралығындағы азаттық соғыстарында бригада 1000-нан астам әскер мен офицерін жоғалтты. Екінші дүниежүзілік соғыста Колашин аймағы қайтадан ауыр қиындықтарға тап болды, көптеген адамдар қаза тауып, қираушылыққа ұшырады, соның ішінде 1942 жылғы қаңтарда православиелік Рождество күні 350-ден астам серб азаматына жасалған партизандық қырғын болды. Италия капитуляциялағаннан кейін, Черногорияның бұл бөлігі босатылды, сол себепті 1943 жылдың 15-16 қарашасында Колашинде Черногория және Боканың Ұлттық антифашистік кеңесінің бірінші сессиясы өтті, онда Черногорияның барлық аймақтарынан 544 делегат, оның ішінде Колашин ауданынан 42 делегат қатысты, және оның қаулылары Черногория мемлекетін қайта құру үшін маңызды болды. Сол кезде Колашин Черногорияның соғыс астанасы еді. Колашин қаласы 1941-1944 жылдар аралығында бірнеше рет қолдан-қолға өтті. Ол неміс және итальяндықтармен 18 рет бомбаланды. Соңында, 1944 жылдың 29 желтоқсанында қала 5-ші Черногориялық пролетариат бригадасының әскерлерімен басып алынды. 1941-1945 жылдар аралығындағы ұлт-азаттық күреске Колашин аймағынан 1400-ден астам әскер қатысып, олардың 400-ге жуығы қаза тапты. Шамамен 250 патриот түрлі агрессорлардың азаптау камераларында және ату алаңдарында қаза тапты, сондай-ақ бауырластық соғыстың көптеген бейкүнә құрбандары болды.
The Bulgarian foreign ministry compiled a report about the five kazas (districs) of the sanjak of the Novi Pazar in 1901 02. According to the Bulgarian report, the kaza of Kolašin was almost entirely populated by Bosniaks. According to it, the kaza of Kolašin had 27 Bosniak villages with 732 households and 5 Serb villages with 75 households. A year or two after the Congress of Berlin, the Kolašin brigade of Montenegro's people's army was formed. During the World War I, by the end of 1915 and in the beginning of 1916, it played a major part under the command of Serdar Janko Vukotić as part of the Sandžak army. In the famous Battle of Mojkovac, it successfully defended the gates of Mojkovac having repelled all the attack by much more numerous soldiers of the Austro Hungarian army. In the liberation wars between 1912 and 1918, the brigade lost more than 1000 soldiers and officers. In the Second World War, the Kolašin region again suffered hardship, heavy human casualties and destruction, including a Partisan massacre of over 350 Serb civilians on Orthodox Christmas in January 1942. After the Italian capitulation, this part of Montenegro was free and so, on November 15 and 16, 1943, the First Session of the National Antifascist Council of Montenegro and Boka was held in Kolašin, attended by 544 delegates from all regions of Montenegro and 42 of them from Kolašin district, and its decisions were of critical importance for reconstruction and rebuilding of the Montenegrin state. In those days, Kolašin was the war capital of Montenegro. The town of Kolašin changed hands several times between 1941 and 1944. It was bombarded 18 times by the Germans and Italians. Finally, on December 29, 1944, the town was conquered by the soldiers of the 5th Montenegrin Proletarian Brigade. In the national liberation struggle in the period of 1941–1945, more than 1400 soldiers from the Kolašin region took part and almost 400 died. Around 250 patriots lost their lives in various aggressors' torture chambers and on execution sites, and there were quite a lot of futile victims of fratricidal war.
Климат
Бұл климат үшін Кёппен климаттық жіктелімінің субтипі Dfb. (Жылы жазғы континенттік климат).
The Köppen Climate Classification subtype for this climate is Dfb. (Warm Summer Continental Climate).
Спорт
Жергілікті футбол командасы – бұрынғы үшінші лига клубы FK Gorštak, олар өз үй ойындарын Stadion u Lugu стадионында өткізеді. Қаланың баскетбол командасы – KK Gorštak.
The local football team is former third tier club FK Gorštak, who play their home games at the Stadion u Lugu. The town's basketball team is KK Gorštak.
Туризм
Колашин – Черногорияның тау туризмінің маңызды орталықтарының бірі. Жабляк көбірек тарту ететін бағыт саналса да, Колашинға автомобиль және теміржол арқылы келу өте ыңғайлы. Колашин Белясица және Синьяевна тауларының етегінде орналасқан, бұл таулар шаңғы тебуге керемет жағдайлар ұсынады. Колашиннің теңіз деңгейінен биіктігі 954 метр болғандықтан, қала таза ауа курорты ретінде танылады. Биоградская Гора ұлттық паркі қаланың жанында орналасқан және ол ең бағалы туристік орындардың бірі саналады. Колашиннің туристік орталық ретінде дамуы қала орталығында ашылған Bianca Resort & Spa салтанатты демалыс орнының арқасында күшейді.
Kolašin is one of the centres of Montenegro's mountain tourism. Although Žabljak is considered more attractive destination, Kolašin has the advantage of being easily accessible by road and rail. Kolašin is located on the foot of Bjelasica and Sinjajevina mountains, which offer great conditions for skiing. Because of Kolašin's altitude (954 m), the town is considered an air spa. Biogradska Gora national park is in the town's vicinity, and is considered a premium tourist attraction. The development of Kolašin as a tourist destination is bolstered by opening of Bianca Resort & Spa, a luxury resort in town's center.
Көлік
Колашин Черногорияның қалған бөлігімен екі жолақты тас жолдар арқылы байланысты. Ол Черногорияның жағалауын және Подгорицаны Черногорияның солтүстігімен және Сербиямен (E65, E80) байланыстыратын басты жолда орналасқан. Колашин – Белград-Бар темір жолының бір станциясы. Подгорица әуежайы шалқары орналасқан және Еуропаның ірі қалаларына үнемі рейстер қатынайды.
Kolašin is connected with rest of Montenegro by two laned motorways. It is situated on the main road connecting Montenegro's coast and Podgorica with northern Montenegro and Serbia (E65, E80). Kolašin is also a station on Belgrade–Bar railway. Podgorica Airport is away, and has regular flights to major European destinations.