Кіріспе

Австрияда туған нацист гаулейтері, СС Обергруппенфюрері

Август Эйгрюбер (16 сәуір 1907 – 28 мамыр 1947) – Австрияда туған нацист гаулейтері және Рейхсгау Обердонаудың (Жоғарғы Дунай) рейхсштаттхальтері, сондай-ақ Жоғарғы Австрияның Ландесхауптманы. Ол Маутхаузен-Гузен концлагеріндегі соғыс қылмыстары үшін сотталып, дарға асылды.

Жас шағы мен нацистік мансап

Австрияның Штайр қаласында туған Эйгрюбер орта мектепті бітіргеннен кейін, Австрияның темір және болат өңдеу жөніндегі федералды оқу орнында геодезия және ұсақ механика салаларын оқыды. Одан кейін ол өз мамандығы бойынша жұмыс істеді. 1922 жылдың қараша айында ол Австрияның Ұлттық-социалистік жұмысшы жастары қатарына қосылды және 1925 жылы оның жетекшісі болды. 1928 жылдың сәуір айында ол нацистік партияға қосылды, ал 1930 жылдың қазанында Штайр-Ланд аймақтық бөлімінің басшылығын қабылдады. Австрияда тыйым салынған НСДАП-тағы қызметі үшін Эйгрюбер бірнеше айға түрмеге отырды. 1935 жылдың мамырынан бастап Эйгрюбер Жоғарғы Австрия аймағындағы тыйым салынған партияның Гау директоры (Gaugeschäftsführer) қызметін атқарды, ал 1936 жылдан бастап Гаудың толық басшылығын өз қолына алды.

Нацистік мемлекеттегі мансап

Аншлюстен кейін ол 1938 жылдың 14 наурызында Жоғарғы Австрияның Landeshauptmann болып тағайындалды. 10 сәуірде ол Австрияны өкілдік етіп, Германия Рейхстагының мүшесі болып сайланды. 1938 жылдың 1 маусымында Эйгрюбер 12 наурыздан бастап SA бригадалық фюрері шенімен SA қатарына қосылды. 25 шілдеде ол да 12 наурыздан бастап СС-ке Standartenführer ретінде қосылды. 22 мамырда Адольф Гитлер оны Рейхсгау Обердонаудың гаулейтері етіп тағайындады. Осылайша ол өзінің құзырындағы ең жоғары партиялық және үкіметтік лауазымдарды біріктірді. 1938 жылдың қыркүйек айында гаулейтер Эйгрюбер Нюрнбергте өткен Рейхспартеигаға қатысты. Пасаудағы нацистер "Дойчмейстер" қонақ үйінде кездескенде, Эйгрюбер одақтастарына қосылып, "Кампфжаре" кезіндегі оқиғаларын еске алды. 1939 жылдың қаңтарында ол СС бригадалық фюрері, ал 1940 жылдың қарашасында СС группалық фюрері шеніне көтерілді. 1940 жылдың 1 сәуірінде ол Обердонаудың рейхстаттальтері (рейх губернаторы) болып тағайындалды. 1940 жылдың шілдесінде "Донау Цайтунг" газеті Август Эйгрюбердің Пасауға кемемен баратынын хабарлады. Ол жерде қалалық әкімдікте оны салтанатты түрде қарсы алып, Ханс Бауманның соңғы пьесасын тамашалайды. 1942 жылдың 16 қарашасында ол өзінің гауын қорғау үшін Рейхс-қорғаныс комиссары (Reichsverteidigungskommissar) болып тағайындалды. 1943 жылдың 21 маусымында Эйгрюбер СС-тің Обергруппфюрері шеніне көтерілді. 9 қараша 1943 жылы ол SA Obergruppenführer де болды. 1945 жылдың ақпанында 500 совет әскері Маутхаузеннен қашып кетті. Жауап ретінде Эйгрюбердің бұйрығымен әрекет еткен СС сарбаздары, Штурмбаттюльгеннің жасақтары және Фольксштурм әскерлері Мюльвиертлер Хасенджагта тұтқындарды ұстауға кірісті. Олардың көбі өлтірілді. Тұтқындалғандарға келетін болсақ, куәгерлердің бірі Эйгрюбердің комендант Франц Зиереиске "Бұл шошқалардың бәрін жою керек" дегенін естігенін айтты. Соғыстың соңында, АҚШ әскерлері оның астанасы Линцке жақындаған кезде, ол қаланы "бекініс" деп жариялады және оны соңына дейін қорғауға уәде берді. 1945 жылдың сәуірінде, АҚШ әскерлері келгенге дейін ол 42 қарсыласты жаппай өлімге кесті. Алайда, 1945 жылдың 5 мамырында шабуыл басталғаннан кейін көп ұзамай ол қашып кетіп, Линцті ашық қала деп жариялады. Ол 1945 жылдың 11 тамызына дейін жалған құжаттармен жасырынды, бірақ АҚШ армиясының қарсы барлау қызметі оны Санкт-Панкразда (Кирчдорфтан оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде) тұтқындады.

Сотталу және өлім жазасы

Дахау халықаралық әскери трибуналы қарауында өткен Маутхаузен-Гузен лагері сот процесінде, ол 1946 жылғы 13 мамырда Маутхаузен концлагеріндегі қылмыстарға жауапкершілігі үшін асылып өлім жазасына кесілді, онда ондаған мың тұтқын қаза тапты.

Пайдаланылған әдебиеттер

Florian Freund: Der Mauthausen Prozeß, in: Dachauer Hefte 13 Сот және әділдік; Hrsg. : Comité International de Dachau, Брюссель 1997.
Эрнст Кле: Үшінші рейхтің тұлғалар сөздігі: 1945 жылға дейін және одан кейін кім кім болды. Fischer Taschenbuch Verlag, Франкфурт-на-Майне 2007.
Эрих Стокхорст: 5000 бас – Үшінші рейхте кім кім болды. Arndt, Киль 2000.